Kinh tế tư nhân chuyển mình từ tinh thần Nghị quyết số 68-NQ/TW

Ông Hoàng Quang Phòng, Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI).

Phóng viên: Sau 1 năm thực hiện Nghị quyết số 68-NQ/TW, ông đánh giá đâu là chuyển biến rõ nhất đối với khu vực kinh tế tư nhân, đặc biệt từ góc độ môi trường kinh doanh và niềm tin thị trường?

Ông Hoàng Quang Phòng: Điểm thay đổi rõ nhất là sự chuyển dịch về tư duy. Nếu trước đây kinh tế tư nhân chỉ được nhìn nhận là một bộ phận của nền kinh tế, thì nay đã được xác định là động lực quan trọng nhất. Đây không phải là thay đổi mang tính hình thức, mà kéo theo sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, từ Quốc hội đến Chính phủ, với các chính sách được ban hành nhanh và ngày càng cụ thể.

Điểm đáng chú ý là sự thay đổi này không chỉ dừng ở nhận thức, mà đang dần chuyển hóa thành hành động chính sách cụ thể, từ mở rộng quyền kinh doanh, cải thiện tiếp cận nguồn lực đến giảm chi phí gia nhập thị trường. Đây chính là nền tảng để khu vực kinh tế tư nhân từng bước chuyển từ vị thế “tham gia” sang “kiến tạo” tăng trưởng.

Một biểu hiện rõ nét là xu hướng hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp đang gia tăng. Hiện cả nước có hơn 5,5 triệu hộ kinh doanh và hơn 1 triệu doanh nghiệp, trong khi mục tiêu đến năm 2030 là khoảng 2 triệu doanh nghiệp.

Khoảng cách này cho thấy dư địa phát triển còn rất lớn, đồng thời phản ánh sự thay đổi trong nhận thức: hoạt động kinh doanh cần minh bạch hơn, bài bản hơn và gắn với chuẩn mực thị trường. Tuy nhiên, một số hộ kinh doanh vẫn e ngại vì chi phí tuân thủ, thủ tục hay áp lực quản trị khi trở thành doanh nghiệp…, nên việc cải thiện những vấn đề này với hộ kinh doanh vẫn cần tiếp tục được thực hiện sâu sát hơn.

Ngoài ra, niềm tin của doanh nghiệp đối với môi trường kinh doanh đã được cải thiện. Thông điệp chuyển từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, từ quản lý sang kiến tạo phát triển đã được xác lập rõ ràng. Các quyền cơ bản của doanh nghiệp như quyền tự do kinh doanh, quyền tiếp cận nguồn lực và cạnh tranh bình đẳng ngày càng được nhấn mạnh và từng bước bảo đảm tốt hơn.

Tuy vậy, tại một số địa phương, đơn vị, cơ chế “xin - cho” vẫn còn tồn tại. Đây là vấn đề cần nhanh chóng tháo gỡ, bởi nếu môi trường thực thi không đồng nhất, doanh nghiệp sẽ khó tận dụng hết các chính sách đã ban hành.

Niềm tin của doanh nghiệp với môi trường kinh doanh đã được cải thiện. Ảnh minh hoạ: Đức Thanh

Phóng viên: Một trong những mục tiêu lớn của Nghị quyết số 68-NQ/TW là tháo gỡ điểm nghẽn về nguồn lực. Theo ông, sau 1 năm triển khai, chính sách đã tác động như thế nào đến khả năng tiếp cận nguồn lực của doanh nghiệp?

Ông Hoàng Quang Phòng: Có thể thấy, khung chính sách đã được thiết kế theo hướng cởi mở và thực chất hơn. Nghị quyết đã đặt ra nhiều giải pháp cụ thể nhằm cải thiện khả năng tiếp cận vốn, đất đai và các nguồn lực quan trọng khác của doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Về vốn, định hướng mở rộng các kênh tín dụng, đa dạng hóa hình thức bảo đảm và hỗ trợ lãi suất đã tạo ra kỳ vọng lớn cho cộng đồng doanh nghiệp. Đây là bước tiến quan trọng, bởi trước đây việc tiếp cận tín dụng của doanh nghiệp nhỏ và vừa còn nhiều hạn chế.

Về đất đai, các chính sách ưu tiên bố trí quỹ đất trong khu công nghiệp, cụm công nghiệp cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo đang được các địa phương triển khai theo định hướng của Nghị quyết. Điều này góp phần tạo điều kiện để doanh nghiệp ổn định sản xuất và mở rộng quy mô.

Đồng thời, các cải cách thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện kinh doanh và chi phí tuân thủ cũng đang được đẩy mạnh, hướng tới mục tiêu tạo môi trường đầu tư kinh doanh thuận lợi, minh bạch và hiệu quả hơn.

Tuy nhiên, để các chính sách này phát huy đầy đủ hiệu quả, cần tiếp tục hoàn thiện khâu tổ chức thực hiện, bảo đảm tính đồng bộ và nhất quán giữa các cấp, các ngành.

Phóng viên: Trong bối cảnh thị trường quốc tế còn nhiều biến động và yêu cầu chuyển đổi xanh ngày càng rõ nét, doanh nghiệp cần làm gì để tận dụng tốt hơn cơ hội từ Nghị quyết số 68-NQ/TW, thưa ông?

Ông Hoàng Quang Phòng: Nghị quyết số 68-NQ/TW không chỉ mở ra cơ hội về thể chế, mà còn đặt ra yêu cầu cao hơn đối với năng lực nội tại của doanh nghiệp.

Thứ nhất, doanh nghiệp cần chủ động đa dạng hóa thị trường. Hiện nay, xuất khẩu của Việt Nam vẫn tập trung vào một số thị trường lớn như Hoa Kỳ, Trung Quốc, Nhật Bản và châu Âu, trong khi nhiều thị trường khác vẫn còn dư địa khai thác. Việc mở rộng thị trường sẽ giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro và nâng cao khả năng thích ứng trước biến động.

Thứ hai, cần tối ưu hóa chi phí và chuỗi cung ứng. Trong bối cảnh chi phí logistics biến động, doanh nghiệp cần rà soát lại toàn bộ quy trình sản xuất, vận hành, từ nguyên liệu đầu vào đến phân phối sản phẩm, nhằm nâng cao hiệu quả và duy trì sức cạnh tranh.

Thứ ba, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số đang trở thành yêu cầu tất yếu. Việc tham gia các thị trường quốc tế ngày càng gắn với các tiêu chuẩn về môi trường, phát thải và quản trị. Do đó, doanh nghiệp cần chủ động đầu tư công nghệ, nâng cao năng lực quản trị và từng bước đáp ứng các tiêu chuẩn này để nâng cao vị thế trên thị trường.

Ngoài ra, tôi muốn nhấn mạnh yếu tố văn hóa kinh doanh và tuân thủ pháp luật. Nghị quyết số 68-NQ/TW trao nhiều quyền hơn cho doanh nghiệp, nhưng đi kèm là trách nhiệm lớn hơn. Nếu doanh nghiệp không giữ được chuẩn mực, thì chính họ sẽ làm suy giảm môi trường kinh doanh chung. Thực tế cho thấy, bên cạnh những mô hình tích cực, vẫn còn một số trường hợp vi phạm làm ảnh hưởng đến môi trường kinh doanh và đã được xử lý nghiêm.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn những chia sẻ của ông!