 |
| Bộ Tài chính đang tiếp tục hoàn thiện thể chế tài chính, tập trung rà soát, hoàn thiện chính sách về kinh tế nhà nước, thu hút FDI có chọn lọc, phát triển kinh tế tư nhân. Ảnh: Lê Toàn |
Từ quản lý nguồn lực phân tán sang quản trị thống nhất theo vòng đời
Tại Phiên họp thứ nhất của Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế và thực thi pháp luật, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Trưởng Ban Chỉ đạo đã đặt vấn đề hoàn thiện thể chế trong yêu cầu xử lý những điểm nghẽn đang cản trở phát triển hoặc làm giảm hiệu quả thực thi pháp luật.
Đối với kinh tế nhà nước, Ban Chỉ đạo cơ bản thống nhất với Báo cáo của Đảng ủy Bộ Tài chính về cơ chế, chính sách, giải pháp lớn để thể chế hóa các chủ trương, định hướng phát triển kinh tế nhà nước theo Nghị quyết số 79-NQ/TW của Bộ Chính trị. Theo đó, tiếp cận kinh tế nhà nước như một chỉnh thể, gồm ngân sách nhà nước, tài sản công, đất đai, tài nguyên, kết cấu hạ tầng, dự trữ quốc gia, doanh nghiệp nhà nước, tổ chức tín dụng nhà nước, vốn Nhà nước...
Ban Chỉ đạo nhấn mạnh, kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo nhưng không phải bằng khẩu hiệu, không dựa vào bao cấp, độc quyền, ưu đãi hành chính hoặc cơ chế xin - cho. Vai trò chủ đạo phải được thể hiện bằng năng lực dẫn dắt, điều tiết, ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm các cân đối lớn, chi phối lĩnh vực then chốt, thiết yếu, chiến lược; đồng thời phải tuân thủ kỷ luật thị trường, tài chính, quản trị và trách nhiệm giải trình.
Từ quan điểm đó, Ban Chỉ đạo yêu cầu rà soát tổng thể hệ thống pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, xác định rõ các văn bản phải sửa đổi, bổ sung, ban hành mới; những nội dung cần xử lý ngay trong năm 2026 và những nội dung cần chuẩn bị cho việc sửa đổi các luật lớn.
Đặc biệt, yêu cầu được đặt ra là chuyển từ quản lý nguồn lực phân tán sang quản trị thống nhất vòng đời, từ quy hoạch, phân bổ, giao quản lý, khai thác, sử dụng đến hạch toán, giám sát và đánh giá hiệu quả; lấy hiệu quả, giá trị gia tăng và đóng góp phát triển bền vững làm thước đo chủ yếu.
Đối với doanh nghiệp nhà nước, Ban Chỉ đạo yêu cầu đột phá trong quản trị theo chuẩn mực hiện đại, minh bạch, cạnh tranh và có cơ chế đánh giá rõ ràng; đi đầu trong đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, phát triển các lĩnh vực then chốt, thiết yếu, có tính lan tỏa. Đồng thời, kiên quyết không để tồn tại lợi ích nhóm, “sân sau”, đầu tư theo nhiệm kỳ, thua lỗ kéo dài mà không rõ chủ thể chịu trách nhiệm.
Trên cơ sở kết luận này, Đảng ủy Chính phủ được giao chỉ đạo Đảng ủy Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan rà soát tổng thể hệ thống pháp luật về kinh tế nhà nước theo hướng xác định rõ danh mục các văn bản phải sửa đổi, bổ sung, thay thế, bãi bỏ hoặc ban hành mới và lộ trình thực hiện; đồng thời đề xuất các cơ chế, chính sách đặc thù về phát triển doanh nghiệp nhà nước.
Để cụ thể hóa nhiệm vụ trên, Bộ Tài chính hiện đang giao Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, xác định rõ danh mục văn bản cần sửa đổi, bổ sung, thay thế, bãi bỏ hoặc ban hành mới và lộ trình thực hiện.
Cùng với đó, Viện được giao đề xuất các cơ chế, chính sách đặc thù về phát triển doanh nghiệp nhà nước; tổ chức đánh giá toàn diện kết quả thể chế hóa đầy đủ, kịp thời các chủ trương, định hướng phát triển kinh tế nhà nước theo Nghị quyết số 79-NQ/TW; xây dựng “Báo cáo kết quả thể chế hóa các chủ trương, định hướng của Đảng về phát triển kinh tế nhà nước”, bảo đảm thời hạn trình cấp có thẩm quyền trước ngày 30/11/2026.
Như vậy, từ yêu cầu của Ban Chỉ đạo về rà soát tổng thể thể chế kinh tế nhà nước, nhiệm vụ đã được chuyển thành một đầu việc cụ thể tại Bộ Tài chính, với đơn vị chủ trì, nội dung công việc, sản phẩm và thời hạn rõ ràng.
Thu hút FDI gắn với công nghệ, thể chế hoá phát triển kinh tế tư nhân
Một nội dung khác được Ban Chỉ đạo Trung ương dành sự quan tâm là hoàn thiện cơ chế, chính sách phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài theo Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị.
Quan điểm được thống nhất là chuyển mạnh thu hút FDI theo hướng chọn lọc, ưu tiên công nghệ hiện đại, giá trị gia tăng cao, liên kết nội địa, đóng góp vào chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, đào tạo nhân lực, đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực tự chủ của nền kinh tế.
Theo Ban Chỉ đạo, ưu đãi đầu tư phải gắn với kết quả thực hiện và cam kết về công nghệ, nghiên cứu và phát triển, chuyển giao công nghệ, đào tạo lao động Việt Nam, tỷ lệ giá trị gia tăng trong nước, phát triển nhà cung ứng nội địa, bảo vệ môi trường và tuân thủ pháp luật.
Không ưu đãi dàn trải, không chạy theo số lượng dự án, quy mô vốn đăng ký; không đánh đổi môi trường, an ninh kinh tế, an ninh dữ liệu, quốc phòng, an ninh và lợi ích lâu dài để lấy dự án ngắn hạn, có tính lan tỏa thấp là những yêu cầu được Ban Chỉ đạo nêu rõ.
Cùng với đó, Ban Chỉ đạo yêu cầu hoàn thiện cơ chế lựa chọn, hỗ trợ, quản lý và giám sát nhà đầu tư chiến lược; xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về nhà đầu tư chiến lược và Cổng một cửa đầu tư quốc gia số hóa toàn trình, liên thông dữ liệu.
Cơ chế hậu kiểm cũng được đặt ra, trong đó có việc thu hồi ưu đãi nếu nhà đầu tư không thực hiện đúng cam kết; tăng cường kiểm soát chuyển giá, gian lận thương mại và các rủi ro về môi trường, dữ liệu, tài chính, quốc phòng, an ninh. Mục tiêu được Ban Chỉ đạo xác định là để FDI không chỉ đến Việt Nam mà phải gắn bó, đóng góp thực chất vào năng lực sản xuất, công nghệ, quản trị và từng bước nâng cao vị thế của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu.
| Bộ Tài chính giao Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính xây dựng Báo cáo kết quả thể chế hóa các chủ trương, định hướng của Đảng về phát triển kinh tế nhà nước; Cục Đầu tư nước ngoài xây dựng Báo cáo kết quả thể chế hóa các chủ trương, định hướng của Đảng về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài; Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể xây dựng Báo cáo kết quả thể chế hóa các chủ trương, định hướng phát triển kinh tế tư nhân theo Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị. Thời hạn báo cáo cấp có thẩm quyền trước ngày 30/11/2026. |
Thực hiện định hướng này, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã giao nhiệm vụ cho Bộ Tài chính trong việc triển khai Nghị quyết số 10-NQ/TW.
Hiện Bộ Tài chính giao Cục Đầu tư nước ngoài khẩn trương phối hợp với các đơn vị của Văn phòng Chính phủ để lấy ý kiến Thành viên Chính phủ đối với dự thảo Kế hoạch hành động thực hiện Nghị quyết số 10-NQ/TW; tiếp thu, giải trình ý kiến Thành viên Chính phủ để hoàn thiện dự thảo Kế hoạch trình Chính phủ ký ban hành theo quy định.
Căn cứ ý kiến chỉ đạo của Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế và thực thi pháp luật, Cục Đầu tư nước ngoài được giao chủ trì hoặc phối hợp với các đơn vị liên quan tham mưu Bộ trình Chính phủ, trình Quốc hội các nội dung về cơ chế, chính sách phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, bảo đảm chất lượng, tính cạnh tranh, tính khả thi và lợi ích quốc gia, dân tộc.
Bộ cũng giao Cục Đầu tư nước ngoài tổ chức đánh giá toàn diện kết quả thể chế hóa các chủ trương, định hướng phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài theo Nghị quyết số 10-NQ/TW; xây dựng “Báo cáo kết quả thể chế hóa các chủ trương, định hướng của Đảng về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài”, bảo đảm thời hạn báo cáo cấp có thẩm quyền trước ngày 30/11/2026.
Những yêu cầu của Ban Chỉ đạo về chất lượng dòng vốn FDI, cam kết công nghệ, liên kết với doanh nghiệp trong nước và hậu kiểm đang được cụ thể hóa thành các nhiệm vụ xây dựng kế hoạch hành động, hoàn thiện chính sách và đánh giá kết quả thể chế hóa tại Bộ Tài chính.
Đối với khu vực kinh tế tư nhân, Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị được Bộ Tài chính đưa vào nhóm nhiệm vụ triển khai cụ thể. Theo chỉ đạo của Bộ, Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể khẩn trương chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức đánh giá toàn diện kết quả thể chế hóa các chủ trương, định hướng phát triển kinh tế tư nhân theo Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị.
Cục Doanh nghiệp tư nhân được giao xây dựng “Báo cáo kết quả thể chế hóa các chủ trương, định hướng phát triển kinh tế tư nhân theo Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị”, bảo đảm thời hạn trình cấp có thẩm quyền trước ngày 30/11/2026.
Việc đánh giá kết quả thể chế hóa được đặt cùng yêu cầu chung của Ban Chỉ đạo về nâng cao chất lượng xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật, trong đó chính sách phải được cụ thể hóa, tổ chức thực hiện và đánh giá kết quả, thay vì chỉ dừng ở việc ban hành văn bản.
Đảm bảo chất lượng, tiến độ thể chế, kịp thời đưa chính sách vào cuộc sống
Trong kết luận tại Phiên họp thứ nhất, Ban Chỉ đạo Trung ương yêu cầu nâng cao trách nhiệm trong xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật; gắn việc hoàn thiện pháp luật với thể chế hóa Văn kiện Đại hội XIV của Đảng và các nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị.
Ban Chỉ đạo yêu cầu tập trung nâng cao chất lượng công tác xây dựng chính sách, khắc phục triệt để tình trạng đề xuất chính sách còn chung chung, thiếu định lượng, chưa rõ phương án lựa chọn; hạn chế trình các dự án theo thủ tục rút gọn; không để tình trạng chậm, dồn hồ sơ vào sát kỳ họp. Đồng thời, phải đẩy nhanh tiến độ, nâng cao chất lượng ban hành văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành, bảo đảm tính đồng bộ và kịp thời đưa chính sách vào cuộc sống.
Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu các bộ, cơ quan ngang bộ thực hiện nghiêm những nội dung này. Trong đó, các cơ quan phải tiếp tục thực hiện phân cấp, phân quyền đi đôi với đánh giá năng lực thực thi, tăng cường kiểm tra, giám sát; bảo đảm nhiệm vụ được phân cấp, phân quyền có đủ điều kiện, nguồn lực, nhân lực và dữ liệu.
Thủ tướng cũng yêu cầu đẩy mạnh phát triển hạ tầng số, chia sẻ dữ liệu và từng bước ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn trong phân tích chính sách, dự báo tác động. Đối với các dự án trình Quốc hội, các bộ được yêu cầu khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, bảo đảm chất lượng, tiến độ và chủ động phối hợp từ sớm với các cơ quan của Quốc hội.
Bộ Tài chính đã quán triệt những yêu cầu này tới các đơn vị thuộc Bộ, đồng thời yêu cầu các đơn vị được giao chủ trì xây dựng hồ sơ các dự án chủ động phối hợp chặt chẽ, từ sớm với các cơ quan của Quốc hội để trao đổi đầy đủ thông tin, thống nhất nội dung trong quá trình soạn thảo. Bộ cũng yêu cầu đẩy mạnh phát triển hạ tầng số, kết nối, chia sẻ dữ liệu; từng bước ứng dụng trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn trong phân tích chính sách, đánh giá và dự báo tác động.
Một yêu cầu xuyên suốt trong tổ chức thực hiện các nhiệm vụ tại Bộ Tài chính là xác định rõ trách nhiệm của từng đơn vị. Bộ yêu cầu Thủ trưởng các đơn vị chịu trách nhiệm trực tiếp trước Lãnh đạo Bộ về chất lượng, tiến độ thực hiện nhiệm vụ thuộc phạm vi được giao; chủ động phối hợp với Vụ Pháp chế và các đơn vị liên quan trong quá trình triển khai.
Đối với nhiệm vụ đã hoàn thành, đơn vị chủ trì phải gửi sản phẩm và báo cáo kết quả thực hiện về Vụ Pháp chế để theo dõi, tổng hợp. Đối với nhiệm vụ đang thực hiện, phải báo cáo cụ thể tiến độ, sản phẩm đã hoàn thành, công việc còn lại, khó khăn, vướng mắc và thời hạn dự kiến hoàn thành.
Trường hợp phát sinh khó khăn, vướng mắc hoặc có nguy cơ không bảo đảm tiến độ, đơn vị chủ trì phải kịp thời báo cáo Lãnh đạo Bộ phụ trách để nhận ý kiến chỉ đạo, xử lý dứt điểm khó khăn, vướng mắc.
Yêu cầu này bám sát tinh thần mà Ban Chỉ đạo Trung ương đặt ra ngay tại Phiên họp thứ nhất: Từng nhiệm vụ phải được cụ thể hóa, rõ việc, rõ người, rõ cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp, rõ sản phẩm, tiến độ và trách nhiệm giải trình.
Từ kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Trưởng Ban Chỉ đạo tại Phiên họp thứ nhất đến chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các nhiệm vụ hoàn thiện thể chế thuộc lĩnh vực quản lý đang được Bộ Tài chính cụ thể hóa đến từng đơn vị với phương châm rõ việc, rõ đơn vị, rõ sản phẩm, rõ tiến độ và rõ trách nhiệm.
