Sẽ ban hành ngay Nghị quyết tích hợp hơn 50 văn bản hướng dẫn để Chương trình Mục tiêu quốc gia không gián đoạn

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn làm rõ nhiều nội dung đại biểu Quốc hội quan tâm. Ảnh: VPQH

Tích hợp chương trình nhưng không thu hẹp mục tiêu, đối tượng

Sáng ngày 20/8, Quốc hội thảo luận tại hội trường về việc tích hợp 4 Chương trình Mục tiêu quốc gia thành 1 Chương trình Mục tiêu quốc gia. Các đại biểu cơ bản thống nhất cao với sự cần thiết của việc tích hợp 4 chương trình, đồng thời đánh giá đây là bước đột phá trong xây dựng pháp luật, phù hợp với mong muốn từ cơ sở.

Theo các đại biểu, việc tích hợp 4 Chương trình Mục tiêu quốc gia về văn hóa, giáo dục, nông thôn mới, giảm nghèo, phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, chăm sóc sức khỏe, dân số là cần thiết, đặc biệt trong bối cảnh phát triển và những xu hướng mới về văn hóa, đời sống hiện nay.

Tiếp thu, giải trình và làm rõ các ý kiến đại biểu Quốc hội nêu, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, mục tiêu của chương trình tích hợp không làm thay đổi, không thu hẹp mục tiêu, phạm vi, đối tượng và mức độ ưu đãi của 4 chương trình đã được Quốc hội quyết định.

Điểm thay đổi chủ yếu nằm ở phương thức tổ chức thực hiện, nhằm sử dụng hiệu quả nhất nguồn lực Nhà nước và nhân dân. Theo đó, phương thức quản lý sẽ chuyển mạnh từ quản lý theo quy trình sang quản lý theo kết quả đầu ra, đồng thời đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho chính quyền địa phương với phương châm “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”.

Về nguồn lực, Bộ trưởng nhấn mạnh, tổng nguồn lực của 4 chương trình vẫn được giữ nguyên, với tổng số 808.558 tỷ đồng, trong đó ngân sách Trung ương 345.000 tỷ đồng, ngân sách địa phương 395.392 tỷ đồng và các nguồn vốn khác

Đối với mức độ phân bổ và ưu đãi, Trung ương tiếp tục tập trung hỗ trợ các địa phương không tự cân đối được ngân sách hoặc có khả năng cân đối nhưng không có đóng góp về Trung ương.

Việc phân bổ, hỗ trợ từ ngân sách Trung ương được xác định trên cơ sở mức độ khó khăn, khoảng cách giữa hiện tại và mục tiêu đặt ra; trong đó có ưu tiên đánh giá tốc độ giải ngân, hiệu quả quản lý, sử dụng vốn. Đặc biệt, dự thảo Nghị quyết tiếp tục khẳng định chính sách ưu đãi đối với đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Ứng dụng AI để tháo gỡ vướng mắc, ban hành ngay hướng dẫn thực hiện

Một vấn đề được nhiều đại biểu quan tâm là mô hình quản lý sau khi hợp nhất các chương trình. Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, ngày 27/6/2026, Chính phủ đã ban hành Quyết định số 1158/QĐ-TTg thành lập Ban Chỉ đạo quốc gia thực hiện Chương trình Mục tiêu quốc gia do Thủ tướng Chính phủ đứng đầu, với sự tham gia của các bộ, ngành liên quan.

Theo Bộ trưởng, việc thành lập Ban Chỉ đạo thể hiện quyết tâm chính trị cao của Người đứng đầu Chính phủ đối với việc tổ chức thực hiện chương trình. Cơ quan thường trực được đặt tại Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cùng với văn phòng cơ quan thường trực, văn phòng điều phối.

Thủ tướng Chính phủ yêu cầu lựa chọn những chuyên gia, cán bộ có đủ trình độ, “đủ tâm, đủ tầm” để tham gia văn phòng điều phối, bảo đảm việc điều phối thông suốt, liên thông giữa các bộ, ngành và địa phương.

Đáng chú ý, việc ứng dụng công nghệ thông tin, trong đó có trí tuệ nhân tạo (AI) cũng được xác định là một giải pháp để nâng cao hiệu quả điều phối. Một số địa phương từ thực tiễn kinh nghiệm triển khai các chương trình mục tiêu cũng đề xuất lập diễn đàn trực tuyến, phân công cơ quan trực tiếp theo dõi để kịp thời giải đáp các khó khăn, vướng mắc phát sinh từ cơ sở.

Theo đó, với mô hình mới, nếu một địa phương gặp vướng mắc và đã có phương án xử lý, thông tin có thể được chia sẻ trên diễn đàn để các địa phương khác tham khảo, nghiên cứu và áp dụng ngay, thay vì phải tiếp tục gửi câu hỏi riêng.

“Thủ tướng cũng đã chỉ đạo và đặc biệt có yêu cầu các cơ quan phải ứng dụng ngay AI”, Bộ trưởng cho biết.

Bộ trưởng Bộ Tài chính cho biết, ngay sau khi Quốc hội ban hành Nghị quyết phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình Mục tiêu quốc gia này, Chính phủ dự kiến sẽ ban hành Nghị quyết để tổ chức thực hiện. Ảnh: VPQH

Trước ý kiến của đại biểu Quốc hội về đảm bảo các chương trình triển khai liên tục, không bị gián đoạn, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, Chính phủ đã tính toán các giải pháp nhằm bảo đảm chương trình được thực hiện liên tục sau khi Quốc hội ban hành nghị quyết.

Theo đó, ngay sau khi Quốc hội ban hành Nghị quyết phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình Mục tiêu quốc gia này, Chính phủ dự kiến sẽ ban hành ngay Nghị quyết để tổ chức thực hiện.

Đáng chú ý, hơn 50 văn bản hướng dẫn của các bộ, ngành liên quan sẽ được tích hợp vào Nghị quyết của Chính phủ, nhằm bảo đảm Nghị quyết được ban hành là có thể triển khai ngay trên thực tế.

Bộ trưởng thông tin thêm, sau khi Nghị quyết được ban hành, Thủ tướng Chính phủ sẽ chỉ đạo tổ chức hội nghị toàn quốc triển khai Nghị quyết của Quốc hội và Nghị quyết của Chính phủ, trong đó phân công, phân nhiệm cụ thể cho các Bộ, ngành liên quan.

Liên quan đến điều kiện chuyển tiếp, Bộ trưởng cho hay, Dự thảo Nghị quyết đã nêu rõ, năm 2026 tiếp tục triển khai và quyết toán theo dự toán đã được giao theo quy định. Việc xây dựng dự toán năm 2027 cũng được thực hiện theo các quy định hiện hành. Bộ Tài chính có trách nhiệm tổng hợp nguồn lực, báo cáo Chính phủ và Quốc hội để phân bổ, triển khai kịp thời, bảo đảm chương trình không bị gián đoạn.

Nhiều chính sách cải thiện đời sống người dân ngoài chương trình mục tiêu quốc gia

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cũng cho biết, qua thảo luận tại tổ, có ý kiến đại biểu đặt vấn đề cần đánh giá lại sự cần thiết của Chương trình Mục tiêu quốc gia trong bối cảnh thực hiện Kết luận số 18-KL/TW về quản lý, sử dụng ngân sách theo kết quả đầu ra, triển khai chính quyền địa phương 2 cấp và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền về ngân sách.

“Chúng tôi nghiêm túc tiếp thu, đồng thời lắng nghe và báo cáo cơ quan có thẩm quyền vào thời điểm thích hợp”, về vấn đề này, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nói.

Các đại biểu cũng đề nghị, bên cạnh hỗ trợ trực tiếp, cần có chính sách tạo sinh kế, việc làm và cơ hội phát triển để người nghèo, người yếu thế có thể tự vươn lên, cải thiện đời sống.

Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, Chương trình Mục tiêu quốc gia thể hiện tính ưu việt của chế độ, sự quan tâm của Đảng, Nhà nước đối với các địa bàn khó khăn, đồng bào dân tộc thiểu số và những người yếu thế từ chính sách chi của ngân sách.

Cùng với các Chương trình Mục tiêu quốc gia, Đảng, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo triển khai nhiều giải pháp khác để người nghèo, người yếu thế, người khó khăn có điều kiện tự vươn lên làm chủ cuộc sống, cải thiện đời sống vật chất và tinh thần, theo phương châm “cho cần câu cơm chứ không cho con cá”.

Quang cảnh phiên họp. Ảnh: VPQH

Thời gian qua, Chính phủ đã chỉ đạo nhiều giải pháp để khuyến khích các hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp vươn lên như các chính sách ưu đãi về thuế, miễn, giảm thuế. Bộ trưởng chia sẻ thêm, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục báo cáo Chính phủ trình Thường vụ Quốc hội, Quốc hội việc miễn, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp cho hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp nhỏ và vừa. Cùng với đó, tiếp tục giảm chi phí tuân thủ, chi phí nộp thuế, tạo điều kiện để người dân và doanh nghiệp yên tâm sản xuất, kinh doanh.

Trong lĩnh vực y tế, giáo dục, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Bộ Tài chính khẩn trương nghiên cứu, báo cáo về việc miễn, giảm thuế đối với các cơ sở cung cấp suất ăn cho trường học và bệnh viện, qua đó góp phần nâng cao chất lượng bữa ăn cho học sinh, sinh viên và người dân.

Dẫn chứng các chính sách điển hình đó, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhấn mạnh, chương trình mục tiêu quốc gia chỉ là một trong tổng thể các giải pháp mà Đảng và Nhà nước triển khai nhằm không ngừng cải thiện đời sống vật chất, tinh thần của người dân, đặc biệt là những người yếu thế với mục tiêu “không ai bị bỏ lại phía sau”.