Cải cách thể chế tài chính: Đồng bộ xây dựng, rà soát, hoàn thiện pháp luật

Hoàn thiện thể chế tiếp tục là một trong những trọng tâm cải cách của ngành Tài chính trong năm 2026.

Hoàn thiện thể chế tài chính gắn với yêu cầu phát triển

Trong bối cảnh yêu cầu hoàn thiện thể chế ngày càng trở thành động lực quan trọng cho tăng trưởng và phát triển, Bộ Tài chính tiếp tục tập trung nâng cao chất lượng công tác xây dựng pháp luật, bảo đảm tiến độ và chất lượng các chương trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật được giao trong năm 2026.

Khối lượng công việc được triển khai trong 6 tháng đầu năm khá lớn. Bộ đã chủ trì xây dựng, tham mưu trình cấp có thẩm quyền ban hành và ban hành theo thẩm quyền nhiều văn bản quan trọng, góp phần hoàn thiện khuôn khổ pháp lý trong lĩnh vực tài chính - ngân sách.

Đáng chú ý, Bộ đã chủ trì xây dựng 1 luật và 1 nghị quyết của Quốc hội được bổ sung vào Chương trình lập pháp năm 2026, gồm: Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân, Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp và Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt; cùng với Nghị quyết số 19/2026/QH16 về giảm thuế xăng dầu, nhiên liệu bay nhằm giảm chi phí nhiên liệu, hỗ trợ doanh nghiệp, hoạt động vận tải và sản xuất.

Cùng với đó, Bộ đã trình Chính phủ ban hành 50 nghị định, trình Thủ tướng Chính phủ ban hành 6 quyết định và ban hành theo thẩm quyền 56 thông tư thuộc lĩnh vực quản lý tài chính - ngân sách nhà nước.

Không chỉ tập trung xây dựng văn bản mới, Bộ Tài chính còn chú trọng nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật. Công tác theo dõi việc thi hành các văn bản quy phạm pháp luật được triển khai đúng kế hoạch trong các lĩnh vực như đăng ký doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh và thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, qua đó kịp thời nắm bắt những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện để phục vụ công tác hoàn thiện chính sách.

Đưa chính sách đến gần hơn với người dân và doanh nghiệp cũng là một trọng tâm được Bộ Tài chính đẩy mạnh trong thời gian qua. Các luật, nghị quyết mới được Quốc hội thông qua cùng nhiều chính sách tài chính có tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh được phổ biến rộng rãi thông qua nhiều hình thức. Đồng thời, Bộ tiếp tục triển khai kế hoạch hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa bằng các hội nghị, hội thảo, tọa đàm, đối thoại; tăng cường tư vấn, giải đáp pháp lý theo cả hình thức trực tiếp và trực tuyến, cũng như đẩy mạnh truyền thông chính sách trên các cổng thông tin điện tử và phương tiện thông tin đại chúng.

Rà soát, tháo gỡ vướng mắc, hoàn thiện hệ thống pháp luật

Song hành với công tác xây dựng văn bản mới, Bộ Tài chính tiếp tục đẩy mạnh kiểm tra, rà soát và hệ thống hóa văn bản quy phạm pháp luật nhằm bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật và kịp thời xử lý những quy định không còn phù hợp với thực tiễn.

Trong 6 tháng đầu năm, Bộ đã thực hiện tự kiểm tra toàn bộ 56 thông tư do Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành. Kết quả cho thấy các văn bản đều được ban hành đúng thẩm quyền, đúng trình tự, thủ tục và chưa phát hiện nội dung trái pháp luật phải xử lý.

Việc rà soát, hệ thống hóa văn bản được triển khai đồng bộ theo yêu cầu của Quốc hội và Chính phủ, tập trung vào các quy định liên quan đến phân cấp, phân quyền, điều kiện đầu tư kinh doanh, doanh nghiệp, lao động, bảo hiểm xã hội và các lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý của Bộ Tài chính. Qua rà soát, nhiều quy định chồng chéo, bất cập hoặc không còn phù hợp với thực tiễn đã được phát hiện, kiến nghị xử lý, góp phần tháo gỡ khó khăn, vướng mắc và tiếp tục hoàn thiện thể chế pháp luật về tài chính.

Thực hiện Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, Bộ Tài chính cũng đã ban hành kế hoạch triển khai trong toàn ngành, tổ chức hướng dẫn, điều phối và theo dõi việc thực hiện theo đúng yêu cầu, tiến độ và phương pháp của Ban Chỉ đạo Trung ương.

Bên cạnh việc rà soát, hoàn thiện hệ thống pháp luật hiện hành, Bộ Tài chính đang triển khai Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Theo đó, công tác xây dựng và hoàn thiện thể chế được định hướng theo hướng kiến tạo phát triển, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ, đồng thời gắn với yêu cầu thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Trong quá trình triển khai Nghị quyết, Bộ đã hoàn thành xử lý 98/98 kiến nghị về các điểm nghẽn pháp lý thuộc phạm vi quản lý; trả lời và công khai 303/303 kiến nghị, phản ánh của người dân và doanh nghiệp; đồng thời rà soát, sửa đổi các quy định liên quan đến khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước.

Trên nền tảng những kết quả đã đạt được, thời gian tới, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục triển khai hiệu quả chương trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật theo đúng tiến độ; tăng cường kiểm tra, xử lý, rà soát, hợp nhất và hệ thống hóa văn bản thuộc lĩnh vực quản lý; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, số hóa công tác phổ biến, giáo dục pháp luật.

Việc rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định về phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền giữa Trung ương và địa phương, gắn với tăng cường theo dõi, kiểm tra, giám sát việc thực hiện các nhiệm vụ đã được phân cấp, phân quyền cũng sẽ tiếp tục được Bộ Tài chính đẩy mạnh. Qua đó, tiếp tục hoàn thiện thể chế tài chính đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.