Thêm dư địa cho vay, dòng vốn sẽ ưu tiên "đi đâu, về đâu"?

Các quy định mới là bước nới lỏng có chọn lọc thay vì mở rộng tín dụng đại trà. Ảnh minh họa.

Việc Thông tư số 25/2026/TT-NHNN có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 không đồng nghĩa tín dụng sẽ được nới lỏng trên diện rộng. Theo đánh giá của nhiều tổ chức phân tích, các điều chỉnh lần này chủ yếu tháo gỡ những ràng buộc kỹ thuật về nguồn vốn và thanh khoản để tạo điều kiện đưa dòng vốn vào đúng các lĩnh vực được ưu tiên, thay vì mở rộng tín dụng đại trà.

Theo báo cáo của Công ty Chứng khoán Kafi, việc nâng tỷ lệ tối đa nguồn vốn ngắn hạn được sử dụng để cho vay trung, dài hạn từ 30% lên 40% và điều chỉnh cách tính tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR) giúp các ngân hàng có thêm dư địa cân đối nguồn vốn, giảm áp lực huy động vốn trung, dài hạn với chi phí cao và cải thiện biên lãi thuần (NIM). Tuy nhiên, tăng trưởng tín dụng vẫn phụ thuộc vào hạn mức tăng trưởng tín dụng, tỷ lệ an toàn vốn, chất lượng tài sản và năng lực quản trị rủi ro của từng tổ chức tín dụng.

Đồng quan điểm, Công ty Chứng khoán VNDIRECT nhận định, đây là bước nới lỏng có chọn lọc, phản ánh cách tiếp cận thận trọng của Ngân hàng Nhà nước nhằm hỗ trợ tăng trưởng nhưng vẫn bảo đảm an toàn hệ thống.

Điểm đáng chú ý là dư địa tín dụng được mở rộng sẽ không phân bổ đồng đều mà tiếp tục hướng vào các lĩnh vực có khả năng tạo động lực cho tăng trưởng kinh tế. Điều này cũng phù hợp với Nghị quyết số 168/NQ-CP về cập nhật kịch bản và các giải pháp tăng trưởng, khi Chính phủ yêu cầu Ngân hàng Nhà nước bảo đảm nguồn vốn cho các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, các lĩnh vực ưu tiên, các động lực tăng trưởng và các dự án trọng điểm, đồng thời kiểm soát tín dụng đối với các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro.

Bên cạnh việc điều chỉnh các tỷ lệ an toàn, Ngân hàng Nhà nước cũng triển khai cơ chế đặc thù đối với tín dụng dành cho các dự án trọng điểm. Theo đánh giá của VNDIRECT, việc loại trừ một số khoản vay đủ điều kiện khỏi hạn mức tăng trưởng tín dụng có thể giúp quy mô tín dụng năm 2026 tăng thêm khoảng 210.000 tỷ đồng, tương đương khoảng 1% tổng dư nợ toàn hệ thống. Cơ chế này được kỳ vọng tạo thêm nguồn lực cho các dự án hạ tầng, khu công nghiệp, nhà ở xã hội và các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh.

VNDIRECT cũng cho rằng, thay vì phân bổ hạn mức tín dụng tương đối đồng đều giữa các ngân hàng như trước, cơ chế mới đang định hướng dòng vốn theo hướng chọn lọc hơn tới các dự án chiến lược. Những ngân hàng có năng lực tài trợ các dự án quy mô lớn, thanh khoản tốt và kinh nghiệm thu xếp vốn sẽ có nhiều lợi thế hơn trong việc mở rộng tín dụng.

Về nhu cầu vốn của nền kinh tế, báo cáo cập nhật vĩ mô của VNDIRECT cho thấy, tăng trưởng tín dụng đến hết tháng 4/2026 đạt 4,64% so với đầu năm, trong khi vốn FDI đăng ký tăng 32% và đầu tư công tiếp tục được đẩy mạnh. Đây là những động lực quan trọng khiến nhu cầu vốn được dự báo tiếp tục gia tăng trong những tháng cuối năm.

Trong khi đó, Công ty Chứng khoán MBS dự báo, tăng trưởng tín dụng của nhóm ngân hàng theo dõi đạt khoảng 9% vào cuối quý II/2026, với động lực chủ yếu vẫn đến từ khách hàng doanh nghiệp. Điều này cho thấy phần dư địa tín dụng được mở rộng nhiều khả năng sẽ tiếp tục tập trung vào khu vực sản xuất, đầu tư và các dự án quy mô lớn, thay vì chảy mạnh vào các lĩnh vực rủi ro.

Để dòng vốn có thể dịch chuyển vào các lĩnh vực ưu tiên, bài toán thanh khoản của hệ thống ngân hàng cũng được tháo gỡ thông qua các điều chỉnh về nguồn vốn. Việc điều chỉnh cách tính tỷ lệ LDR không chỉ giúp cải thiện thanh khoản trên sổ sách mà còn góp phần giảm áp lực chi phí vốn, hỗ trợ ổn định biên lãi ròng (NIM). Khi áp lực cạnh tranh huy động vốn kỳ hạn dài giảm bớt, các ngân hàng sẽ có thêm điều kiện duy trì mặt bằng lãi suất cho vay đối với các lĩnh vực ưu tiên.

Một trong những nguồn lực quan trọng là tiền gửi của Kho bạc Nhà nước. Đến cuối quý I/2026, Kho bạc Nhà nước gửi 563.035 tỷ đồng tại ba ngân hàng thương mại nhà nước gồm Vietcombank, BIDV và VietinBank, tăng khoảng 39% so với cuối năm 2025. Dù mang tính mùa vụ do phụ thuộc tiến độ thu ngân sách và giải ngân đầu tư công, đây vẫn là nguồn vốn có quy mô lớn và chi phí thấp, góp phần cải thiện khả năng cân đối nguồn vốn của các ngân hàng.

Có thể thấy, các chính sách bắt đầu phát huy hiệu lực từ ngày ngày đầu tháng 7/2026 không hướng tới việc mở rộng tín dụng bằng mọi giá mà tập trung tháo gỡ các ràng buộc kỹ thuật để dòng vốn được phân bổ hiệu quả hơn. Thay vì chảy dàn trải, dư địa tín dụng mới được kỳ vọng sẽ ưu tiên cho sản xuất, hạ tầng, khu công nghiệp, nhà ở xã hội và các dự án trọng điểm, qua đó hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng kinh tế nhưng vẫn bảo đảm an toàn hoạt động của hệ thống ngân hàng.