Sớm đưa sàn giao dịch tín chỉ carbon vào hoạt động

Các doanh nghiệp chú trọng sử dụng công nghệ hiện đại nhằm giảm phát thải. Ảnh: P.U

Hơn 30 triệu tín chỉ carbon được phát hành

Là doanh nghiệp đầu tiên tại Việt Nam khởi động sàn giao dịch tín chỉ carbon, chia sẻ với phóng viên, ông Nguyễn Quốc Dũng – Phó Giám đốc Sàn giao dịch tín chỉ carbon Asean cho biết, công ty ra mắt sàn giao dịch tín chỉ carbon từ năm 2023, nhưng đến nay chưa hoạt động được vì thiếu khung pháp lý.

Theo ông Dũng, tính hết tháng 8/2025, Việt Nam đã có hơn 30 triệu tín chỉ carbon được phát hành, thuộc 158 dự án trong thị trường carbon tự nguyện.

Tuy nhiên, trên thực tế, thị trường tín chỉ carbon tại Việt Nam vẫn đang trong giai đoạn hình thành, đối mặt với nhiều thách thức về cơ chế vận hành, tiêu chuẩn tín chỉ, phương thức giao dịch, kết nối với thị trường quốc tế cũng như khả năng hấp thụ và dẫn dắt dòng vốn xanh… cần phải hoàn thiện trong thời gian tới.

Sàn giao dịch tín chỉ carbon Asean cung cấp hệ sinh thái giao dịch và đầu tư tín chỉ carbon linh hoạt, giúp doanh nghiệp và nhà đầu tư dễ dàng tiếp cận thị trường carbon.

Theo các chuyên gia, cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) chính thức áp dụng từ ngày 1/1/2026, tạo ra các nghĩa vụ tài chính và nghĩa vụ báo cáo liên quan đến lượng phát thải carbon cho các doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu sang thị trường EU.

Cùng với các nước, Việt Nam chính thức bước vào giai đoạn thí điểm hệ thống giao dịch phát thải (2025–2029), áp dụng cho điện than, thép, xi măng… chiếm khoảng 50% phát thải CO₂, tiến tới sàn giao dịch carbon quốc gia vào năm 2028.

Gợi mở về sàn giao dịch chứng chỉ carbon, bà Nguyễn Trúc Vân - Giám đốc Trung tâm mô phỏng và dự báo kinh tế - xã hội (Viện Nghiên cứu phát triển TP. Hồ Chí Minh) cho biết, để phát triển thị trường carbon kết nối quốc tế cần sớm xây dựng sàn giao dịch tín chỉ carbon trong Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh, nơi các doanh nghiệp có thể mua bán hạn ngạch và tín chỉ carbon trong nước lẫn quốc tế. Bởi vì, nơi đây có lợi thế linh hoạt về ngoại hối và kết nối quốc tế, cho phép thu hút các quỹ carbon, tổ chức mua bán tín chỉ toàn cầu tham gia.

“Một thị trường carbon sôi động sẽ tạo giá tín chỉ minh bạch, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư cắt giảm phát thải và thu hút vốn từ các quỹ bù trừ carbon toàn cầu vào Việt Nam”, bà Trúc Vân nhận định.

Đã có khung pháp lý vận hành

Trong bối cảnh Việt Nam cam kết mạnh mẽ đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 và tham gia sâu rộng vào các cơ chế hợp tác khí hậu toàn cầu, thị trường tín chỉ carbon đang dần trở thành một cấu phần quan trọng của hệ thống tài chính hiện đại, gắn liền với quá trình chuyển dịch sang mô hình tăng trưởng xanh, phát triển bền vững và kinh tế tuần hoàn. Việc hình thành, vận hành và dẫn dắt hiệu quả thị trường tín chỉ carbon không chỉ là yêu cầu thực hiện các cam kết quốc tế về biến đổi khí hậu, mà còn mở ra không gian huy động nguồn lực tài chính mới, thúc đẩy đổi mới công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Nhận thức rõ vai trò này, trong thời gian qua, khuôn khổ pháp lý về thị trường carbon tại Việt Nam đã từng bước được hoàn thiện, tạo nền tảng cho việc hình thành các công cụ, cơ chế giao dịch và dòng vốn phục vụ mục tiêu phát triển bền vững.

Mới đây, ngày 19/1/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định 29/NĐ-CP về giao dịch carbon trong nước, tạo khung pháp lý để định hình cách thức giao dịch, vận hành và mức độ an toàn của thị trường carbon trong nước, tạo khung pháp lý đầy đủ cho việc tổ chức, vận hành thị trường carbon tại Việt Nam. Nghị định đã đặt nền móng pháp lý cho việc hình thành, vận hành và giám sát thị trường giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon tại Việt Nam.

Theo Nghị định này, sàn giao dịch carbon trong nước sẽ là nơi mua bán, chuyển nhượng, lưu ký và thanh toán các hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon đủ điều kiện giao dịch. Đây được xem là công cụ trung tâm để thực thi lộ trình giảm phát thải, thực hiện cam kết Net Zero của Việt Nam trong giai đoạn tới.

Theo đó, hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon trước khi được giao dịch phải được đăng ký tập trung trên Hệ thống đăng ký quốc gia do Bộ Nông nghiệp và Môi trường quản lý. Sau khi hoàn tất đăng ký, các hạn ngạch và tín chỉ được cấp mã trong nước thống nhất, làm cơ sở để theo dõi, lưu ký và giao dịch trên sàn carbon.

Đặc biệt, chỉ những hạn ngạch, tín chỉ đã được đăng ký, cấp mã và thuộc danh mục được phép giao dịch mới đủ điều kiện đưa lên sàn. Danh mục này, cùng với ngày giao dịch đầu tiên và ngày giao dịch cuối cùng của từng mã, do Bộ Nông nghiệp và Môi trường thông báo và cập nhật cho các đơn vị vận hành thị trường.