Kiến tạo hệ sinh thái để kinh tế tư nhân phát triển thực chất

Theo các chuyên gia, cần xây dựng hệ sinh thái đủ mạnh để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh.

Từ thu hút đầu tư đến kiến tạo giá trị

Kinh tế tư nhân đang đứng trước cơ hội phát triển mới khi nhiều chủ trương, chính sách lớn tiếp tục khẳng định vai trò là một trong những động lực quan trọng của nền kinh tế. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, để biến những định hướng đó thành kết quả thực chất, điều quan trọng không chỉ là gia tăng số lượng doanh nghiệp hay thu hút thêm các dự án đầu tư, mà phải xây dựng được hệ sinh thái đủ mạnh để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị và thích ứng với những biến động ngày càng lớn của kinh tế thế giới.

Chia sẻ tại Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam 2026 vòng địa phương TP. Đồng Nai diễn ra ngày 7/8, ông Đặng Hồng Anh, Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam cho rằng, cách tiếp cận đối với phát triển kinh tế tư nhân cần có sự thay đổi từ tư duy thu hút đầu tư sang kiến tạo hệ sinh thái tạo giá trị. Theo đó, hiệu quả phát triển không nên chỉ được đo bằng số lượng dự án hay quy mô vốn đầu tư mà quan trọng hơn là khả năng tạo ra giá trị gia tăng cho nền kinh tế thông qua sự phát triển của doanh nghiệp trong nước. Khi doanh nghiệp nội địa đủ năng lực tham gia chuỗi cung ứng, trở thành nhà cung cấp cho các doanh nghiệp đầu chuỗi và doanh nghiệp FDI, giá trị để lại cho nền kinh tế sẽ lớn hơn nhiều so với việc chỉ gia tăng số lượng dự án đầu tư.

Ông Đặng Hồng Anh, Chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam phát biểu khai mạc diễn đàn. Ảnh: T.D

Theo ông Đặng Hồng Anh, muốn hình thành hệ sinh thái phát triển cần đặt doanh nghiệp vào vị trí trung tâm của quá trình hoạch định chính sách. Điều đó đòi hỏi môi trường đầu tư minh bạch, cơ chế kết nối hiệu quả giữa doanh nghiệp với thị trường, công nghệ, nguồn nhân lực và các nguồn lực phát triển khác. Bên cạnh đó, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và liên kết chuỗi cần được xem là những nền tảng quan trọng để doanh nghiệp nâng cao năng suất, tăng sức cạnh tranh và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu.

Làm rõ hơn những yêu cầu đặt ra trong bối cảnh mới, TS. Võ Trí Thành, Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách Tài chính - Tiền tệ Quốc gia cho biết, kinh tế thế giới đang bước vào giai đoạn nhiều biến động và bất định, khiến khả năng thích ứng trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Theo đó, mục tiêu tăng trưởng cao của Việt Nam cần được đặt trong yêu cầu phát triển xanh, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và tự chủ công nghệ. Để hiện thực hóa mục tiêu này, cần tiếp tục cải cách thể chế, nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực và xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, giúp doanh nghiệp chủ động nắm bắt cơ hội, quản trị rủi ro và phát triển bền vững.

Nâng cao “sức khỏe” doanh nghiệp

Ở góc độ thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp, theo ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký, Trưởng Ban Pháp chế Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), sau khi vị thế của kinh tế tư nhân đã được khẳng định trong các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước, thách thức đặt ra hiện nay là làm thế nào để khu vực này phát triển thực chất, đủ năng lực đảm đương vai trò là động lực quan trọng nhất của nền kinh tế.

Ông Đậu Anh Tuấn cho biết, hành trình gần 40 năm đổi mới đã đưa kinh tế tư nhân từ khu vực chưa được thừa nhận trở thành một động lực quan trọng của tăng trưởng. Tuy nhiên, sự thay đổi về nhận thức mới là điều kiện cần; điều kiện đủ là xây dựng được cộng đồng doanh nghiệp có năng lực cạnh tranh, khả năng đổi mới sáng tạo và sức chống chịu trước những biến động của thị trường.

Từ các kết quả khảo sát doanh nghiệp của VCCI, khu vực kinh tế tư nhân vẫn đang đối mặt với nhiều điểm nghẽn. Mặc dù Việt Nam hiện có hơn 1 triệu doanh nghiệp, phần lớn vẫn là doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ, năng lực tích lũy và khả năng tham gia chuỗi giá trị còn hạn chế. Tỷ lệ doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường vẫn ở mức cao, trong khi số doanh nghiệp có kế hoạch mở rộng sản xuất, kinh doanh chưa nhiều.

Đáng chú ý, lần đầu tiên trong các cuộc khảo sát của VCCI, khó khăn lớn nhất của doanh nghiệp không còn là tiếp cận vốn mà là tìm kiếm khách hàng, phản ánh sức cầu thị trường còn yếu. Bên cạnh đó, doanh nghiệp còn chịu áp lực từ tốc độ thay đổi của hệ thống pháp luật, yêu cầu nâng cao năng lực quản trị và tuân thủ khi cơ chế quản lý chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm.

Theo ông Đậu Anh Tuấn, để khu vực kinh tế tư nhân thực sự trở thành động lực tăng trưởng, cùng với việc tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, cần tập trung hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo, mở rộng khả năng tiếp cận nguồn lực về vốn, công nghệ, nhân lực và thị trường.

Đồng thời, chất lượng điều hành và hiệu quả thực thi chính sách cần tiếp tục được cải thiện nhằm tạo môi trường kinh doanh ổn định, minh bạch và có tính dự báo cao, giúp doanh nghiệp yên tâm đầu tư, mở rộng sản xuất và nâng cao sức cạnh tranh.