Xây dựng thương hiệu quốc gia, mở rộng xuất khẩu cho ngành yến Việt Nam

Ông Lê Thành Đại, Chủ tịch Hiệp hội Yến sào Việt Nam chia sẻ tại diễn đàn. Ảnh: H.P

Định danh nguồn gốc, khẳng định giá trị yến Việt

Tại Diễn đàn “Tinh hoa Yến Việt và đổi mới sáng tạo năm 2026”, với chủ đề “Định danh nguồn gốc – Khẳng định giá trị – Kiến tạo tương lai xanh” do Hiệp hội Yến sào Việt Nam tổ chức chiều 27/9, những điểm nghẽn trong định danh cơ sở nuôi, chống hàng giả, phát triển chuỗi giá trị ngành yến đã được chia sẻ, hướng đến xây dựng thương hiệu quốc gia, mở rộng xuất khẩu.

Nhấn mạnh tầm quan trọng của định danh nguồn gốc, nâng cao chất lượng và xây dựng thương hiệu yến sào Việt Nam trong bối cảnh hội nhập, ông Lê Thành Đại, Chủ tịch Hiệp hội Yến sào Việt Nam cho rằng, ngành Yến sào Việt Nam đang đứng trước nhiều cơ hội mở rộng thị trường nhờ nhu cầu ngày càng tăng đối với các dòng thực phẩm sức khỏe và sản phẩm dinh dưỡng cao cấp.

Theo Chủ tịch Hiệp hội Yến sào Việt Nam, các doanh nghiệp sản xuất cần chú trọng phát triển nguồn nguyên liệu, minh bạch trong chuỗi sản xuất, qua đó tạo ra những bước đột phá mới trong xây dựng thương hiệu quốc gia cho ngành Yến.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Quang Duy, Tổng Giám đốc kiêm Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Cổ phần DT Group, nhấn mạnh giá trị của yến Việt không chỉ nằm ở sản phẩm dinh dưỡng quý mà còn được tạo nên từ điều kiện tự nhiên đặc biệt, lịch sử nghề yến, kinh nghiệm nhiều thế hệ, công sức của người nuôi, khai thác, chế biến, cùng khoa học công nghệ và khát vọng nâng tầm thương hiệu Việt.

Ông Nguyễn Quang Duy đặc biệt đánh giá cao định hướng khảo sát, xây dựng dữ liệu trên 6 nhóm giá trị cốt lõi gồm: sản phẩm tinh hoa; văn hóa – lịch sử – di sản; con người; thương hiệu – doanh nghiệp; khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo; các vùng yến Việt Nam.

Các chuyên gia chia sẻ về phát triển thương hiệu yến Việt. Ảnh: H.P

Để hành trình có chiều sâu, xây dựng sản phẩm chất lượng, có uy tín, Tổng Giám đốc kiêm Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Cổ phần DT Group đề nghị 3 nguyên tắc: tiêu chí khoa học, minh bạch, tránh hình thức; phối hợp chặt chẽ giữa Hiệp hội – chính quyền địa phương – chuyên gia – doanh nghiệp – người nuôi yến; và tôn vinh phải gắn với chuẩn hóa chất lượng, bảo vệ người tiêu dùng, mở rộng xuất khẩu.

“Bản đồ Tinh hoa Yến Việt sẽ là hệ thống dữ liệu lâu dài, giúp nhận diện vùng yến, sản phẩm, thương hiệu, doanh nghiệp, con người, văn hóa và công nghệ tiêu biểu. Mỗi mã QR không chỉ cung cấp thông tin mà còn kể câu chuyện chân thực về trí tuệ, lao động và khát vọng của người Việt", ông Nguyễn Quang Duy kỳ vọng.

Thay mặt cộng đồng doanh nghiệp, người đứng đầu DT Group cam kết đồng hành cùng Hiệp hội Yến sào Việt Nam đổi mới công nghệ, minh bạch nguồn gốc, nâng cao chất lượng, thực hiện nghiêm an toàn thực phẩm; đồng thời cùng các địa phương xây dựng chuỗi giá trị bền vững, chống hàng giả, bảo vệ uy tín ngành yến Việt Nam.

Bảo vệ thương hiệu trên thị trường

Để nâng cao hiệu quả truy xuất nguồn gốc, ông Lê Hoàng Lộc, Chi cục Chăn nuôi và Thú y TP. Hồ Chí Minh, hướng dẫn quy trình kê khai mã định danh cơ sở nuôi chim yến. Theo đó, các cơ sở chăn nuôi bắt buộc phải kê khai thông tin trực tuyến trên hệ thống dữ liệu quốc gia thay vì báo cáo giấy định kỳ 6 tháng một lần. Cán bộ thú y xã, phường sẽ quản trị hệ thống và phê duyệt.

Bên cạnh yếu tố pháp lý về chăn nuôi, bài toán chống gian lận thương mại cũng được đặt ra. Ông Nguyễn Viết Hồng, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ người tiêu dùng TP. Hồ Chí Minh đã nhận diện các vấn nạn trong thị trường yến hiện nay như: trộn lẫn nguồn gốc, gian lận chất lượng, định lượng, làm giả nhãn hiệu, bao bì và lợi dụng thương mại điện tử để bán hàng kém chất lượng.

Đưa ra những hạn chế, thách thức trong gian lận thương mại ngành Yến sào, ông Nguyễn Viết Hồng chỉ rõ công nghệ làm giả ngày càng tinh vi, khó phân biệt hàng thật – hàng giả bằng mắt thường; khó xác định chất lượng, thành phần, nguyên liệu; chất lượng khác công bố; bao bì, nhãn mác, thương hiệu bị sao chép tinh vi; tem chống giả, truy xuất cũng có thể bị làm giả.

Theo chuyên gia này, giải pháp chống giả cho yến sào cần cả một hệ sinh thái chống giả toàn diện, từ xác lập quyền sở hữu trí tuệ – định danh – xác thực – truy xuất – truy vết – dữ liệu – cảnh báo sớm.

“Doanh nghiệp cần xác lập quyền sở hữu trí tuệ làm nền tảng pháp lý đầu tiên; xây dựng hệ sinh thái chống hàng giả toàn diện với đa lớp công nghệ như tem QR, SMS, công nghệ nước, AI tư vấn 24/7, phần mềm truy xuất nguồn gốc. Đồng thời, phối hợp chặt chẽ với cơ quan chức năng, báo chí, đội ngũ pháp lý để xử lý triệt để các hành vi xâm phạm”, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ người tiêu dùng TP. Hồ Chí Minh đề xuất.

Nhìn nhận vấn đề ở góc độ hội nhập, ông Trần Giang Khuê, Trưởng Văn phòng đại diện miền Nam Cục Sở hữu trí tuệ, phân tích tầm quan trọng chiến lược của tài sản trí tuệ, vô hình hóa tài sản đối với doanh nghiệp ngành yến trong tiến trình xuất khẩu. Chuyên gia này cũng nhấn mạnh nghĩa vụ tuân thủ các rào cản pháp lý về xuất xứ, chất lượng, định danh, phát triển xanh Net Zero, đặc biệt là sở hữu trí tuệ khi đưa sản phẩm ra thị trường nước ngoài.

Ban tổ chức phát động “Hành trình tinh hoa yến Việt”. Ảnh: H.P

Ông Khuê cũng giới thiệu chính sách hỗ trợ tài chính từ Nhà nước như Nghị quyết số 68-NQ/CP của Chính phủ và chương trình hỗ trợ phát triển tài sản trí tuệ; đồng thời hướng dẫn doanh nghiệp cách định vị thương hiệu từ sản phẩm, tổ chức đến chỉ dẫn địa lý, thương hiệu quốc gia, khai thác sức mạnh của công nghiệp văn hóa để gia tăng giá trị sản phẩm yến lên gấp nhiều lần.

“Doanh nghiệp cần tra cứu thông tin sở hữu trí tuệ để định hướng nghiên cứu, phát triển sản phẩm, quyết định đầu tư, khởi nghiệp và phục vụ đăng ký quyền sở hữu trí tuệ, tránh trùng lặp”, chuyên gia này lưu ý.

Cùng với đó, doanh nghiệp cần nhận diện, quản trị, kiểm toán các tài sản trí tuệ, quyền sở hữu trí tuệ gắn với môi trường số; đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ càng sớm càng tốt hoặc lưu vết, định hình, thể hiện dưới những hình thức nhất định để đạt được sự bảo hộ tự động; bảo mật bằng những biện pháp cần thiết, nhất là các biện pháp công nghệ. Đồng thời, việc áp dụng các biện pháp chuyển đổi số cũng cần được quan tâm trong quá trình tạo lập, quản lý, khai thác, bảo vệ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ.

Những nội dung được trao đổi tại Diễn đàn cho thấy định danh nguồn gốc, chuẩn hóa chất lượng, bảo vệ sở hữu trí tuệ và minh bạch chuỗi giá trị đang được đặt trong cùng một hành trình nâng tầm yến Việt, hướng tới xây dựng thương hiệu quốc gia cho ngành yến, góp phần nâng cao vị thế sản phẩm nội địa trên thị trường quốc tế.