 |
| Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng phát biểu tại Lễ công bố. |
Ngày 15/5/2026, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức Lễ công bố Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam 2025 và Chỉ số Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh năm 2025 (PCI 2025).
Sau 21 năm liên tục triển khai, báo cáo năm nay giới thiệu phiên bản PCI 2.0 và lần đầu tiên ra mắt Chỉ số Hiệu quả Kinh tế tư nhân (BPI). Báo cáo được xây dựng từ khảo sát thực chứng quy mô lớn với sự tham gia của 3.546 doanh nghiệp tư nhân trong nước, 586 doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) và 1.001 hộ kinh doanh trên toàn bộ 34 tỉnh, thành phố. Đây được đánh giá là một trong những cuộc điều tra toàn diện và có chiều sâu nhất về khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam trong nhiều năm qua.
Trong đó, Phiên bản PCI 2.0 được cấu trúc lại gồm 9 chỉ số thành phần với 98 chỉ tiêu. Các chỉ số gồm: Gia nhập thị trường; Tiếp cận nguồn lực; Tính minh bạch; Chi phí tuân thủ thủ tục hành chính; Chi phí không chính thức; Cạnh tranh bình đẳng; Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp; Thiết chế pháp lý; và Chính quyền kiến tạo.
Năm 2025, VCCI chủ động chuyển từ công bố bảng xếp hạng cụ thể sang công bố 6 nhóm chất lượng điều hành do điều kiện khác biệt giữa các tỉnh, thành phố sau sáp nhập và tương đồng với thông lệ quốc tế. Điểm PCI trung vị toàn quốc đạt 63,90 trên thang 100, phản ánh dòng chảy cải cách được duy trì liên tục.
Báo cáo vinh danh 5 địa phương xuất sắc nhất (xếp theo bảng chữ cái) gồm: Bắc Ninh, Đà Nẵng, Hải Phòng, Phú Thọ và Quảng Ninh. Điểm chung của nhóm dẫn đầu là cấu trúc điều hành cân bằng, với ít nhất 5 trên 9 chỉ số thành phần nằm trong top 10 cả nước.
Trong đó, Bắc Ninh dẫn đầu về Chính quyền kiến tạo (6,67 điểm) và Chi phí tuân thủ thủ tục hành chính (8,93 điểm). Đà Nẵng dẫn đầu toàn quốc về Gia nhập thị trường với 8,70 điểm. Hải Phòng ghi dấu ấn vượt trội với 7 trên 9 chỉ số thành phần nằm trong nhóm 10 địa phương cao nhất. Phú Thọ đứng thứ hai toàn quốc về Tiếp cận nguồn lực. Quảng Ninh tiếp tục duy trì vị trí cao về Cạnh tranh bình đẳng và Chính quyền kiến tạo.
 |
Dữ liệu PCI 2025 cho thấy, với 2 “đầu tàu” kinh tế là Thủ đô Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, kết quả khá khác biệt. Hà Nội đạt điểm tương đối cao ở khả năng tiếp cận nguồn lực (6,69 điểm) và chính sách hỗ trợ doanh nghiệp (6 điểm), nhưng điểm cạnh tranh bình đẳng còn thấp, chỉ đạt 4,77 điểm. TP. Hồ Chí Minh có mặt bằng điểm số khá đồng đều hơn, đặc biệt nổi bật ở chỉ số cạnh tranh bình đẳng (5,84 điểm) và tiếp cận nguồn lực (6,28 điểm).
Lần đầu tiên ra mắt, Chỉ số Hiệu quả Kinh tế tư nhân (BPI) gồm 23 chỉ tiêu trên hai chiều cạnh: sự phát triển của khu vực tư nhân và năng lực đổi mới sáng tạo. Nếu PCI đo lường đầu vào thể chế thì BPI đo lường đầu ra thị trường.
Kết quả thí điểm BPI 2025 ghi nhận ba địa phương dẫn đầu: TP. Hồ Chí Minh (5,67 điểm), TP. Hà Nội (5,41 điểm) và Quảng Ninh (5,33 điểm). Trung vị toàn quốc đạt 4,20 điểm.
Đáng chú ý, phân tích tương quan cho thấy chất lượng điều hành (PCI) năm 2022 có liên hệ thống kê có ý nghĩa với hiệu quả kinh tế tư nhân (BPI) năm 2025, xác nhận tác động chính sách có độ trễ khoảng 3 năm. Đây là cơ sở quan trọng để kiên định với lộ trình cải cách dài hạn thay vì kỳ vọng kết quả tức thời.
Theo Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng, đây là lần đầu tiên trong lịch sử, VCCI công bố một báo cáo toàn diện, không chỉ đánh giá chất lượng điều hành cấp tỉnh như truyền thống của PCI, mà còn lần đầu tiên khái quát bức tranh tổng thể về khu vực kinh tế tư nhân, từ hơn 1 triệu doanh nghiệp và hơn 6,1 triệu hộ kinh doanh đang tạo việc làm cho 26 triệu lao động (chiếm 50,2% tổng số việc làm trên cả nước), cho đến năng lực đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam.
Cũng theo Chủ tịch VCCI, Chỉ số Hiệu quả Kinh tế Tư nhân (BPI) bổ sung cho PCI một góc nhìn mới. Đó là không chỉ đo chất lượng “đầu vào thể chế”, mà còn đo “đầu ra thị trường”, tức là khả năng doanh nghiệp thực sự sống sót, sinh lời và vươn lên trong chuỗi giá trị.
Bức tranh doanh nghiệp năm 2025 cho thấy nhiều tín hiệu phục hồi, nhưng cũng đặt ra không ít thách thức đáng lưu ý. Theo số liệu khảo sát, có tới 60,2% doanh nghiệp gặp khó khăn trong tìm kiếm khách hàng - mức cao nhất trong vòng 5 năm qua. Khả năng tiếp cận vốn vẫn là “điểm nghẽn” lớn khi 75,5% doanh nghiệp cho biết không thể vay vốn nếu thiếu tài sản bảo đảm, cao hơn nhiều so với mức 33,4% tại Malaysia.
 |
| Ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký kiêm Trưởng Ban Pháp chế tại VCCI trình bày kết quả báo cáo. |
Đáng chú ý, môi trường chính sách vẫn thiếu tính dự báo khi chỉ khoảng 6-8% doanh nghiệp có thể dự đoán được các thay đổi chính sách. Trong khi đó, năng lực đổi mới sáng tạo còn hạn chế, với chỉ 8,8% doanh nghiệp có hoạt động đổi mới sản phẩm, thấp hơn đáng kể so với Malaysia (21,7%), Thái Lan (18,9%) và mức trung bình khu vực (28,5%).
Ở khu vực hộ kinh doanh - vốn được xem là “tấm đệm” sinh kế của hàng triệu gia đình, áp lực cũng ngày càng lớn khi 81,5% hộ ghi nhận doanh thu sụt giảm trong năm qua.
Tuy nhiên, theo ông Hồ Sỹ Hùng, những con số này không nhằm phản ánh một bức tranh bi quan, mà là cơ sở dữ liệu quan trọng để các cơ quan quản lý từ Trung ương đến địa phương nhận diện đúng các điểm nghẽn, xác định ưu tiên cải cách và xây dựng chính sách sát thực tiễn hơn.
Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng nhấn mạnh, khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam đã vượt qua giai đoạn phòng thủ, đang tích lũy nội lực và sẵn sàng bứt phá nếu các điểm nghẽn về thị trường, vốn và minh bạch chính sách được khai thông quyết liệt trong 12 đến 18 tháng tới. PCI 2.0 cùng với BPI sẽ giúp đo lường sâu hơn chất lượng điều hành và năng lực kiến tạo của chính quyền địa phương trong giai đoạn mới."
Chủ tịch VCCI cũng khẳng định, để hiện thực hóa mục tiêu 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030, chính sách cần chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang tư duy đồng hành, từ giảm gánh nặng thủ tục sang kiến tạo năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp.
