Ba kịch bản tăng trưởng kinh tế Việt Nam năm 2026

Xung đột quân sự tại Trung Đông tác động tới tăng trưởng kinh tế thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng.

Phóng viên: Quý I/2026 chuẩn bị kết thúc, trước các tác động tiêu cực tới nền kinh tế, nhất là xung đột tại Trung Đông, ông dự báo tăng trưởng kinh tế Việt Nam trong quý này thế nào, thưa ông?

Ông Cấn Văn Lực: Quý I/2026 chuẩn bị kết thúc, tôi cho rằng tăng trưởng kinh tế trong quý này chúng ta đạt khoảng 8%.

Trong bối cảnh chiến sự tại Trung Đông đã xảy ra được hơn một tháng và đã tác động khá tiêu cực tới kinh tế thế giới và kinh tế Việt Nam thì nếu đạt được mức tăng trưởng này trong quý đầu tiên của năm 2026 rõ ràng là một thành công của chúng ta.

Phóng viên: Còn nhìn dài hơn với cả năm thì sao thưa ông?

Ông Cấn Văn Lực: Hiện nay, thế giới hy vọng xung đột tại Trung Đông sẽ kết thúc trong vòng 6 tuần nữa. Mặc dù như thế, kinh tế thế giới và kinh tế Việt Nam đã và tiếp tục chịu tác động không nhỏ.

Trong bối cảnh này, để đạt được mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm nay của chúng ta là 10% là rất thách thức. Do đó, ở kịch bản cơ sở với xác suất 50%, chúng tôi nghiêng về mức tăng trưởng kinh tế của Việt Nam năm 2026 khoảng 9%, còn lại phát sẽ tăng khoảng 0,3-0,5 điểm % lên mức khoảng 4-4,5% cả năm.

Ông Cấn Văn Lực, Chuyên gia kinh tế trưởng BIDV, Ủy viên Hội đồng tư vấn chính sách của Thủ tướng.

Ở kịch bản này, giá xăng dầu trong nước bình quân cả năm 2026 tăng khoảng 15% so với bình quân năm 2025, xuất khẩu giảm 0,5-1 điểm %, thu hút FDI cũng giảm quanh 0,5-1 điểm %.

Trong bối cảnh chúng ta đã và đang dần ổn định tổ chức bộ máy theo mô hình mới, cùng với việc triển khai những cơ chế, chính sách quan trọng trong năm vừa qua cũng cần có độ trễ nhất định, tôi cho rằng chúng ta được mức tăng trưởng 9%, lạm phát khoảng 4-4,5% và đặc biệt là giữ vững được ổn định kinh tế vĩ mô đã là rất thành công.

Phóng viên: Đó là kịch bản lạc quan. Vậy kịch bản tiêu cực thì sao thưa ông?

Ông Cấn Văn Lực: Đối với kịch bản tiêu cực (xác suất 30%), tăng trưởng GDP giảm 0,8-1,2 điểm % so với mục tiêu GDP tăng 10% trong năm 2026.

Ở kịch này này, xung đột quân sự tại Trung Đông lan động tòa khu vực và kéo dài trong vòng 4-5 tháng và vận tải qua eo biển Hormuz bị gián đoạn 3-4 tháng, làm giá xăng dầu bình quân năm 2026 tăng mạnh 18-20% so với bình quân năm 2025, xuất khẩu của chúng ta có thể giảm khoảng 2 điểm %, FDI giảm 1-1,5 điểm % và lạm phát cả năm trong khoảng 4,2-4,7%.

Còn ở kịch bản rất tiêu cực (xác suất 20%) thì tăng trưởng kinh tế cả năm của chúng ta giảm 1,2-1,5 điểm % so với mục tiêu 10%. Kịch bản này chỉ xảy ra khi xung đột quân sự Trung Đông leo thang và kéo dài đến hết năm 2026, đồng thời lan rộng ra ngoài khu vực.

Với kịch bản này, các động lực tăng trưởng như xuất khẩu và FDI đều giảm, trong đó xuất khẩu giảm sâu hơn, chi phí logistics và chi phí bảo hiểm đều tăng mạnh. FDI có thể giảm tới 2 điểm %. Ở kịch bản này, CPI bình quân cả năm có thể tăng 4,5-5 điểm % hoặc cao hơn.

Phóng viên: Trong bối cảnh hiện nay, ngoài các động lực tăng trưởng chính như ông đề cập ở các kịch bản trên, sức mua cũng được coi là động lực tăng trưởng của năm nay. Tuy nhiên, sức mua hiện nay đang rất yếu. Vậy làm cách nào để khôi phục sức mua của người dân, thưa ông?

Ông Cấn Văn Lực: Hiện nay, rất nhiều nước trên thế giới đang thực hiện các biện pháp để kích cầu tiêu dùng. Năm ngoái, Chính phủ cũng yêu cầu các biện pháp kích cầu tiêu dùng bằng nhiều giải pháp khác nhau.

Hiện nay, để kích cầu tiêu dùng, đầu tiên chúng ta phải đảm bảo nguồn cung. Thứ hai, chúng ta cần phải giữ được mặt bằng giá cả ở mức tương đối ổn định, trong khả năng chi tiêu của người dân.

Bên cạnh đó, cần tiếp tục triển khai một số chương trình kích cầu liên quan đến nguồn sản phẩm, liên quan đến các biện pháp từ địa phương và triển khai các chương trình khuyến mại.

Ngoài ra, cần phải đảm bảo thu nhập của người dân. Đây là vấn đề quan trọng và căn cơ cho câu chuyện kích cầu tiêu dùng.

Cuối cùng, chúng ta có thể mở rộng tài chính tiêu dùng, trong đó bao gồm cả tín dụng tiêu dùng cũng như các công cụ tài chính tiêu dùng khác.

Tuy nhiên, hiện nay mặt bằng lãi suất đang tăng lên. Mặc dù lãi suất tăng trở thành rào cản của tín dụng tiêu dùng nhưng rõ ràng bài toán về tài chính tiêu dùng vẫn còn dư địa để phát triển nhờ quy mô tiêu dùng.

Phóng viên: Xin chân trọng cảm ơn ông!