Nghệ An thiết lập mạng lưới quan trắc phóng xạ môi trường

Nghệ An chỉ đạo xây dựng mạng lưới quan trắc phóng xạ môi trường, bảo đảm giám sát thường xuyên, cảnh báo sớm rủi ro bức xạ, phục vụ phát triển năng lượng nguyên tử.

Mục tiêu đa tầng: Từ cảnh báo sớm đến phát triển bền vững

Ngày 23/4/2026, Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành Quyết định số 710/QĐ-TTg về việc thành lập Mạng lưới quan trắc và cảnh báo phóng xạ môi trường quốc gia. Quyết định này đặt ra mục tiêu thiết lập và vận hành một hệ thống quan trắc thống nhất trên phạm vi toàn quốc nhằm theo dõi thường xuyên, phát hiện kịp thời các diễn biến bất thường về phóng xạ trên diện rộng thuộc lãnh thổ Việt Nam.

UBND tỉnh Nghệ An đã nhanh chóng cụ thể hóa chủ trương này bằng việc ban hành Văn bản số 4662/UBND-VX. Theo đó, UBND tỉnh Nghệ An giao Sở Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp với các sở, ngành và địa phương liên quan để triển khai xây dựng mạng lưới quan trắc phóng xạ môi trường ngay trên địa bàn tỉnh. Việc Nghệ An sớm bắt tay vào thực hiện cho thấy sự chủ động của địa phương trong công tác bảo đảm an toàn bức xạ và ứng phó với các thách thức an ninh phi truyền thống.

Việc thiết lập mạng lưới quan trắc này cho phép phát hiện sớm các diễn biến phóng xạ bất thường, cung cấp dữ liệu kịp thời để cảnh báo và ứng phó với các sự cố bức xạ, sự cố hạt nhân có thể xảy ra trong và ngoài lãnh thổ. Bên cạnh đó, hệ thống này cũng góp phần quản lý và chia sẻ cơ sở dữ liệu trên nền tảng số quốc gia, giúp giám sát ảnh hưởng của các cơ sở bức xạ và hạt nhân, đồng thời tích hợp chặt chẽ với cơ sở dữ liệu quốc gia về môi trường...

Giữ vững an ninh năng lượng

Theo Quyết định số 710/QĐ-TTg, mạng lưới quan trắc quốc gia được tổ chức theo mô hình phân cấp chặt chẽ, bao gồm: Trung tâm điều hành quan trắc (tại Hà Nội), các Trạm quan trắc cấp vùng, các Trạm quan trắc cấp tỉnh (Trạm địa phương), các Trạm cấp cơ sở và hệ thống giám sát trong Quân đội.

Nghệ An được xác định là một trong những địa phương trọng điểm trong danh sách các trạm quan trắc cấp tỉnh. Trạm quan trắc tại Nghệ An sẽ thuộc phân vùng quản lý của Trạm vùng đặt tại TP. Đà Nẵng (do Trung tâm Nghiên cứu và Triển khai công nghệ bức xạ phụ trách).

Một điểm đáng chú ý trong phương thức triển khai tại Nghệ An và các tỉnh biên giới là sự linh hoạt trong tổ chức. Theo quy định, đối với các địa phương chưa xây dựng trạm quan trắc riêng biệt, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ phối hợp để lắp đặt thiết bị quan trắc phóng xạ lồng ghép tại các trạm khí tượng thủy văn thuộc quản lý của Bộ Tài nguyên và Môi trường hoặc Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. Điều này giúp tối ưu hóa nguồn lực hạ tầng sẵn có và đảm bảo tính phủ khắp của mạng lưới.

Hoạt động của mạng lưới tại Nghệ An phải tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc: Phối hợp, liên thông và chia sẻ thông tin. Mọi dữ liệu quan trắc được yêu cầu phải đảm bảo tính thống nhất, đồng bộ và hiệu quả trên nền tảng số quốc gia.

Sở Khoa học và Công nghệ Nghệ An có trách nhiệm tham mưu cho UBND tỉnh về việc đảm bảo các điều kiện cần thiết (về mặt bằng, nhân lực, hạ tầng kỹ thuật) để lắp đặt và vận hành trạm quan trắc. Đồng thời, các đơn vị liên quan phải thực hiện kết nối dữ liệu liên tục về Trung tâm điều hành quốc gia để đảm bảo bức tranh toàn cảnh về phóng xạ môi trường luôn được cập nhật theo thời gian thực.

Việc thiết lập mạng lưới quan trắc phóng xạ tại Nghệ An là một phần của lộ trình hiện đại hóa công tác bảo vệ môi trường đến năm 2030. Đây không chỉ là nhiệm vụ kỹ thuật mà còn là cam kết của chính quyền địa phương trong việc chủ động phòng ngừa các rủi ro môi trường, hướng tới một môi trường sống an toàn và bền vững cho người dân trong kỷ nguyên số và năng lượng mới.

Với việc triển khai quyết liệt từ những ngày đầu, hệ thống quan trắc phóng xạ môi trường tại Nghệ An hứa hẹn sẽ trở thành “mắt thần” tin cậy, giúp địa phương chủ động ứng phó với mọi diễn biến bất thường, góp phần giữ vững an ninh năng lượng và an toàn quốc gia.