Thêm dư địa thanh khoản, tạo "đòn bẩy" hỗ trợ tăng trưởng

Chính sách tiền tệ được mở thêm dư địa và định hướng để hỗ trợ tăng trưởng. Ảnh: Đức Thanh

Giữ ổn định lãi suất, tỷ giá

Tại Nghị quyết số 168/NQ-CP ngày 27/6/2026 về cập nhật kịch bản tăng trưởng và các giải pháp trọng tâm trong những tháng còn lại của năm để thực hiện mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, trong lĩnh vực tiền tệ - ngân hàng, Chính phủ yêu cầu Ngân hàng Nhà nước điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt, kịp thời và hiệu quả; triển khai các giải pháp ổn định lãi suất, bảo đảm thanh khoản cho nền kinh tế, ổn định thị trường tiền tệ, ngoại tệ nhằm kiểm soát lạm phát và hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng.

So với yêu cầu điều hành thông thường, Nghị quyết số 168/NQ-CP không chỉ nhấn mạnh mục tiêu giữ ổn định mặt bằng lãi suất mà còn đặt ra yêu cầu bảo đảm dòng vốn cho nền kinh tế trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng được nâng lên mức từ 10% trở lên.

Theo đó, cùng với việc giữ ổn định thị trường tiền tệ, Ngân hàng Nhà nước được giao theo dõi sát diễn biến cán cân thanh toán quốc tế, tình hình xuất nhập khẩu, dòng vốn đầu tư, thị trường tài chính, tiền tệ quốc tế và các yếu tố tác động đến tỷ giá.

Đồng thời, Ngân hàng Nhà nước phối hợp với Bộ Tài chính, Bộ Công Thương và các bộ, ngành liên quan theo dõi dòng ngoại tệ vào, ra nền kinh tế, đặc biệt tại các doanh nghiệp có kim ngạch xuất nhập khẩu lớn để có giải pháp điều hành phù hợp, tăng cường quản lý, giám sát thị trường ngoại hối nhằm giữ ổn định tỷ giá và thị trường ngoại tệ.

Một trong những điểm đáng chú ý của Nghị quyết số 168/NQ-CP là yêu cầu các tổ chức tín dụng tiếp tục tiết giảm chi phí để triển khai các giải pháp ổn định mặt bằng lãi suất thị trường. Cùng với đó, Chính phủ yêu cầu kiểm soát tín dụng đối với các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro nhưng vẫn bảo đảm nguồn vốn cho các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, các lĩnh vực ưu tiên, các động lực tăng trưởng và các dự án lớn, trọng điểm đã được Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư.

Nghị quyết cũng giao Ngân hàng Nhà nước nghiên cứu điều chỉnh hạn mức tăng trưởng tín dụng phù hợp, đồng thời xử lý nghiêm các trường hợp lợi dụng hạn mức tăng trưởng tín dụng để nâng lãi suất cho vay. Yêu cầu này cho thấy định hướng điều hành tiếp tục hướng tới việc mở rộng khả năng tiếp cận vốn cho nền kinh tế nhưng vẫn bảo đảm chất lượng tín dụng và an toàn hệ thống.

Phối hợp tài khóa - tiền tệ để mở rộng nguồn vốn

Tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR) tại một số ngân hàng.

Đặc biệt, Nghị quyết số 168/NQ-CP không chỉ đặt ra yêu cầu về điều hành tín dụng mà còn nhấn mạnh việc tăng cường phối hợp giữa chính sách tiền tệ và chính sách tài khóa. Trọng tâm là khai thác hiệu quả nguồn ngân quỹ nhà nước tạm thời nhàn rỗi nhằm bổ sung thanh khoản cho hệ thống ngân hàng, qua đó tạo thêm dư địa cung ứng vốn cho nền kinh tế.

Theo đó, Ngân hàng Nhà nước được giao tiếp tục nghiên cứu nâng tỷ lệ tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước tại các ngân hàng thương mại được tính vào nguồn vốn huy động của các ngân hàng nhằm bổ sung thanh khoản cho hệ thống. Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước được giao phối hợp chặt chẽ trong điều hành tiền gửi của Kho bạc Nhà nước tại hệ thống ngân hàng thương mại để hỗ trợ nguồn vốn ngắn hạn cho nền kinh tế.

Đối với nguồn ngân quỹ nhà nước tạm thời nhàn rỗi, Nghị quyết số 168/NQ-CP quy định ưu tiên sử dụng để tạm ứng, cho vay ngân sách trung ương và ngân sách cấp tỉnh. Trường hợp chưa sử dụng, nguồn vốn này được sử dụng để mua bán lại trái phiếu Chính phủ và gửi có kỳ hạn tại các ngân hàng thương mại.

Đáng chú ý, Nghị quyết số 168/NQ-CP giao Bộ Tài chính chủ động quyết định hạn mức sử dụng nguồn ngân quỹ nhà nước tạm thời nhàn rỗi để gửi có kỳ hạn tại các ngân hàng thương mại. Trong trường hợp cần thiết, hạn mức này có thể vượt quá 50% quy mô ngân quỹ nhà nước tạm thời nhàn rỗi nhằm tăng cường hiệu quả phối hợp giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ.

Đây là bước điều chỉnh theo hướng linh hoạt hơn so với quy định hiện hành. Hiện nay, tổng hạn mức sử dụng ngân quỹ nhà nước tạm thời nhàn rỗi để gửi có kỳ hạn tại ngân hàng thương mại và mua lại có kỳ hạn trái phiếu Chính phủ không được vượt quá 50% số ngân quỹ tạm thời nhàn rỗi trong quý.

Việc mở rộng dư địa sử dụng nguồn vốn này được kỳ vọng sẽ bổ sung thêm thanh khoản cho hệ thống ngân hàng, qua đó hỗ trợ khả năng cung ứng vốn cho nền kinh tế nhưng vẫn bảo đảm an toàn hoạt động của hệ thống.

Thực tế, định hướng này đã được triển khai từng bước trước khi Nghị quyết số 168/NQ-CP được ban hành. Từ ngày 15/5/2026, Thông tư số 08/2026/TT-NHNN cho phép các ngân hàng thương mại tính thêm 20% số dư tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước vào tổng nguồn vốn huy động khi tính tỷ lệ dư nợ cho vay trên tổng tiền gửi (LDR). Tiếp đó, Thông tư số 25/2026/TT-NHNN tiếp tục bổ sung quy định cho phép tính 20% tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước hoặc một tỷ lệ khác do Thống đốc Ngân hàng Nhà nước quyết định trong từng thời kỳ vào công thức tính LDR.

Tỷ lệ tiền gửi Kho bạc Nhà nước tại các ngân hàng.

Theo báo cáo chuyên đề ngành ngân hàng tháng 6/2026 của Công ty Chứng khoán VPBank (VPBankS), quy định mới giúp cải thiện tỷ lệ LDR tại các ngân hàng đang nắm giữ lượng tiền gửi Kho bạc Nhà nước lớn. Tác động tích cực tập trung chủ yếu ở nhóm ngân hàng thương mại nhà nước như Vietcombank, BIDV và VietinBank do đây là nhóm đang nắm giữ phần lớn tiền gửi Kho bạc Nhà nước. Nhờ đó, các ngân hàng có thêm dư địa cân đối tín dụng mà không cần gia tăng mạnh huy động từ thị trường.

Tính đến hết quý I/2026, Kho bạc Nhà nước gửi 563.035 tỷ đồng tại 3 ngân hàng thương mại nhà nước gồm Vietcombank, BIDV và VietinBank, tăng khoảng 39% so với cuối năm 2025. Trong đó, Vietcombank dẫn đầu với hơn 189.159 tỷ đồng, BIDV đạt 188.626 tỷ đồng và VietinBank đạt 185.250 tỷ đồng.

Tuy nhiên, dòng tiền này mang tính mùa vụ. Thông thường, nguồn thu ngân sách tập trung vào những tháng đầu năm, trong khi giải ngân vốn đầu tư công diễn ra mạnh hơn vào nửa cuối năm. Vì vậy, số dư tiền gửi của Kho bạc Nhà nước tại các ngân hàng thường tăng cao trong quý I và quý II trước khi được rút ra phục vụ giải ngân đầu tư công.

Dù biến động theo chu kỳ, tiền gửi của Kho bạc Nhà nước vẫn được xem là nguồn vốn quy mô lớn với chi phí thấp đối với các ngân hàng. Theo đánh giá của Mirae Asset, việc điều chỉnh cách tính LDR không chỉ giúp cải thiện thanh khoản trên sổ sách mà còn góp phần giảm áp lực chi phí vốn, hỗ trợ ổn định biên lãi ròng (NIM). Áp lực cạnh tranh huy động vốn kỳ hạn dài cũng được giảm bớt, qua đó tạo điều kiện để các ngân hàng duy trì mặt bằng lãi suất cho vay ở các lĩnh vực ưu tiên.

Có thể thấy, cùng với các điều chỉnh kỹ thuật đã được Ngân hàng Nhà nước triển khai thời gian qua, các yêu cầu tại Nghị quyết số 168/NQ-CP tiếp tục mở rộng dư địa thanh khoản cho hệ thống ngân hàng. Đây được kỳ vọng sẽ trở thành “đòn bẩy” hỗ trợ ổn định mặt bằng lãi suất, nâng cao khả năng cung ứng vốn cho nền kinh tế và góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô.