Chính sách tiền tệ chuyển trạng thái linh hoạt hơn để hỗ trợ tăng trưởng

Nguồn: VCBS

Nới các điểm nghẽn tín dụng

Động thái đầu tiên là việc Ngân hàng Nhà nước điều chỉnh quy định liên quan đến tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR). Theo quy định mới, các ngân hàng được tính trở lại 20% tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước vào nguồn vốn huy động khi xác định tỷ lệ LDR.

Sau đó, Ngân hàng Nhà nước ban hành Thông tư 25/2026/TT-NHNN, nâng tỷ lệ tối đa nguồn vốn ngắn hạn được sử dụng để cho vay trung và dài hạn từ 30% lên 40%, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.

Đây là thay đổi đáng chú ý bởi trong nhiều năm qua, tỷ lệ này đã được điều chỉnh giảm dần theo lộ trình nhằm hạn chế rủi ro chênh lệch kỳ hạn trong hệ thống ngân hàng. Việc nâng trở lại lên 40% cho thấy cơ quan điều hành đang ưu tiên tạo thêm khả năng cung ứng vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế trong giai đoạn mới.

Theo báo cáo của Công ty Chứng khoán Vietcombank (VCBS), việc nâng tỷ lệ sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn lên 40% cho thấy ưu tiên của Ngân hàng Nhà nước trong việc hỗ trợ dòng vốn cho nền kinh tế. VCBS đánh giá, đây không phải là sự “lùi bước” trong quản trị rủi ro, mà là biện pháp nới lỏng có tính toán để hỗ trợ nền kinh tế, tạo thời gian và không gian cho các ngân hàng tích lũy nguồn lực trước khi bước vào giai đoạn chuẩn hóa Basel III khắt khe hơn từ năm 2028.

Cũng theo VCBS, Thông tư 25/2026/TT-NHNN có thể giúp tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn tăng thêm 10 điểm phần trăm, tương đương lượng dư nợ trung và dài hạn tối đa có thể bơm thêm vào nền kinh tế ước khoảng 1 triệu tỷ đồng. Phần dư nợ tăng thêm này được kỳ vọng hỗ trợ các ngành có chu kỳ hoàn vốn dài như bất động sản, năng lượng tái tạo, đầu tư công và hạ tầng công nghiệp.

Ở góc độ từng nhóm ngân hàng, VCBS cho rằng nhóm ngân hàng quốc doanh như BIDV, VietinBank và Vietcombank đang duy trì tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn ở mức an toàn, khoảng 20-25%. Cùng với việc sửa đổi công thức tính LDR cho phép bổ sung trở lại 20% số dư tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước vào huy động, nhóm này được hỗ trợ thanh khoản để thúc đẩy tín dụng vào các lĩnh vực xây dựng đầu tư công, tài trợ dự án hạ tầng giao thông và năng lượng.

Đối với nhóm ngân hàng tư nhân lớn, báo cáo VCBS nhận định các ngân hàng có nguồn tiền gửi không kỳ hạn (CASA) dồi dào và tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung, dài hạn đang được kiểm soát ổn định sẽ có thêm dư địa đẩy mạnh cho vay các phân khúc có lợi suất cao như vay mua nhà, dự án hạ tầng và bất động sản, đồng thời giảm nhu cầu huy động vốn dài hạn với chi phí cao.

Tăng trưởng tín dụng và huy động của hệ thống ngân hàng.

Không chỉ điều chỉnh các tỷ lệ an toàn mang tính hệ thống, Ngân hàng Nhà nước cũng có những động thái điều hành tín dụng theo trọng tâm. Cuối tháng 5/2026, cơ quan điều hành đã điều chỉnh hạn mức kiểm soát tín dụng bất động sản cho 25 ngân hàng thương mại, cho phép loại trừ phần dư nợ tăng thêm của các khoản vay liên quan đến nhà ở xã hội, khu công nghiệp và khu chế xuất khỏi dư nợ tín dụng bất động sản.

Theo báo cáo ngành Ngân hàng của Công ty Chứng khoán MBS, chỉ đạo này đã tạo cơ sở để các khoản vay liên quan đến nhà ở xã hội, khu công nghiệp và khu chế xuất không bị tính vào dư nợ tín dụng bất động sản.

MBS cho rằng điều này có thể thúc đẩy gia tăng dư địa tín dụng vào các hoạt động này, trong khi dòng vốn vào các phân khúc bất động sản có tính ưu tiên và gắn với nhu cầu thực như nhà ở xã hội, sản phẩm vừa túi tiền hoặc nhà phố có thể duy trì dư địa tăng trưởng tốt hơn so với các sản phẩm dự án hoặc nhà ở hình thành trong tương lai.

MBS cũng nhận định tín dụng trong nửa cuối năm 2026 nhiều khả năng tiếp tục được ưu tiên hơn cho các hoạt động xuất nhập khẩu, khu chế xuất và các chuỗi cung ứng. Bối cảnh này phù hợp với yêu cầu thúc đẩy xuất khẩu, hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng GDP và bổ sung nguồn USD cho dự trữ ngoại hối.

Mới đây, Ngân hàng Nhà nước tiếp tục có văn bản hướng dẫn cấp tín dụng đối với một số dự án do Vingroup, Masterise và Sun Group triển khai phục vụ Hội nghị APEC 2027. Theo Ngân hàng Nhà nước, các dự án do 3 doanh nghiệp này triển khai là công trình, dự án quy mô lớn, trọng điểm, có tính chất lan tỏa, liên kết và thúc đẩy phát triển kinh tế vùng, địa phương.

Theo hướng dẫn, trường hợp ngân hàng thương mại cấp tín dụng cho các doanh nghiệp để thực hiện những dự án nêu trên thì được loại trừ phần dư nợ cấp tín dụng phát sinh mới hằng năm khi tính toán mức tăng trưởng tín dụng hằng năm của ngân hàng. Tuy nhiên, các ngân hàng vẫn phải theo dõi riêng dư nợ phát sinh, yêu cầu doanh nghiệp xác nhận, cam kết về mục đích sử dụng vốn và tổng dư nợ cấp tín dụng không vượt quá tổng nhu cầu vốn đã báo cáo.

Điều này cho thấy cơ chế đặc biệt không đồng nghĩa với nới lỏng điều kiện tín dụng một cách tuyệt đối. Các ngân hàng vẫn phải tự xem xét, quyết định cấp tín dụng trên cơ sở đúng đối tượng, đúng mục đích, tuân thủ quy định pháp luật.

Linh hoạt nhưng vẫn giữ kỷ luật an toàn

Về nhu cầu vốn của nền kinh tế, ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi cho rằng, Việt Nam đang bước vào một chu kỳ đầu tư mới với nhu cầu vốn lớn cho hạ tầng giao thông, năng lượng, logistics, chuyển đổi số, công nghiệp chế biến chế tạo, khu công nghiệp và nhà ở xã hội... trong khi cơ cấu thị trường tài chính vẫn phụ thuộc nhiều vào tín dụng ngân hàng.

Vì thế, cùng với các chính sách mở rộng tín dụng, báo cáo MBS cũng cho thấy hành lang pháp lý cho ngành ngân hàng đang có nhiều thay đổi đáng chú ý. Một trong số đó là quá trình luật hóa các quy định về xử lý nợ xấu từng được áp dụng theo Nghị quyết số 42/2017/QH14. Theo MBS, việc luật hóa sẽ giúp các quy định có hiệu lực lâu dài hơn, không bị giới hạn thời gian như trước, đồng thời góp phần giải phóng nguồn vốn bị “mắc kẹt” trong các khoản nợ xấu.

Thực tế cho thấy, bối cảnh điều hành chính sách hiện nay cũng không hoàn toàn thuận lợi. Theo bản tin kinh tế - tài chính - tiền tệ tuần 3 tháng 6/2026 của Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, lãi suất cho vay bình quân đối với các khoản cho vay mới và cũ còn dư nợ tính đến tháng 5/2026 ở mức 8-10,1%/năm; lãi suất VND liên ngân hàng tăng qua hầu hết các phiên ở các kỳ hạn từ 1 tháng trở xuống; Ngân hàng Nhà nước thực hiện hút ròng thanh khoản tuần thứ 3 liên tiếp và tỷ giá trung tâm tiếp tục được điều chỉnh theo xu hướng tăng...

Những diễn biến này cho thấy, Ngân hàng Nhà nước đang phải điều hành trong thế cân bằng khó hơn, một mặt hỗ trợ tăng trưởng và giảm áp lực vốn cho nền kinh tế; mặt khác vẫn phải kiểm soát lạm phát, ổn định tỷ giá, duy trì thanh khoản hệ thống và bảo đảm an toàn hoạt động ngân hàng.

Tuy nhiên, những sức ép ngắn hạn kể trên chưa làm thay đổi đánh giá tích cực của nhiều tổ chức quốc tế về triển vọng kinh tế Việt Nam. Việc cơ quan điều hành chủ động điều chỉnh các công cụ chính sách theo hướng linh hoạt hơn được xem là một trong những yếu tố hỗ trợ nền kinh tế duy trì đà tăng trưởng trong bối cảnh môi trường bên ngoài còn nhiều biến động.

Về vấn đề này, ông Tim Leelahaphan, Chuyên gia kinh tế cấp cao Việt Nam và Thái Lan, Ngân hàng Standard Chartered chia sẻ, các chỉ số kinh tế của Việt Nam trong nửa đầu năm 2026 phản ánh cả sự kiên cường lẫn những thách thức vẫn đang hiện hữu. Vì vậy, tổ chức này dự báo lãi suất chính sách sẽ không thay đổi, đồng thời đánh giá kinh tế Việt Nam vẫn có khả năng vượt qua khó khăn để duy trì tăng trưởng ổn định.

Trong giai đoạn nền kinh tế cần thêm nguồn lực cho tăng trưởng “2 con số”, các điều chỉnh trên có thể giúp hệ thống ngân hàng phát huy tốt hơn vai trò kênh dẫn vốn chủ lực. Tuy nhiên, hiệu quả cuối cùng sẽ phụ thuộc vào khả năng phân bổ tín dụng đúng địa chỉ, kiểm soát chất lượng tài sản và năng lực quản trị rủi ro của từng ngân hàng.