Ưu tiên vốn cao nhất cho vùng đặc biệt khó khăn trong phân bổ ngân sách trung ương

Ưu tiên phân bổ vốn ngân sách trung ương cho các xã, thôn đặc biệt khó khăn.

Quyết định quy định nguyên tắc phân bổ vốn ngân sách trung ương cụ thể gồm đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, hiệu quả, bền vững; tập trung ưu tiên phân bổ ngân sách trung ương ở mức cao nhất cho các xã, thôn đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, an toàn khu (ATK), biên giới và hải đảo nhằm tạo chuyển biến rõ nét trong phát triển kinh tế – xã hội, xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững.

Bảo đảm quản lý thống nhất về mục tiêu, cơ chế, chính sách, tiêu chí và định mức phân bổ. Căn cứ dự toán ngân sách nhà nước năm 2026 đã được Quốc hội thông qua, ngân sách trung ương hỗ trợ ngân sách địa phương thực hiện Chương trình theo nguyên tắc: ngân sách trung ương chỉ hỗ trợ các địa phương nhận bổ sung cân đối từ ngân sách trung ương, ưu tiên các địa phương nhận bổ sung cân đối từ 70% trở lên; các địa phương tự cân đối ngân sách có trách nhiệm bố trí nguồn vốn ngân sách địa phương để thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ của chương trình trên địa bàn.

Phân bổ ngân sách trung ương cho Bộ, cơ quan trung ương, địa phương thực hiện Chương trình hằng năm phải căn cứ trên khả năng cân đối ngân sách và kết quả đánh giá tình hình thực hiện, sử dụng, giải ngân ngân sách trung ương, địa phương trong giai đoạn 2021-2025 hoặc các năm trước liền kề.

Tiêu chí phân bổ vốn ngân sách trung ương cho các địa phương được xây dựng trên cơ sở kết hợp giữa yếu tố đặc thù địa bàn và mức độ ưu tiên theo khả năng cân đối ngân sách của từng địa phương.

Đối với tiêu chí và hệ số phân bổ theo đối tượng thôn, xã, việc xác định mức vốn được căn cứ vào số lượng thôn đặc biệt khó khăn thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, cùng với số lượng xã của từng địa phương. Các xã này bao gồm xã khu vực I, II, III vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, xã an toàn khu, xã biên giới, xã đảo, đặc khu và các xã còn lại. Trên cơ sở đó, mức phân bổ vốn được tính bằng cách nhân hệ số phân bổ tương ứng với số lượng thôn, xã của địa phương.

Cụ thể, thôn đặc biệt khó khăn vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi được áp dụng hệ số 1. Đối với các xã thuộc khu vực III vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, xã an toàn khu, xã biên giới, xã đảo và đặc khu, hệ số phân bổ là 50. Các xã khu vực II được áp dụng hệ số 40, trong khi xã khu vực I có hệ số 30. Đối với các xã còn lại, hệ số phân bổ là 25. Trong trường hợp một xã đồng thời thuộc nhiều nhóm đối tượng nêu trên, chỉ áp dụng một hệ số cao nhất tương ứng, không thực hiện cộng gộp hay tính trùng nhiều hệ số cho cùng một xã.

Bên cạnh đó, tiêu chí và hệ số ưu tiên được áp dụng nhằm tăng cường hỗ trợ cho các địa phương có mức độ phụ thuộc cao vào ngân sách trung ương. Việc xác định mức ưu tiên căn cứ vào tỷ lệ số bổ sung cân đối so với tổng chi cân đối ngân sách địa phương năm 2026. Mức phân bổ ưu tiên được tính bằng hệ số ưu tiên nhân với tổng số xã của địa phương tính đến hết ngày 31/3/2026.

Theo đó, các địa phương có tỷ lệ bổ sung cân đối từ 70% trở lên được áp dụng hệ số ưu tiên 0,4; các địa phương có tỷ lệ từ 50% đến dưới 70% được áp dụng hệ số 0,2; các địa phương có tỷ lệ dưới 50% thì không áp dụng hệ số ưu tiên.