Thêm cơ hội vào chuỗi cung ứng khi doanh nghiệp được giảm 30% thuế

Ông Nguyễn Vân Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp ngành công nghiệp hỗ trợ TP. Hà Nội (Hansiba).

Khoản thuế được giảm có thể trở thành một phần vốn đầu tư

Phóng viên: Theo Tờ trình của Chính phủ về dự án Nghị quyết của Quốc hội về giảm thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cá nhân và doanh nghiệp, một trong những nội dung đáng chú ý là đề xuất giảm 30% số thuế thu nhập phải nộp trong 2 năm 2026-2027 đối với các đối tượng có doanh thu không quá 10 tỷ đồng/năm.

Với đặc thù của doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, ông nhìn nhận đề xuất này như thế nào?

Ông Nguyễn Vân: Tôi cho rằng đây là chính sách đáng quan tâm đối với cộng đồng doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, nhất là những doanh nghiệp quy mô nhỏ và siêu nhỏ.

Đặc thù của công nghiệp hỗ trợ là doanh thu của doanh nghiệp có thể chưa lớn nhưng nhu cầu vốn cho sản xuất tương đối cao. Để sản xuất được một linh kiện, phụ tùng đáp ứng yêu cầu của khách hàng, nhất là doanh nghiệp FDI, doanh nghiệp phải đầu tư máy móc, khuôn mẫu, thiết bị đo kiểm, hệ thống quản lý chất lượng và đội ngũ kỹ thuật theo các tiêu chuẩn khắt khe. Nhiều khoản đầu tư phải thực hiện trước khi có được đơn hàng ổn định.

Trong khi đó, khả năng tích lũy vốn của nhiều doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ trong nước còn hạn chế. Vì vậy, giảm trực tiếp 30% số thuế thu nhập phải nộp sẽ giúp doanh nghiệp thuộc diện thụ hưởng giữ lại thêm một phần nguồn lực cho sản xuất.

Khoản tiền này có thể được sử dụng để mua thiết bị, cải tiến một công đoạn, làm sản phẩm mẫu, hoàn thiện hệ thống quản lý chất lượng hoặc đào tạo lao động kỹ thuật. Với công nghiệp hỗ trợ, đôi khi nâng cấp đúng một khâu có thể giúp doanh nghiệp đáp ứng thêm một tiêu chuẩn quan trọng của khách hàng.

Việc chính sách dự kiến áp dụng trong cả năm 2026 và 2027 cũng có ý nghĩa bởi đầu tư sản xuất công nghiệp cần thời gian. Hai năm tạo thêm khoảng thời gian để doanh nghiệp chủ động tính toán nguồn lực và kế hoạch đầu tư.

Phóng viên: Công nghiệp hỗ trợ đang đứng trước yêu cầu nâng tỷ lệ nội địa hóa và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng. Theo ông, làm thế nào để phần nguồn lực có thêm từ giảm thuế thực sự chuyển thành năng lực sản xuất mới?

Ông Nguyễn Vân: Với doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, điều quan trọng cuối cùng không phải chỉ giảm được bao nhiêu chi phí, mà là doanh nghiệp có nâng được năng lực để đáp ứng yêu cầu của thị trường hay không.

Muốn trở thành nhà cung cấp cho doanh nghiệp lớn, nhất là doanh nghiệp FDI hoặc tập đoàn quốc tế, doanh nghiệp phải vượt qua nhiều yêu cầu. Khách hàng không chỉ kiểm tra sản phẩm cuối cùng mà còn đánh giá dây chuyền sản xuất, hệ thống quản lý chất lượng, khả năng truy xuất nguồn gốc, tiến độ giao hàng và năng lực cải tiến.

Khoảng cách từ một doanh nghiệp có khả năng gia công đến một doanh nghiệp đủ tiêu chuẩn tham gia chuỗi cung ứng vì thế phải được lấp bằng đầu tư.

Chính sách giảm thuế có thể tạo thêm một phần nguồn lực để doanh nghiệp thực hiện quá trình này. Tuy nhiên, nếu nguồn lực đó được kết hợp với các chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ thì hiệu quả sẽ lớn hơn.

Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ giai đoạn 2026-2035 xác định doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ là lực lượng trung tâm; phát triển ngành gắn với đổi mới công nghệ, chuyển đổi số, nâng cao năng lực theo chuỗi cung ứng và yêu cầu kỹ thuật, tiêu chuẩn chất lượng của doanh nghiệp dẫn dắt. Một trong những định hướng quan trọng là hỗ trợ doanh nghiệp trong nước trở thành nhà cung ứng cấp 1, cấp 2.

Theo tôi, có thể xem phần thuế được giảm là một nguồn lực để doanh nghiệp chủ động hơn trong đầu tư, còn các chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ bổ sung về công nghệ, quản trị, đào tạo và kết nối thị trường.

Chẳng hạn, một doanh nghiệp có cơ hội trở thành nhà cung ứng nhưng còn thiếu thiết bị đo kiểm hoặc cần nâng cấp dây chuyền. Nếu doanh nghiệp có thêm nguồn lực từ giảm thuế, đồng thời được hỗ trợ tư vấn kỹ thuật và kết nối với khách hàng thì cơ hội chuyển từ khả năng sản xuất sang một đơn hàng thực tế sẽ cao hơn.

Đại diện Hansiba tham dự chương trình giao thương với các doanh nghiệp Hàn Quốc.

Kết nối chính sách thuế với chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ

Phóng viên: TP. Hà Nội cũng đang triển khai chương trình riêng về công nghiệp hỗ trợ. Theo ông, chính sách thuế có thể kết nối với những chương trình này như thế nào để tạo hiệu quả lớn hơn?

Ông Nguyễn Vân: TP. Hà Nội đang đặt ra những mục tiêu rất cụ thể có trọng tâm và bám sát thực thi các cơ chế chính sách của Trung ương và Chính phủ về phát triển lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ. Theo chương trình năm 2026, Thành phố phấn đấu có khoảng 1.040 doanh nghiệp hoạt động trong các lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ và hỗ trợ từ 200-500 lượt doanh nghiệp thông qua các hoạt động của chương trình. Xa hơn, Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ TP. Hà Nội giai đoạn 2026-2030 đặt mục tiêu đến năm 2030 có khoảng 1.200 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này.

Như vậy, chúng ta đang có chính sách tài khóa hỗ trợ doanh nghiệp, đồng thời có chương trình chuyên ngành để nâng cao năng lực công nghiệp hỗ trợ. Điều quan trọng là tạo được sự cộng hưởng giữa các chính sách.

Khi được giữ lại thêm nguồn lực từ giảm thuế, doanh nghiệp cần có cơ hội tiếp cận các chương trình đổi mới công nghệ, tư vấn sản xuất, đào tạo nhân lực và kết nối với doanh nghiệp dẫn dắt. Nếu nhìn thấy thị trường và đơn hàng, doanh nghiệp sẽ có cơ sở để bỏ thêm nguồn vốn đầu tư.

Nhà nước không thể đầu tư thay doanh nghiệp, nhưng chính sách có thể tạo cú hích để doanh nghiệp mạnh dạn nâng cấp sản xuất. Nếu phần nguồn lực được giữ lại giúp doanh nghiệp đầu tư công nghệ và sau đó trở thành nhà cung cấp cho một tập đoàn lớn thì giá trị tạo ra sẽ vượt ra ngoài khoản thuế được giảm. Khi đó, nền kinh tế có thêm sản phẩm sản xuất trong nước, tăng giá trị nội địa và tạo thêm việc làm.

Phóng viên: Từ thực tế các doanh nghiệp hội viên tại TP. Hà Nội, ngoài giảm thuế, đâu là những hỗ trợ cần ưu tiên để doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ tiến sâu hơn vào chuỗi cung ứng?

Ông Nguyễn Vân: Giảm thuế giúp doanh nghiệp có thêm một phần vốn, nhưng đầu tư công nghiệp thường lớn hơn khả năng tích lũy của doanh nghiệp nhỏ. Vì vậy, doanh nghiệp vẫn cần tiếp cận nguồn tín dụng phù hợp để đầu tư máy móc, thiết bị và đổi mới công nghệ.

Việc hỗ trợ nâng cao năng lực cũng cần đi vào nhu cầu cụ thể của từng chuỗi sản xuất thay vì chung chung. Doanh nghiệp cung ứng linh kiện ô tô có yêu cầu khác với doanh nghiệp điện tử hay cơ khí chính xác. Tư vấn phải giúp doanh nghiệp xác định mình còn thiếu gì so với tiêu chuẩn của khách hàng và cần đầu tư vào đâu.

Quan trọng nhất vẫn là thị trường. Doanh nghiệp chỉ mạnh dạn đầu tư khi nhìn thấy khả năng có đơn hàng. Do đó, cần tăng kết nối trực tiếp giữa doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ với các tập đoàn, doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp dẫn dắt.

Việc kết nối cũng cần đi sâu hơn vào nhu cầu thực tế: doanh nghiệp lớn đang cần mua loại linh kiện nào, yêu cầu kỹ thuật và số lượng ra sao, tiêu chuẩn nào doanh nghiệp Việt Nam chưa đáp ứng. Khi khoảng cách được xác định rõ, nguồn lực hỗ trợ mới có thể tập trung đúng chỗ.

Đây cũng là tinh thần của Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ giai đoạn 2026-2035 khi lấy khả năng tham gia chuỗi cung ứng, giá trị gia tăng trong nước và tỷ lệ nội địa hóa làm những thước đo quan trọng.

Với công nghiệp hỗ trợ, hiệu quả của chính sách nên được nhìn bằng những kết quả rất cụ thể: có thêm bao nhiêu doanh nghiệp đủ tiêu chuẩn trở thành nhà cung ứng; bao nhiêu linh kiện trước đây phải nhập khẩu nay được sản xuất trong nước; bao nhiêu doanh nghiệp Việt Nam từ gia công đơn giản tiến lên những công đoạn có giá trị gia tăng cao hơn.

Nếu chính sách giảm thuế góp phần giúp quá trình này diễn ra nhanh hơn thì nguồn lực hỗ trợ hôm nay sẽ chuyển hóa thành năng lực sản xuất trong tương lai. Khi doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ mạnh lên, lợi ích không chỉ thuộc về từng doanh nghiệp mà còn góp phần nâng tỷ lệ nội địa hóa, tăng tính tự chủ và sức cạnh tranh của nền công nghiệp.

Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn ông!