Thúc đẩy công nghiệp văn hóa thành ngành kinh tế mũi nhọn

Chương trình nghệ thuật “Tình ca đất nước” tối 30/4 kỉ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất Đất nước tại phố đi bộ Nguyễn Huệ. Ảnh: Trung tâm Nghệ thuật TPHCM

Là đầu tàu kinh tế của cả nước, để thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam trên địa bàn Thành phố và thúc đẩy công nghiệp văn hóa thành một trong những ngành kinh tế mũi nhọn, Thành ủy TP. Hồ Chí Minh vừa ban hành Chương trình hành động số 18-CTrHD/TU.

Chương trình hành động nhấn mạnh, phát triển văn hóa và con người TP. Hồ Chí Minh là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, đồng thời là động lực và “hệ điều tiết” cho quá trình phát triển nhanh, bền vững của đô thị đặc biệt.

Đáng chú ý, Thành phố nhấn mạnh quan điểm “đầu tư cho văn hóa là đầu tư cho phát triển bền vững”. Theo đó, nguồn lực phát triển văn hóa sẽ được huy động theo hướng đa dạng, trong đó ngân sách nhà nước giữ vai trò dẫn dắt, còn khu vực tư nhân và xã hội là động lực quan trọng. Do đó, việc vận dụng các cơ chế đặc thù để khơi thông nguồn lực, thu hút nhân tài, thúc đẩy sáng tạo được Thành phố xem là giải pháp then chốt.

Mục tiêu đến 2030, Thành phố hướng đến xây dựng và phát triển văn hóa thống nhất trong đa dạng, hài hòa giữa truyền thống và hiện đại, giữa bản sắc dân tộc và yêu cầu hội nhập; môi trường văn hóa được hình thành đồng bộ từ gia đình, nhà trường, xã hội đến không gian số…

Đặc biệt, Thành phố đặt mục tiêu ngành công nghiệp văn hóa đóng góp ít nhất 7% GRDP; hình thành tối thiểu 5 thương hiệu quốc gia trong các lĩnh vực có tiềm năng như điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, quảng cáo, thiết kế và du lịch văn hóa. Đồng thời, tổ chức và nâng tầm ít nhất 6 sự kiện, lễ hội văn hóa - thể thao đạt tiêu chuẩn quốc tế.

Tầm nhìn đến năm 2045, Thành phố phấn đấu trở thành đô thị văn hóa toàn cầu, điểm đến hấp dẫn về sáng tạo và giao lưu quốc tế; công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo trở thành trụ cột phát triển bền vững, đóng góp ít nhất 10% GRDP.

Trong khi đó, tại Thủ đô Hà Nội ngàn năm văn hiến, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội Phạm Tuấn Long cho biết, ngay sau khi Nghị quyết số 80-NQ/TW được ban hành, Thành ủy Hà Nội đã ban hành Chương trình hành động số 08-CTr/TU với những mục tiêu cụ thể như: phấn đấu 95% thiết chế văn hóa, thể thao hoạt động hiệu quả; dành hơn 4% tổng chi ngân sách nhà nước hàng năm cho văn hóa và tiếp tục tăng theo yêu cầu thực tiễn; đưa công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 9% GRDP của Thành phố; xây dựng từ 3 sự kiện thương hiệu quốc tế trở lên về âm nhạc, điện ảnh và nghệ thuật.

Chương trình cũng bổ sung thêm 16 chỉ tiêu riêng của Hà Nội, tập trung vào chuyển đổi số, phát triển công nghiệp văn hóa trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, xây dựng văn hóa công vụ và nâng cao mức thụ hưởng văn hóa của Nhân dân; quyết tâm hoàn thiện thể chế, thực hiện hiệu quả Luật Thủ đô và quy hoạch văn hóa Thủ đô tầm nhìn dài hạn.

Để hiện thực hóa các mục tiêu này, UBND Thành phố ban hành Kế hoạch hành động với 78 nhiệm vụ cụ thể, phân công rõ trách nhiệm từng cơ quan; đồng thời thành lập 4 tổ công tác theo từng nhóm nhiệm vụ trọng tâm, duy trì việc kiểm đếm tiến độ hàng tháng nhằm kịp thời tháo gỡ khó khăn trong quá trình triển khai.

Lễ hội Văn hóa thế giới tại Hà Nội tháng 10/2025 tại Trung tâm di sản Hoàng thành Thăng Long. Ảnh: bvhttdl

Ngày 15/6 vừa qua, HĐND TP. Hà Nội đã ban hành 7 nghị quyết quan trọng trong lĩnh vực văn hóa, thể thao, tạo hành lang pháp lý cho việc xã hội hóa nguồn lực, quản lý hoạt động quảng cáo, xử phạt vi phạm, tu bổ di tích, phát triển kinh tế đêm cũng như cơ chế chi cho văn hóa, nghệ thuật. Đây được xem là bước hoàn thiện quan trọng về chính sách, tạo điều kiện để các chủ trương phát triển văn hóa của Thủ đô đi vào thực tiễn.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, với sự chỉ đạo của lãnh đạo UBND Thành phố, ngành đã chuyển hướng phối hợp chặt chẽ với các địa phương để nhận diện, nghiên cứu và thúc đẩy phát triển các sản phẩm văn hóa; trong đó, chú trọng bảo tồn, phát huy giá trị di sản.

Đặc biệt, sau khi HĐND Thành phố thông qua nghị quyết theo Luật Thủ đô năm 2026, các văn bản hướng dẫn đã được ban hành và triển khai đến các địa phương. Đến nay, một số địa phương đã xây dựng đề án cụ thể, nhiều chương trình được triển khai theo hướng kết hợp giữa bảo tồn di sản với phát triển kinh tế đêm, như: Đề án bảo tồn làng cổ Đường Lâm gắn với phát triển kinh tế đêm; bảo tồn làng cổ Bát Tràng kết hợp phát triển công nghiệp văn hóa và kinh tế đêm; xã Phú Xuyên xây dựng đề án phát triển kinh tế đêm của địa phương; chuẩn bị xây dựng nhà hát quy mô khoảng 9.000 m2, trung tâm văn hóa thành phố quy mô 20-30 ha và khu liên hợp thể thao tại Đông Anh, Mê Linh…

Đồng thời, Thành phố tiếp tục duy trì các sự kiện văn hóa, thể thao và giải trí mang tầm quốc tế như: Lễ hội thiết kế sáng tạo, Festival Thăng Long - Hà Nội, Liên hoan phim quốc tế Hà Nội, Liên hoan nhạc jazz quốc tế...; vận hành 5 trung tâm công nghiệp văn hóa, trong đó đã phê duyệt đề án đối với 2 trung tâm Cửa Nam và Đồng Xuân - Bắc Qua, 3 trung tâm còn lại dự kiến hoàn thành trong quý III/2026.

Ngoài ra, các sản phẩm du lịch văn hóa trải nghiệm và hoạt động sáng tạo cũng tiếp tục được Thành phố mở rộng, góp phần phát huy vai trò của Hà Nội trong Mạng lưới các thành phố sáng tạo của UNESCO.

Đây được coi là những kết quả bước đầu để Hà Nội từng bước hình thành được cách tiếp cận mới: không chỉ coi văn hóa là lĩnh vực cần được đầu tư mà là nguồn lực nội sinh, là sức mạnh mềm, là nền tảng tinh thần và cũng là động lực phát triển bền vững của Thủ đô.

Đánh giá công tác thúc đẩy ngành công nghiệp văn hóa tại Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh và nhiều địa phương khác trên phạm vi cả nước, Phó Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lê Minh Tuấn cho biết, những năm gần đây, ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam có bước phát triển tích cực, từng bước hình thành hệ sinh thái sáng tạo đa dạng với sự tham gia của nhiều doanh nghiệp, sản phẩm văn hóa số và mô hình kinh doanh mới.

Theo ông Lê Minh Tuấn, Nghị quyết số 80-NQ/TW đã đặt công nghiệp văn hóa vào vị trí trung tâm trong chiến lược phát triển văn hóa quốc gia thời kỳ mới, thể hiện bước chuyển quan trọng từ tiếp cận “hành chính – sự nghiệp” sang “kinh tế sáng tạo – thị trường văn hóa”.

Một trong những điểm đột phá của Nghị quyết số 80-NQ/TW là coi văn hóa là nguồn lực nội sinh quan trọng, có khả năng trực tiếp tạo ra của cải vật chất, giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh quốc gia.

Nghị quyết cũng đặt mục tiêu đến năm 2030, các ngành công nghiệp văn hóa phấn đấu đóng góp khoảng 7% GDP, hình thành từ 5-10 thương hiệu quốc gia về công nghiệp văn hóa, như điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, du lịch văn hóa, thiết kế và thời trang...; xây dựng thành công 5 thương hiệu liên hoan nghệ thuật, lễ hội văn hóa quốc tế về điện ảnh, âm nhạc, mỹ thuật; thành lập thêm từ 1-3 trung tâm văn hóa Việt Nam tại nước ngoài, ưu tiên các địa bàn đối tác chiến lược toàn diện; phấn đấu thêm 5 di sản văn hóa được UNESCO công nhận, ghi danh.

Tầm nhìn đến năm 2045, công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo được xác định là một trong những trụ cột của phát triển bền vững, phấn đấu đóng góp 9% GDP; có 10 thương hiệu liên hoan nghệ thuật, lễ hội văn hóa tầm vóc quốc tế; phấn đấu thêm khoảng 8-10 di sản văn hóa được UNESCO công nhận, ghi danh; phấn đấu nằm trong tốp 3 khu vực ASEAN và tốp 30 thế giới về Chỉ số Sức mạnh mềm của quốc gia và giá trị xuất khẩu sản phẩm công nghiệp văn hóa.

Do đó, các chuyên gia cho rằng, Nghị quyết số 80-NQ/TW không chỉ đặt ra cho ngành văn hóa các chỉ tiêu phát triển cụ thể, yêu cầu đóng góp trực tiếp vào tăng trưởng kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh và sức mạnh mềm quốc gia, mà còn đề ra những nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm cùng các quyết sách đột phá, thể hiện quyết tâm đưa văn hóa trở thành sức mạnh thực chất trong kỷ nguyên vươn mình của Đất nước.