Tín dụng chính sách cho vùng dân tộc thiểu số: Đề xuất nâng trần vay lên tới 10 tỷ đồng

Ảnh minh hoạ. ST

Theo dự thảo tờ trình của NHNN, việc ban hành Nghị định là cần thiết để triển khai các nhiệm vụ được giao tại Nghị quyết số 424/NQ-CP của Chính phủ và Nghị quyết số 257/2025/QH15 của Quốc hội về Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035.

Nghị quyết của Quốc hội đã xác định nguồn vốn tín dụng chính sách cho chương trình khoảng 23.000 tỷ đồng, đồng thời yêu cầu ưu tiên bố trí nguồn lực cho Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) để thực hiện các chương trình tín dụng chính sách xã hội phục vụ mục tiêu phát triển vùng dân tộc thiểu số.

Theo dự thảo báo cáo tổng kết của NHNN, trong nhiều năm qua hệ thống tín dụng chính sách đã trở thành một kênh quan trọng hỗ trợ người dân vùng khó khăn.

Hộ đồng bào dân tộc thiểu số được tiếp cận cả các chương trình tín dụng chung như cho vay hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo, cho vay giải quyết việc làm, cho vay học sinh sinh viên có hoàn cảnh khó khăn, cho vay nước sạch và vệ sinh môi trường nông thôn… đồng thời được thụ hưởng các chương trình tín dụng đặc thù dành riêng cho khu vực này.

Theo số liệu tổng hợp trong dự thảo báo cáo của NHNN, đến ngày 31/12/2025, tổng doanh số giải ngân theo Nghị định số 28/2022/NĐ-CP đạt khoảng 2.900 tỷ đồng cho hơn 58.000 khách hàng vay vốn tại các tỉnh có vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Trong đó, giai đoạn 2022-2023, NHCSXH đã giải ngân 2.331 tỷ đồng; giai đoạn 2024-2025 đạt khoảng 563 tỷ đồng.

Các khoản vay chủ yếu tập trung vào các nhu cầu thiết yếu của người dân. Theo dự thảo báo cáo, doanh số cho vay hỗ trợ nhà ở đạt trên 1.700 tỷ đồng; cho vay hỗ trợ chuyển đổi nghề gần 1.060 tỷ đồng; cho vay hỗ trợ đất sản xuất gần 120 tỷ đồng; cho vay hỗ trợ đất ở khoảng 31 tỷ đồng; trong khi cho vay hỗ trợ phát triển sản xuất theo chuỗi giá trị mới đạt hơn 5 tỷ đồng.

Dư nợ cho vay của chương trình đến cuối năm 2025 đạt gần 2.819 tỷ đồng với gần 60 nghìn khách hàng còn dư nợ. Trong đó, dư nợ cho vay hỗ trợ nhà ở đạt hơn 1.705 tỷ đồng với hơn 43 nghìn khách hàng; dư nợ cho vay chuyển đổi nghề gần 971 tỷ đồng với hơn 15 nghìn khách hàng; dư nợ cho vay hỗ trợ đất sản xuất gần 111 tỷ đồng với gần 1.740 khách hàng.

Không chỉ các chương trình riêng lẻ, quy mô tín dụng chính sách dành cho khu vực dân tộc thiểu số còn được mở rộng thông qua nhiều chương trình tín dụng khác tại NHCSXH. Theo dự thảo báo cáo của NHNN, giai đoạn 2021-2025, tổng doanh số cho vay của NHCSXH đạt gần 500.000 tỷ đồng, với hơn 10,3 triệu lượt hộ nghèo và các đối tượng chính sách được vay vốn.

Tính đến ngày 31/12/2025, tổng dư nợ tín dụng chính sách tại NHCSXH đạt hơn 413.000 tỷ đồng, tăng khoảng 12,5% so với năm 2024, với hơn 6,7 triệu khách hàng còn dư nợ.

Riêng các chương trình tín dụng góp phần thực hiện công tác dân tộc có dư nợ trên 90.000 tỷ đồng, chiếm 22,4% tổng dư nợ tại NHCSXH, với hơn 1,6 triệu hộ còn dư nợ.

Theo dự thảo báo cáo, dư nợ cho vay tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đạt 141.840 tỷ đồng, chiếm 34,3% tổng dư nợ của NHCSXH. Trong đó, dư nợ đối với hộ dân tộc thiểu số đạt 102.547 tỷ đồng, với hơn 1,5 triệu hộ còn dư nợ, tương đương 24,8% tổng dư nợ của hệ thống.

Dư nợ bình quân của mỗi hộ dân tộc thiểu số đạt khoảng 66,4 triệu đồng, cao hơn mức bình quân chung của toàn hệ thống là 61,4 triệu đồng mỗi khách hàng.

Tuy nhiên, theo dự thảo tờ trình của NHNN, việc triển khai các chính sách tín dụng hiện hành vẫn chưa đạt một số mục tiêu của Chương trình mục tiêu quốc gia. Báo cáo số 901/BC-CP của Chính phủ tổng kết giai đoạn 2021-2025 cho thấy nhiều mục tiêu quan trọng vẫn chưa đạt kế hoạch, trong đó tỷ lệ giải quyết đất ở mới đạt 45,5%; hỗ trợ trực tiếp đất sản xuất đạt 14,2%; hỗ trợ chuyển đổi nghề đạt 38,3%; đào tạo nghề đạt 12,9%.

Ngoài ra, một số mục tiêu phát triển địa bàn đặc biệt khó khăn cũng chưa đạt kỳ vọng, như tỷ lệ xã ra khỏi địa bàn đặc biệt khó khăn mới đạt 35,8% và tỷ lệ thôn, bản ra khỏi địa bàn đặc biệt khó khăn đạt 26,9%.

Theo dự thảo tờ trình của NHNN, các mục tiêu chưa đạt này đều liên quan trực tiếp đến các chính sách tín dụng đang được triển khai theo Nghị định số 28/2022/NĐ-CP, do đó cần tiếp tục duy trì và hoàn thiện các chính sách tín dụng trong giai đoạn tới nhằm hỗ trợ người dân tiếp cận đất ở, đất sản xuất và chuyển đổi nghề.

Trên cơ sở đó, dự thảo Nghị định mới đề xuất tiếp tục triển khai các chính sách tín dụng đã có, đồng thời bổ sung chính sách cho vay hỗ trợ phát triển sản xuất, kinh doanh nhằm mở rộng đối tượng thụ hưởng tín dụng chính sách.

Theo dự thảo Nghị định, chính sách cho vay hỗ trợ đất ở và nhà ở sẽ áp dụng đối với hộ gia đình người dân tộc thiểu số và hộ nghèo, hộ cận nghèo là người dân tộc Kinh cư trú tại các xã, thôn vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Mức cho vay tối đa được đề xuất là 100 triệu đồng mỗi hộ, với thời hạn vay tối đa 15 năm và lãi suất 3%/năm.

Đối với chính sách cho vay hỗ trợ đất sản xuất, mức cho vay tối đa được đề xuất là 200 triệu đồng mỗi hộ, thời hạn vay tối đa 15 năm và lãi suất bằng 50% lãi suất cho vay đối với hộ nghèo theo quy định trong từng thời kỳ.

Chính sách cho vay chuyển đổi nghề áp dụng đối với hộ nghèo, hộ cận nghèo và hộ gia đình làm nghề nông, lâm, ngư nghiệp tại vùng dân tộc thiểu số. Mức cho vay chuyển đổi nghề tối đa 200 triệu đồng mỗi hộ, thời hạn vay tối đa 10 năm, với lãi suất bằng 50% lãi suất cho vay hộ nghèo.

Dự thảo Nghị định cũng bổ sung chính sách cho vay hỗ trợ phát triển sản xuất, kinh doanh đối với hộ gia đình và các cơ sở sản xuất kinh doanh hoạt động tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, bao gồm doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã, tổ hợp tác và hộ kinh doanh.

Theo đề xuất, mức cho vay tối đa đối với hộ gia đình là 200 triệu đồng, còn đối với cơ sở sản xuất kinh doanh có thể lên tới 10 tỷ đồng, với thời hạn vay tối đa 10 năm và lãi suất bằng lãi suất cho vay hộ nghèo.

Theo dự thảo tờ trình của NHNN, nguồn vốn để triển khai các chính sách tín dụng ưu đãi này sẽ được bố trí từ ngân sách trung ương cấp cho NHCSXH và nguồn vốn ủy thác từ ngân sách địa phương.

Cũng theo dự thảo Nghị định, Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026-2030 dự kiến bố trí nguồn vốn tín dụng chính sách theo lộ trình tăng dần, với khoảng 3.402 tỷ đồng năm 2026; 4.537 tỷ đồng năm 2027; 4.537 tỷ đồng năm 2028; 5.671 tỷ đồng năm 2029 và 4.537 tỷ đồng năm 2030.

NHNN dự kiến trình Chính phủ ban hành Nghị định trong tháng 6/2026 và văn bản có thể có hiệu lực từ tháng 8/2026.