Doanh nhân Việt Nam trước vận hội mới: Chính sách mở đường, doanh nghiệp tạo sức bật

Quang cảnh Diễn đàn.

Chiều 11/10/2026, tại Hà Nội, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức Diễn đàn “Doanh nhân tiên phong - Chính phủ kiến tạo trong kỷ nguyên mới”, với sự tham dự của đại diện các cơ quan Trung ương, bộ, ngành, địa phương, chuyên gia, hiệp hội và cộng đồng doanh nghiệp.

Diễn đàn diễn ra trong chuỗi hoạt động kỷ niệm Ngày Doanh nhân Việt Nam (13/10), khi nền kinh tế đang bước vào giai đoạn phát triển với mục tiêu tăng trưởng cao, đòi hỏi đổi mới mạnh mẽ cả về thể chế, mô hình tăng trưởng và năng lực của doanh nghiệp.

Đột phá thực thi để khơi thông nguồn lực

Phát biểu khai mạc, PGS.TS. Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch VCCI nhấn mạnh, hai khái niệm “Chính phủ kiến tạo” và “Doanh nhân tiên phong” không đơn thuần là chủ đề của diễn đàn, mà là hai điều kiện phải đồng thời có để tạo ra một giai đoạn tăng trưởng mới.

Theo ông, Nhà nước có thể mở rộng không gian phát triển bằng thể chế tốt hơn, nhưng doanh nghiệp phải chuyển không gian đó thành đầu tư, sản xuất, sản phẩm, việc làm và giá trị mới. Ngược lại, doanh nghiệp dù có vốn, ý tưởng và khát vọng cũng khó hiện thực hóa các dự án nếu môi trường kinh doanh thiếu ổn định, thủ tục kéo dài và nguồn lực bị ách tắc.

Chủ tịch VCCI nhìn nhận, tốc độ đổi mới chính sách trong hai năm qua rất lớn, với nhiều nghị quyết, luật và cơ chế mới được ban hành. Tuy nhiên, khoảng cách giữa chủ trương và thực thi vẫn là vấn đề cần tiếp tục giải quyết.

“Nếu giai đoạn trước chúng ta nói nhiều về đột phá thể chế, thì giai đoạn tới phải nói mạnh hơn về đột phá thực thi”, ông Hồ Sỹ Hùng nhấn mạnh.

Dẫn kết quả tổng hợp gần 900 phản ánh của doanh nghiệp thành 53 nhóm vướng mắc thuộc 10 lĩnh vực tại Hội nghị Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp tháng 7/2026, Chủ tịch VCCI cho rằng điều doanh nghiệp cần không chỉ là giảm thủ tục, mà còn là tính ổn định, nhất quán và khả năng dự báo của chính sách.

Một quy định thay đổi quá nhanh, hai văn bản thiếu thống nhất hoặc một quyết định đầu tư phải chờ đợi kéo dài đều có thể làm phát sinh chi phí và khiến doanh nghiệp bỏ lỡ cơ hội thị trường.

Về lập pháp, ông Phan Đức Hiếu, đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội cho biết hoạt động xây dựng pháp luật đang có những thay đổi đáng kể về tốc độ và cách tiếp cận.

Điển hình, Nghị quyết số 198/2025/QH15 về cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân được hoàn thiện, thông qua trong 12 ngày đêm. Bên cạnh đó, cơ chế đặc thù theo Nghị quyết số 206/2025/QH15 tạo điều kiện xử lý nhanh những vướng mắc pháp lý, thay vì phải chờ quy trình sửa đổi luật thông thường.

Theo ông Phan Đức Hiếu, tư duy mới còn thể hiện ở việc tháo gỡ khó khăn cho các dự án đầu tư tồn đọng, xử lý trách nhiệm đối với sai phạm nhưng đồng thời tạo điều kiện đưa nguồn lực của dự án vào khai thác, tránh lãng phí kéo dài.

Cùng với đó, những thay đổi trong quy định về chấp thuận chủ trương đầu tư và xử lý chồng chéo quy hoạch đang hướng tới giảm thủ tục, tăng tính minh bạch và rút ngắn thời gian triển khai dự án.

Ông Nguyễn Xuân Thọ Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và Kinh tế tập thể (Bộ Tài chính).

Những chuyển biến về cải cách thủ tục cũng được ông Nguyễn Xuân Thọ, Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và Kinh tế tập thể (Bộ Tài chính) đề cập tại diễn đàn. Theo số liệu trình bày, đến ngày 14/8/2026, Bộ Tài chính đã cắt giảm, đơn giản hóa 837/962 thủ tục hành chính thuộc phạm vi rà soát, đạt 87%; tổng thời gian giải quyết được cắt giảm đạt 54,88%.

Trong 9 tháng đầu năm 2026, Bộ Tài chính cũng tham mưu và thực hiện các chính sách miễn, giảm, gia hạn thuế, phí và lệ phí với tổng quy mô khoảng 245,6 nghìn tỷ đồng.

Đáng chú ý, 146/202 nhóm kiến nghị của doanh nghiệp đã được các bộ, cơ quan trả lời, giải quyết dứt điểm, chiếm khoảng 72%. Tuy nhiên, yêu cầu tiếp theo không chỉ là hoàn thành việc xử lý trên hồ sơ, mà phải bảo đảm doanh nghiệp thực sự cảm nhận được hiệu quả cải cách trong hoạt động kinh doanh.

Doanh nhân tiên phong trong đổi mới mô hình tăng trưởng

Bên cạnh yêu cầu cải cách thể chế, diễn đàn dành sự quan tâm lớn đến vai trò của doanh nghiệp trong thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số và nâng cao vị thế kinh tế Việt Nam.

TS. Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng ban Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương cho biết, mục tiêu phấn đấu tăng trưởng GDP bình quân từ 10% trở lên trong giai đoạn 2026 - 2030 đòi hỏi phải làm mới các động lực truyền thống, đồng thời phát triển những động lực mới dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Theo TS. Nguyễn Đức Hiển, chiến lược xuất khẩu cần chuyển mạnh từ chú trọng số lượng sang nâng cao giá trị gia tăng. Các ngành có khả năng lan tỏa lớn như logistics, năng lượng, tài chính - ngân hàng, nghiên cứu và phát triển cần được thúc đẩy, đồng thời nâng cấp chất lượng các ngành công nghiệp truyền thống.

Đặc biệt, Phó Trưởng ban Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương nhấn mạnh yêu cầu xây dựng hệ sinh thái doanh nghiệp quốc gia với các tầng liên kết, bổ trợ lẫn nhau. Trong đó, doanh nghiệp lớn đóng vai trò dẫn dắt, tạo cơ hội để doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, hợp tác xã tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng.

Một vấn đề đáng chú ý khác là khả năng tiếp cận nguồn lực dành cho khoa học, công nghệ của doanh nghiệp tư nhân hiện còn hạn chế. Cơ chế hỗ trợ cần tiếp tục đổi mới để doanh nghiệp có điều kiện tiếp cận các quỹ và nguồn lực đầu tư, qua đó thúc đẩy ứng dụng công nghệ vào sản xuất, kinh doanh.

Cũng về vấn đề này, ông Phan Đức Hiếu cho rằng những cải cách thể chế đang mở ra cơ hội phát triển, nhưng doanh nghiệp cũng phải chủ động nâng cao năng lực quản trị, chú trọng phát triển bền vững và tích cực tham gia góp ý xây dựng chính sách.

Nhân Ngày Doanh nhân Việt Nam 13/10, ông đặc biệt kỳ vọng các doanh nghiệp lớn phát huy vai trò dẫn dắt, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ hơn trong chuỗi giá trị. Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, cần nâng cao năng lực chuyên môn, quản trị và khả năng liên kết để trở thành lực lượng quan trọng của nền kinh tế.

Trong khi đó, Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng khẳng định VCCI sẽ tiếp tục phát huy vai trò cầu nối chính sách, không chỉ tổng hợp kiến nghị mà còn tăng cường phân tích dựa trên dữ liệu, bằng chứng và theo dõi kết quả thực thi.

Khi cải cách thể chế được chuyển hóa thành môi trường kinh doanh thuận lợi và tinh thần tiên phong của doanh nhân được thể hiện bằng những dự án, sản phẩm, công nghệ và chuỗi liên kết mới, những mục tiêu tăng trưởng cao sẽ có thêm nền tảng để trở thành hiện thực.