Thương mại duy trì đà tăng, tập trung kiểm soát nhập siêu trong 3 tháng cuối năm

9 tháng đầu năm, bán lẻ hàng hóa và dịch vụ ước đạt 5,93 triệu tỷ đồng, tăng 13,4% so với cùng kỳ.

Thị trường trong nước tiếp tục là điểm tựa tăng trưởng

Chiều 30/9, tại Hà Nội, Bộ Công Thương tổ chức Hội nghị sơ kết nhiệm vụ quý III, tháng 9, đồng thời triển khai nhiệm vụ tháng 10 và phương hướng nhiệm vụ quý IV/2026.

Báo cáo tại Hội nghị cho thấy, hoạt động thương mại trong 9 tháng năm 2026 tiếp tục duy trì đà tăng. Trong 8 chỉ tiêu tăng trưởng được giao tại Nghị quyết số 01/NQ-CP, đến hết 9 tháng có 6 chỉ tiêu đạt hoặc vượt mục tiêu. Đáng chú ý, xuất khẩu tăng 24,0%, vượt kế hoạch 9 tháng 7,3 điểm phần trăm; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng khoảng 13,1-13,6%, nằm trong dải mục tiêu năm.

Tuy nhiên, diễn biến nhập khẩu và cán cân thương mại đang đặt ra yêu cầu cần tập trung xử lý trong quý IV. Nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu, đưa cán cân thương mại chuyển sang nhập siêu 21,83 tỷ USD.

Theo Vụ trưởng Vụ Kế hoạch - Tài chính Bùi Huy Sơn, nhìn chung, sản xuất công nghiệp, xuất khẩu và thị trường trong nước tiếp tục duy trì đà tăng tích cực, phần lớn các chỉ tiêu bám hoặc vượt kế hoạch. Tuy nhiên, dư địa an toàn chưa lớn; chất lượng tăng trưởng xuất khẩu, nhập siêu, giá năng lượng và biến động tài chính quốc tế cần tiếp tục được theo dõi chặt trong quý IV.

Đáng chú ý, xuất khẩu tiếp tục là một trong những điểm nổi bật của hoạt động thương mại 9 tháng năm 2026. Kim ngạch xuất khẩu 9 tháng ước đạt 432,76 tỷ USD, tăng 24,0% so với cùng kỳ và vượt 7,3 điểm phần trăm so với kế hoạch 9 tháng. Riêng tháng 9, xuất khẩu đạt 57,93 tỷ USD, tăng 5,7% so với tháng trước và tăng 35,5% so với cùng kỳ.

Tốc độ tăng cao cho thấy xuất khẩu tiếp tục duy trì động lực trong tháng 9. Tuy nhiên, cơ cấu tăng trưởng giữa các khu vực doanh nghiệp có sự chênh lệch đáng kể. Khu vực FDI chiếm 80,9% tổng kim ngạch xuất khẩu và tăng 29,2%, trong khi khu vực doanh nghiệp trong nước tăng 6,1%.

Ở chiều ngược lại, nhập khẩu 9 tháng ước đạt 454,59 tỷ USD, tăng 36,9%, cao hơn tốc độ tăng xuất khẩu 12,9 điểm phần trăm. Riêng tháng 9, nhập khẩu đạt 59,08 tỷ USD, tăng 48,1% so với cùng kỳ.

Theo Bộ Công Thương, khoảng 90,5% nhập khẩu là máy móc, nguyên nhiên vật liệu phục vụ sản xuất. Nhập khẩu tăng nhanh phản ánh nhu cầu đầu vào cho hoạt động sản xuất, nhưng đồng thời khiến cán cân thương mại chuyển sang nhập siêu. Sau 9 tháng, mức nhập siêu là 21,83 tỷ USD.

Bên cạnh xuất nhập khẩu, thị trường trong nước tiếp tục duy trì mức tăng khá. Ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước cho biết, 9 tháng đầu năm, bán lẻ hàng hóa và dịch vụ đạt 5,93 triệu tỷ đồng, tăng 13,4% so với cùng kỳ năm 2025.

Hội nghị sơ kết nhiệm vụ quý III/2026, tháng 9 năm 2026; đồng thời triển khai nhiệm vụ tháng 10/2026 và phương hướng nhiệm vụ quý IV của Bộ Công Thương. Ảnh: Báo Công Thương

Kết quả này nằm trong xu hướng chung khi tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng 9 tháng tăng khoảng 13,1-13,6%. Tuy nhiên, vẫn có 16/34 tỉnh, thành phố chưa đạt chỉ tiêu được giao, trong đó có một số địa phương, thành phố lớn như Quảng Ninh, đặc biệt là Thành phố Hồ Chí Minh.

Quý IV là thời điểm nhu cầu tiêu dùng, mua sắm thường tăng cao hơn so với các quý đầu năm. Vì vậy, ngành Công Thương xác định cần tăng cường kết nối giữa doanh nghiệp sản xuất với doanh nghiệp phân phối, thúc đẩy tiêu thụ hàng hóa, đặc biệt là hàng Việt Nam; đồng thời đẩy mạnh các chương trình khuyến mại tập trung quy mô lớn để kích cầu tiêu dùng.

Cùng với kích cầu, yêu cầu bảo đảm nguồn cung hàng hóa được đặt ra trong bối cảnh giá hàng hóa, dịch vụ có xu hướng tăng. Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước đề nghị các Sở Công Thương tham mưu cho địa phương chủ động xây dựng và triển khai các chương trình phát triển thị trường; chú trọng hỗ trợ doanh nghiệp sản xuất, phân phối hàng hóa thiết yếu tiếp cận nguồn tín dụng ưu đãi tại địa phương với lãi suất phù hợp để chủ động mua sớm, dự trữ hàng hóa thiết yếu, nhất là trước mùa bão và các dịp lễ, Tết.

Thúc đẩy xuất khẩu, kiểm soát nhập siêu trong quý IV

Với xuất nhập khẩu, yêu cầu trọng tâm trong 3 tháng cuối năm là tiếp tục phát huy kết quả xuất khẩu, đồng thời kiểm soát mức nhập siêu.Ông Nguyễn Anh Sơn, Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu đánh giá, bức tranh xuất khẩu 9 tháng khá tích cực, xuất khẩu đã vượt chỉ tiêu. Tuy nhiên, nhập siêu trong 9 tháng đầu năm khoảng 22 tỷ USD. Từ nay đến hết tháng 12/2026, yêu cầu giảm mạnh mức nhập siêu là mục tiêu cao và là một thách thức.

Thời gian qua, thực hiện chỉ đạo của Chính phủ và Bộ Công Thương, Cục Xuất nhập khẩu đã chủ động làm việc với 15 doanh nghiệp sản xuất máy vi tính, điện thoại và 10 doanh nghiệp nhập khẩu nông sản lớn để tìm giải pháp kiểm soát nhập siêu.

Theo đánh giá của Cục Xuất nhập khẩu, từ nay đến cuối năm, trong nước cũng như trên thế giới có nhiều dịp như Noel, Tết Dương lịch..., sức mua thế giới tăng cao, qua đó vấn đề nhập siêu có thể được cải thiện.

Để kiểm soát nhập siêu, một trong những giải pháp được đặt ra là thúc đẩy sản xuất trong nước. Đồng thời, tiếp tục khai thác hiệu quả các hiệp định thương mại tự do (FTA), đa dạng hóa thị trường; tăng cường cảnh báo sớm về thuế quan, phòng vệ thương mại, xuất xứ, tiêu chuẩn xanh và truy xuất nguồn gốc; hỗ trợ doanh nghiệp trong nước nâng cao chất lượng, thương hiệu và khả năng tiếp cận thị trường.

Hoạt động xúc tiến thương mại cũng được tăng cường nhằm hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng thị trường. Theo ông Vũ Bá Phú, Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại, từ nay đến cuối năm, Cục sẽ tiếp tục bám sát chỉ đạo của Chính phủ, lãnh đạo Bộ Công Thương, phối hợp với các đơn vị liên quan triển khai các hoạt động xúc tiến thương mại, trọng tâm là xúc tiến xuất khẩu và hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng thị trường.

Theo đó, các doanh nghiệp đang có hoạt động tốt, có thị trường và năng lực sẵn có sẽ được hỗ trợ để tiếp tục phát huy lợi thế, mở rộng hoạt động kinh doanh.

Một số hoạt động xúc tiến thương mại quy mô lớn cũng dự kiến được triển khai trong những tháng cuối năm. Lễ công bố sản phẩm đạt Thương hiệu quốc gia dự kiến tổ chức ngày 16/10. Hội nghị công bố Chương trình Vươn ra thị trường quốc tế giai đoạn 2026-2030 (GoGlobal) dự kiến tổ chức ngày 28/10/2026, với mục tiêu tập trung hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp chủ động vươn ra thị trường thế giới.