Phát triển công nghiệp văn hóa thành một động lực tăng trưởng mới

Thành công của phim truyện “Mưa Đỏ” góp phần nâng tầm điện ảnh Việt Nam và thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hoá trong kỷ nguyên mới Ảnh: NSX

Những nốt nhạc khởi sắc của ngành công nghiệp văn hóa

Trong giai đoạn 2021-2025, công nghiệp văn hóa Việt Nam đã có sự phát triển mạnh mẽ, không chỉ đóng góp trực tiếp cho tăng trưởng, việc làm, thu ngân sách, mà còn gia tăng sức mạnh mềm, tăng cường vị thế quốc tế của quốc gia thông qua các sản phẩm, dịch vụ và hình ảnh văn hóa, con người Việt Nam.

Theo báo cáo tổng kết nhiệm kỳ 2021-2025 của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, giá trị sản xuất của các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam đóng góp ước đạt bình quân 1,059 triệu tỷ đồng (44 tỷ USD). Tốc độ tăng trưởng số lượng cơ sở kinh tế đạt 7,2%/năm, lực lượng lao động tăng 7,4%/năm. Đây là minh chứng cho sự chuyển dịch từ nhận thức coi văn hóa chỉ là lĩnh vực bảo tồn sang xác định văn hóa là một trụ cột kinh tế - xã hội.

Đáng chú ý, trong thời gian gần đây, ngành công nghiệp văn hoá đã ghi nhận nhiều kết quả hết sức tích cực. Đơn cử, lĩnh vực điện ảnh thời gian gần đây đã có sự bứt phá mạnh mẽ kể từ sau giai đoạn Covid-19.

Thị trường điện ảnh ghi nhận những tác phẩm nội địa đạt kỷ lục doanh thu trên 100 tỷ đồng như các bộ phim: Mai, Thám Tử Kiên, Địa đạo: Mặt trời trong bóng tối, Tử chiến trên không, và đặc biệt Mưa đỏ đạt doanh thu gần 800 tỷ đồng.

Những kết quả trên minh chứng cho khả năng chinh phục khán giả của cả dòng phim Nhà nước đặt hàng và cả các phim do tư nhân sản xuất.

Chất lượng kỹ thuật, dàn dựng được nâng tầm tiệm cận tiêu chuẩn quốc tế, đáp ứng nhu cầu thưởng thức của khán giả, giúp điện ảnh trở thành ngành công nghiệp có sức hút lớn và khả năng cạnh tranh cao.

Bên cạnh điện ảnh, lĩnh vực âm nhạc Việt Nam cũng bước đầu gặt hái thành quả, dần trở thành ngành công nghiệp mũi nhọn, có khả năng xuất khẩu văn hóa và thúc đẩy du lịch âm nhạc nhờ sự phát triển của nền tảng số và dịch vụ streaming.

Các chương trình âm nhạc thực tế quy mô lớn như Anh trai say hi, Anh trai vượt ngàn chông gai… đã dần định hình thị hiếu của một bộ phận giới trẻ, kết nối truyền thống với hiện đại; đồng thời khai phá thế hệ nghệ sĩ trong giai đoạn phát triển mới với sức lan toả rộng rãi ra ngoài biên giới.

Thành công của concert “Anh trai say hi” giúp khai phá thế hệ nghệ sĩ trẻ trong giai đoạn phát triển mới của công nghiệp văn hoá. Ảnh: VieON.

“Cúc hích” từ Nghị quyết số 80-NQ/TW

Để thúc đẩy sự phát triển của công nghiệp văn hoá, Chính phủ đã ban hành Chiến lược phát triển văn hóa giai đoạn 2021 - 2025, tầm nhìn đến năm 2030; Chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa đến năm 2030, tầm nhìn 2045; Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa giai đoạn 2025 - 2035... Đây là những quyết sách chiến lược, khẳng định quyết tâm đưa văn hóa trở thành trụ cột phát triển bền vững.

Đáng chú ý, Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam được ban hành đã mở ra một chương mới, tạo cơ hội thúc đẩy công nghiệp văn hóa vươn mình, khẳng định vị thế là động lực tăng trưởng mũi nhọn, đưa bản sắc Việt Nam tỏa sáng trên bản đồ kinh tế toàn cầu.

Nghị quyết số 80-NQ/TW không chỉ tiếp tục khẳng định vai trò của văn hóa như nền tảng tinh thần của xã hội, mà sự ra đời của Nghị quyết như một “cú hích” thể chế chưa từng có, tạo hành lang pháp lý thông thoáng để chuyên nghiệp hóa các hoạt động sáng tạo, đưa văn hoá trở thành “sức mạnh mềm” quan trọng của quốc gia trên trường quốc tế.

Tại Hội thảo khoa học “Triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị - Phát triển công nghiệp văn hoá trong kỷ nguyên số” vừa được tổ chức tại TP. Hồ Chí Minh, Nghệ sĩ Nhân dân Nguyễn Thị Thanh Thúy, Phó giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP. Hồ Chí Minh cho biết, Thành phố đang sở hữu nhiều lợi thế để phát triển công nghiệp văn hoá nhưng cũng đang đối mặt với nhiều thách thức về hành lang pháp lý, cơ chế ưu đãi, hệ thống dữ liệu và hạ tầng văn hóa.

Thời gian qua, việc thể chế hóa chủ trương của Đảng về công nghiệp văn hoá đã đạt được nhiều kết quả, nhiều quy định mới được nghiên cứu, ban hành nhằm tháo gỡ các điểm nghẽn. Tuy nhiên, Nghệ sĩ Nhân dân Nguyễn Thị Thanh Thúy cho rằng vẫn cần một hệ thống chính sách mạnh mẽ hơn về ưu đãi thuế, tín dụng, quỹ đầu tư sáng tạo và cơ chế đào tạo nhân lực.

TP. Hồ Chí Minh - địa phương mũi nhọn của cả nước, đang đẩy mạnh đầu tư các thiết chế văn hóa lớn, xây dựng chiến lược phát triển công nghiệp văn hoá gắn với danh hiệu Thành phố sáng tạo của UNESCO trong lĩnh vực điện ảnh, đồng thời, nghiên cứu mô hình Quỹ hỗ trợ phát triển công nghiệp văn hoá theo hướng đầu tư mạo hiểm có kiểm soát, chấp nhận rủi ro để thúc đẩy sáng tạo và mô hình kinh doanh mới trong lĩnh vực văn hóa.

Các chuyên gia cho rằng, công nghiệp văn hóa chỉ có thể trở thành động lực tăng trưởng mới, không chỉ với TP. Hồ Chí Minh mà cả với nhiều địa phương khác, khi có sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước, doanh nghiệp, giới sáng tạo và các cơ sở đào tạo.

Trong đó, các chuyên gia đặc biệt lưu ý đến các nguồn lực như: tài nguyên văn hóa, nguồn nhân lực sáng tạo, cơ sở hạ tầng, công nghệ và những cơ chế đủ linh hoạt để khơi dậy sức sáng tạo của xã hội.

Riêng đào tạo nguồn nhân lực được xác định là khâu then chốt, thông qua mô hình hợp tác giữa nhà trường, doanh nghiệp và cơ quan quản lý nhà nước, hướng tới hình thành đội ngũ nhân lực vừa có nền tảng văn hóa, vừa am hiểu kinh tế và công nghệ.

TP. Hồ Chí Minh và các địa phương cần quan tâm, tạo điều kiện thuận lợi cho các đơn vị, doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn ưu đãi, đơn giản hóa thủ tục hành chính, minh bạch, công bằng đối với tất cả đơn vị, doanh nghiệp tham gia vào lĩnh vực công nghiệp văn hoá.

Bên cạnh đó, theo các chuyên gia, các địa phương cần đầu tư xây dựng các khu liên hợp, các cụm công trình văn hóa, thể thao xứng tầm, tạo dấu ấn riêng, độc đáo, mang tính biểu tượng; đồng thời khuyến khích xã hội hóa đầu tư phát triển các thiết chế văn hóa và thể thao…