Cải cách thể chế, đổi mới sáng tạo - động lực tăng trưởng 2 con số

Tạo đột phá phát triển khoa học công nghệ

Nghị quyết số 01/2026/NQ-CP được xem là “kim chỉ nam” cho điều hành kinh tế trong năm đầu của Kế hoạch 5 năm 2026 - 2030 với mục tiêu then chốt là phấn đấu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên, gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô và các cân đối lớn. Đây là Nghị quyết được ban hành thường niên với các giải pháp quan trọng nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế như đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công, phát triển mạnh thị trường trong nước, phối hợp chặt chẽ, linh hoạt giữa các chính sách tài khóa, tiền tệ và các chính sách vĩ mô khác…

Đổi mới khoa học công nghệ, chuyển đổi số là một trong các giải pháp góp phần đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế.

Nhưng năm nay đổi mới mô hình tăng trưởng được nhấn mạnh rất nhiều. Trong đó, nổi bật là yêu cầu đổi mới tư duy phát triển, lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính. Một điểm liên quan trực tiếp đến đổi mới mô hình tăng trưởng. Đó là: “Đổi mới căn bản tư duy phát triển, phương thức quản trị và phân bổ nguồn lực; giải quyết hiệu quả các vấn đề trước mắt để tạo đà tăng trưởng, thực hiện các cải cách chiến lược, dài hạn để chuyển đổi mô hình phát triển, lấy khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số làm động lực chính. Phát triển các thành phần kinh tế, kết hợp hiệu quả các nguồn lực cho phát triển”.

Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số, Chính phủ đề ra 12 nhóm nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu, tập trung vào hoàn thiện thể chế, cải thiện môi trường đầu tư - kinh doanh; thúc đẩy đồng thời các động lực tăng trưởng truyền thống (đầu tư, tiêu dùng, xuất khẩu) và khai thác mạnh các động lực mới. Đồng thời, chuyển đổi căn bản mô hình tăng trưởng dựa vào năng suất và đổi mới sáng tạo; đặt nâng cao năng suất, chất lượng nguồn nhân lực, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo vào trung tâm của chiến lược phát triển…

Nhiều chuyên gia cho rằng, tăng trưởng hai con số không đến từ một giải pháp đơn lẻ mà từ sự cộng hưởng của cải cách thể chế, đổi mới mô hình tăng trưởng và phát huy tối đa nguồn lực con người. Đó là cải cách mạnh mẽ thủ tục đầu tư theo hướng đơn giản, minh bạch. Rút ngắn thực chất thời gian phê duyệt dự án, đồng bộ hóa các quy trình về đầu tư, đất đai, xây dựng, môi trường, tạo sân chơi bình đẳng giữa các khu vực kinh tế; cải cách thủ tục hành chính gắn với chuyển đổi số và trách nhiệm giải trình…

Cải thiện môi trường kinh doanh

Song song với Nghị quyết số 01/NQ-CP, Chính phủ cũng ban hành Nghị quyết số 02/NQ-CP ngày 8/01/2026 về những nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia năm 2026. Đây là quyết sách quan trọng nhằm tháo gỡ khó khăn, khơi thông các điểm nghẽn thể chế và tạo động lực mới cho cộng đồng doanh nghiệp trong bối cảnh mới.

Chính phủ đã đánh giá, bên cạnh những kết quả đạt được, môi trường kinh doanh vẫn còn những hạn chế, thách thức. Một số chỉ số về phát triển bền vững cải thiện chậm; khó khăn trong tiếp cận vốn, đất đai, hạ tầng; hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp đổi mới sáng tạo chưa đủ mạnh. Thủ tục hành chính dù đã được cải cách nhưng vẫn còn phức tạp; dịch vụ công trực tuyến, kết nối dữ liệu giữa các cơ quan chưa thật sự thông suốt.

Nghị quyết cũng đặt mục tiêu thúc đẩy doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường, phấn đấu số doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường năm 2026 tăng khoảng 15 - 20% so với năm 2025. Trên cơ sở đó, Nghị quyết 02/NQ-CP xác định cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh là nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt, thực chất của các bộ, ngành, địa phương nhằm tháo gỡ rào cản, khơi thông điểm nghẽn về thể chế và thực thi, tạo môi trường đầu tư kinh doanh lành mạnh, bình đẳng cho mọi thành phần kinh tế.

Đặc biệt, Nghị quyết nhấn mạnh quan điểm chuyển mạnh tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ; hoàn thiện đồng bộ hệ thống pháp luật, bảo đảm minh bạch, ổn định, chi phí tuân thủ thấp, phù hợp thông lệ quốc tế. Cùng với đó, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với kiểm tra, giám sát; đề cao trách nhiệm người đứng đầu; tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính, phòng chống tham nhũng, lãng phí.

Để đạt được mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2026, nhiệm vụ, giải pháp đầu tiên được Thủ tướng nêu ra là tập trung hoàn thiện thể chế pháp luật bảo đảm minh bạch, đồng bộ, trọng tâm là pháp luật về đầu tư, kinh doanh để giải phóng sức sản xuất, huy động mọi nguồn lực và tạo động lực mới cho phát triển... Nâng cao hiệu quả các loại thị trường; đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, cải thiện môi trường kinh doanh.