Trách nhiệm của hộ gia đình, cá nhân trong quản lý chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn

Kể từ ngày 08/01/2026, người dân có trách nhiệm phân loại chất thải rắn sinh hoạt có khả năng tái sử dụng, tái chế thành nhiều loại tùy theo nhu cầu và mục đích tái sử dụng, tái chế.

Triển khai các quy định về phân loại thác rải rắn theo Luật Bảo vệ môi trường năm 2000, ngày 29/12/2025, UBND TP. Hà Nội đã ban hành Quyết định số 87/2025/QĐ-UBND về việc quy định quản lý chất thải rắn sinh hoạt của hộ gia đình, cá nhân trên địa bàn thành phố, thay thế Quyết định số 16/2013/QĐ-UBND quy định quản lý chất thải rắn thông thường trên địa bàn…

Một trong những nội dung đáng chú ý là tại Điều 24, Quyết định số 87/2025/QĐ-UBND đã quy định rõ trách nhiệm của các hộ gia đình, cá nhân trong quản lý chất thải rắn sinh hoạt phát sinh tại nguồn.

Cụ thể, kể từ ngày 08/01/2026, người dân Thủ đô có trách nhiệm phân loại chất thải rắn sinh hoạt có khả năng tái sử dụng, tái chế thành nhiều loại tùy theo nhu cầu và mục đích tái sử dụng, tái chế; khuyến khích vệ sinh làm sạch bao bì, hộp, chai lọ thải trước khi phân loại và chuyển giao để tái chế hoặc xử lý. Thực hiện phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn; lưu trữ, chuyển giao chất thải rắn đã được phân loại bảo đảm đúng thời gian, đúng phương thức theo quy định. Đồng thời, thải bỏ chất thải rắn sinh hoạt phát sinh vào các thùng rác công cộng hoặc những nơi do cơ quan chức năng quy định khi có nhu cầu thải bỏ trong quá trình di chuyển hoặc tại các khu vực công cộng.

Đối với những loại chất thải sinh hoạt có điểm thu hồi theo quy định của nhà sản xuất cần được thu gom, lưu giữ riêng và vận chuyển đến điểm thu hồi của nhà sản xuất theo hướng dẫn. Người dân cũng có trách nhiệm phân loại riêng chất thải nguy hại từ chất thải rắn sinh hoạt; lưu chứa chất thải nguy hại trong bao bì an toàn và chuyển giao đến điểm thu gom chất thải nguy hại chung của xã, phường, thị trấn hoặc chuyển giao theo quy định của địa phương. Chi trả giá dịch vụ thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn theo quy định.

UBND TP. Hà Nội khuyến khích hộ gia đình, tổ chức, cá nhân thực hiện các biện pháp giảm phát sinh chất thải thực phẩm thông qua lựa chọn, bảo quản, chế biến phù hợp và sử dụng tiết kiệm lương thực, thực phẩm. Đối với khu vực nông thôn, khuyến khích tận dụng tối đa chất thải thực phẩm để làm thức ăn chăn nuôi, nuôi trồng thuỷ sản, ủ làm phân hữu cơ hoặc làm chất cải tạo đất.

Người dân có quyền giám sát và phản ánh với chính quyền địa phương khi phát hiện các đơn vị thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn thực hiện không đúng thời gian, tần suất thu gom hoặc địa điểm xử lý theo quy định.

Việc phân loại rác tại nguồn được kỳ vọng là bước tiến quan trọng trong công tác quản lý chất thải đô thị. Theo quy định hiện hành, hộ gia đình không phân loại rác hoặc bỏ rác không đúng quy định có thể bị xử phạt từ 500 nghìn đến 1 triệu đồng. Tuy nhiên, trong giai đoạn đầu triển khai, các đơn vị môi trường trên địa bàn thành phố cho biết sẽ ưu tiên công tác tuyên truyền, hướng dẫn thay vì xử phạt. Hiện nay, nhiều phường của Hà Nội cũng đã tổ chức các hội nghị tập huấn quản lý thu gom, phân loại và xử lý chất thải rắn sinh hoạt tại hộ gia đình, góp phần cải thiện môi trường sống và hướng tới phát triển bền vững.

Theo các chuyên gia môi trường, việc phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn; lưu trữ, chuyển giao chất thải rắn để tái sử dụng, tái chế sẽ góp phần giảm thiểu lượng chất thải rắn đổ về các khu tập trung chôn lấp rác. Từ đó tạo ra nguồn lợi kinh tế lớn từ các rác thải có thể tái chế và tái sử dụng được, góp phần bảo vệ môi trường sống, đảm bảo an sinh xã hội.