Nghị quyết số 10-NQ/TW mở “cánh cửa vàng” để công nghiệp hỗ trợ Việt Nam vào chuỗi cung ứng toàn cầu

Ông Nguyễn Vân, Phó Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ TP. Hà Nội (HANSIBA).

Phóng viên: Dưới góc nhìn là đại diện của các doanh nghiệp CNHT TP. Hà Nội, xin ông cho biết, đâu là những điểm đáng chú ý nhất của Nghị quyết số 10-NQ/TW vừa được Bộ Chính trị ban hành?

Ông Nguyễn Vân: Cộng đồng doanh nghiệp CNHT Việt Nam nói chung và các doanh nghiệp hội viên HANSIBA nói riêng đánh giá rất cao Nghị quyết số 10-NQ/TW. Chúng tôi cho rằng đây là một văn kiện có ý nghĩa chiến lược trong giai đoạn phát triển mới của Đất nước, thể hiện rõ sự chuyển đổi tư duy từ thu hút FDI theo số lượng sang ưu tiên chất lượng, hiệu quả, công nghệ và khả năng lan tỏa đối với nền kinh tế.

Điều mà các doanh nghiệp CNHT đặc biệt quan tâm là Nghị quyết số 10-NQ/TW không chỉ nói đến việc thu hút các tập đoàn đa quốc gia hay các dự án quy mô lớn, mà còn đặt ra những mục tiêu cụ thể liên quan đến sự tham gia của doanh nghiệp trong nước vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Đơn cử, Nghị quyết số 10-NQ/TW đặt mục tiêu đến năm 2030 có khoảng 10.000 doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi cung ứng của khu vực FDI, trong đó có từ 500 đến 1.000 doanh nghiệp trở thành nhà cung ứng cấp 1; đồng thời nâng tỷ lệ nội địa hóa lên khoảng 45-50%. Đây là những chỉ tiêu rất cụ thể, cho thấy vai trò của doanh nghiệp nội địa không còn đứng ngoài quá trình thu hút FDI mà trở thành một phần trong chiến lược phát triển kinh tế quốc gia.

Đối với cộng đồng doanh nghiệp CNHT, đây thực sự là một “cánh cửa vàng”. Trong nhiều năm qua, phần lớn doanh nghiệp Việt Nam mới chỉ tham gia vào các công đoạn có giá trị gia tăng thấp hoặc cung cấp những sản phẩm, dịch vụ đơn giản cho các doanh nghiệp FDI. Nếu các mục tiêu của Nghị quyết số 10-NQ/TW được triển khai hiệu quả, doanh nghiệp trong nước sẽ có cơ hội từng bước nâng cao năng lực sản xuất, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị và từng bước làm chủ công nghệ.

Chúng tôi cũng đánh giá cao định hướng thu hút các dự án công nghệ cao, trung tâm nghiên cứu phát triển (R&D), đổi mới sáng tạo và các dự án có cam kết chuyển giao công nghệ. Đây chính là những yếu tố giúp doanh nghiệp CNHT Việt Nam không chỉ gia tăng sản lượng mà còn nâng cao chất lượng tăng trưởng trong dài hạn.

Phóng viên: Cơ hội là rất lớn, nhưng để đạt được các mục tiêu mà Nghị quyết số 10-NQ/TW đặt ra, doanh nghiệp CNHT sẽ phải đối mặt với những thách thức gì, thưa ông?

Ông Nguyễn Vân: Thực tế cho thấy cơ hội luôn đi kèm với áp lực và thách thức.

Khoảng cách về trình độ công nghệ, năng lực quản trị và tiêu chuẩn sản xuất giữa phần lớn doanh nghiệp Việt Nam với các tập đoàn FDI hiện nay vẫn còn khá lớn. Trong khi đó, yêu cầu của các chuỗi cung ứng toàn cầu ngày càng khắt khe, từ chất lượng sản phẩm, truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn môi trường, tiêu chuẩn lao động cho đến khả năng giao hàng đúng hạn và duy trì tính ổn định trong sản xuất.

Để trở thành nhà cung ứng cấp 1 cho các tập đoàn đa quốc gia không phải là việc có thể thực hiện trong thời gian ngắn. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải đầu tư mạnh cho công nghệ, đổi mới thiết bị, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và hoàn thiện hệ thống quản trị theo chuẩn quốc tế.

Một khó khăn khác là vấn đề vốn. Nhiều doanh nghiệp CNHT hiện có quy mô vừa và nhỏ, khả năng tích lũy còn hạn chế. Trong khi đó, việc đầu tư vào dây chuyền sản xuất hiện đại, tự động hóa hay các hệ thống quản trị tiên tiến đều cần nguồn lực tài chính lớn.

Chính vì vậy, cộng đồng doanh nghiệp rất quan tâm đến định hướng của Nghị quyết số 10-NQ/TW trong việc thúc đẩy các hình thức hợp tác giữa doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp FDI, bao gồm liên doanh, liên kết và cả hoạt động mua bán - sáp nhập (M&A) doanh nghiệp.

Theo chúng tôi, cần thay đổi tư duy từ “M&A để mở rộng thị trường” sang “M&A để tiếp nhận công nghệ, tri thức quản trị và nguồn nhân lực chất lượng cao”. Đây là con đường mà nhiều quốc gia đã áp dụng thành công để rút ngắn khoảng cách công nghệ với các tập đoàn quốc tế.

Phóng viên: Theo ông, để tận dụng được cơ hội mà Nghị quyết số 10-NQ/TW mở ra, cộng đồng doanh nghiệp CNHT mong đợi những chính sách gì từ phía Nhà nước?

Ông Nguyễn Vân: Điều mà cộng đồng doanh nghiệp CNHT kỳ vọng hiện nay không chỉ là cơ hội từ dòng vốn FDI chất lượng cao mà còn là những chính sách hỗ trợ cụ thể và một “bệ phóng” đủ mạnh từ Nhà nước để doanh nghiệp trong nước có thể nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Thực tế, Chính phủ cùng các bộ, ngành đã và đang triển khai nhiều chương trình phát triển CNHT. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn mong muốn có thêm các cơ chế thiết thực hơn để thúc đẩy kết nối giữa doanh nghiệp trong nước với các tập đoàn FDI. Trong đó, việc xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về doanh nghiệp CNHT, thiết lập các nền tảng kết nối cung - cầu, phát triển các cụm liên kết ngành và hệ sinh thái sản xuất chuyên sâu sẽ có ý nghĩa rất quan trọng.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp CNHT hiện vẫn gặp nhiều khó khăn về nguồn vốn đầu tư, năng lực quản trị, tiêu chuẩn kỹ thuật và chất lượng nguồn nhân lực. Vì vậy, cộng đồng doanh nghiệp mong muốn có thêm các chương trình hỗ trợ về tài chính, đào tạo nhân lực chất lượng cao, tư vấn và cấp chứng chỉ tiêu chuẩn quốc tế, cũng như các giải pháp nâng cao năng lực quản trị doanh nghiệp.

Điều quan trọng hơn là cần tạo điều kiện để doanh nghiệp CNHT Việt Nam đủ sức trở thành đối tác bình đẳng của các doanh nghiệp FDI, thay vì chỉ chờ được “kéo vào chuỗi”. Muốn vậy, doanh nghiệp trong nước phải được hỗ trợ để nâng cao năng lực nội tại, còn các chính sách cần hướng tới việc thúc đẩy liên kết thực chất giữa hai khu vực doanh nghiệp.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn những chia sẻ của ông!