Dù đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận, nhưng theo đánh giá của các chuyên gia, dư địa phát triển xuất khẩu nông sản của Vĩnh Long vẫn còn rất lớn. Tuy nhiên, tỉnh Vĩnh Long cần xác định mục tiêu phát triển nông nghiệp theo hướng hiện đại, hiệu quả, sinh thái và bền vững.
Đa dạng thị trường xuất khẩu
Để mở rộng thị trường xuất khẩu nông sản, UBND tỉnh Vĩnh Long vừa tổ chức hội nghị đánh giá tình hình cấp và quản lý mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói nông sản phục vụ xuất khẩu tại nhiều xã, phường trong tỉnh; qua đó bàn giải pháp tháo gỡ khó khăn nhằm nâng cao giá trị nông sản, đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường nhập khẩu.
 |
| Dừa và các sản phẩm từ dừa là ngành hàng xuất khẩu chủ lực của tỉnh Vĩnh Long. Ảnh: Sở Nông nghiệp và Môi trường Vĩnh Long |
Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long Lê Văn Dũng, hiện toàn tỉnh có hơn 329.000 ha lúa với sản lượng khoảng 1,9 triệu tấn mỗi năm; trên 122.000 ha rau màu, cây công nghiệp ngắn ngày với sản lượng hơn 3,2 triệu tấn; trên 223.000 ha cây lâu năm, chủ yếu là dừa và cây ăn trái, cho sản lượng hơn 3,5 triệu tấn. Đây là lợi thế đặc biệt để Vĩnh Long phát triển công nghiệp chế biến, nâng cao giá trị gia tăng và từng bước giảm phụ thuộc vào xuất khẩu nguyên liệu thô.
Năm 2025 ghi nhận sự tăng trưởng ấn tượng của ngành nông nghiệp Vĩnh Long khi kim ngạch xuất khẩu toàn tỉnh vượt mốc 1 tỷ USD. Đây là dấu mốc quan trọng, thể hiện hiệu quả của quá trình tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững.
Đặc biệt, ngành dừa tiếp tục giữ vai trò đầu tàu khi mang về hơn 614 triệu USD, chiếm hơn một nửa tổng kim ngạch xuất khẩu của tỉnh Vĩnh Long. Hiện Vĩnh Long sở hữu hơn 120.000 ha dừa, lớn nhất cả nước, tương đương khoảng 22 triệu cây dừa. Trong đó, trên 23.400 ha đã được chứng nhận hữu cơ, thuộc nhóm địa phương có diện tích dừa hữu cơ lớn nhất Việt Nam.
Lợi thế này giúp nhiều doanh nghiệp trên địa bàn phát triển mạnh các sản phẩm chế biến có giá trị cao như nước dừa đóng hộp, dầu dừa tinh luyện, than hoạt tính, cơm dừa sấy khô, sản phẩm mỹ nghệ từ dừa... Các sản phẩm không chỉ xuất khẩu sang những thị trường truyền thống mà còn thâm nhập thành công vào các thị trường cao cấp như EU, Hoa Kỳ và Nhật Bản.
Ông Trần Văn Đức, Chủ tịch Hội đồng Quản trị kiêm Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Đầu tư Dừa Bến Tre (BEINCO) cho biết, để thích ứng với thị trường xuất khẩu, ngay từ đầu năm 2026, BEINCO đã ký kết các hợp đồng đầu tư chuyển đổi công nghệ nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm và hình thức bao bì đóng gói, hướng đến xây dựng, quảng bá hình ảnh và thương hiệu sản phẩm dừa Vĩnh Long ra thế giới.
Bên cạnh ngành dừa, lĩnh vực cây ăn trái khác cũng đang đóng góp ngày càng lớn cho kim ngạch xuất khẩu của tỉnh Vĩnh Long. Với diện tích hơn 103.500 ha cây ăn trái và sản lượng trên 2,3 triệu tấn mỗi năm, Vĩnh Long đang hình thành nhiều vùng chuyên canh tập trung đối với các loại trái cây có giá trị kinh tế cao như sầu riêng, chôm chôm, bưởi da xanh, xoài, nhãn và cam.
Mở rộng cấp mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói
Trong bối cảnh thị trường thế giới ngày càng đặt ra những yêu cầu khắt khe về chất lượng, an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và phát triển xanh, Vĩnh Long cần xác định mục tiêu phát triển nông nghiệp theo hướng hiện đại, hiệu quả, sinh thái và bền vững.
 |
| Bưởi năm roi, một đặc sản của tỉnh Vĩnh Long. Ảnh: Sở Nông nghiệp và Môi trường Vĩnh Long |
Trước tình hình trên, UBND tỉnh Vĩnh Long đã tổ chức đánh giá tình hình cấp và quản lý mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói nông sản phục vụ xuất khẩu tại nhiều xã, phường trong tỉnh.
Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường Vĩnh Long, đến nay toàn tỉnh đã được cấp trên 1.000 mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói với tổng diện tích gần 34.000 ha. Trong đó có 733 mã số vùng trồng xuất khẩu, với diện tích hơn 27.300 ha, đủ điều kiện xuất khẩu sang các thị trường như Trung Quốc, Hoa Kỳ, New Zealand, Liên minh châu Âu (EU), Hàn Quốc và Australia; 202 mã số vùng trồng nội địa với diện tích hơn 6.610 ha và 71 mã số cơ sở đóng gói phục vụ xuất khẩu nông sản chủ lực.
Vĩnh Long hiện có trên 223.000 ha cây lâu năm; trong đó diện tích dừa gần 123.000 ha. Đến nay, diện tích dừa được cấp mã số vùng trồng đạt hơn gần 21.800 ha; diện tích dừa hữu cơ được chứng nhận hơn 30.700 ha. Đối với cây ăn trái, diện tích được cấp mã số vùng trồng đạt khoảng 10.000 ha, chiếm khoảng 17% diện tích cây ăn trái cho sản phẩm của tỉnh.
Năm 2026, trong tỉnh đã có 52/124 xã, phường đăng ký xây dựng mã số vùng trồng với tổng diện tích hơn 7.700 ha, gồm các loại cây chủ lực như: dừa, sầu riêng, mít, bưởi, chôm chôm, nhãn, chanh không hạt....
Tuy nhiên, theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long Lê Văn Dũng, việc xây dựng và quản lý mã số vùng trồng tại Vĩnh Long vẫn còn nhiều khó khăn. Sản xuất nông nghiệp còn nhỏ lẻ, xen canh phổ biến, gây trở ngại trong việc hình thành vùng nguyên liệu tập trung đủ điều kiện cấp mã số.
Lực lượng cán bộ phụ trách còn mỏng trong khi số lượng vùng trồng và cơ sở đóng gói ngày càng tăng, dẫn đến công tác giám sát sau cấp mã số chưa đáp ứng yêu cầu.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long Châu Văn Hòa cho biết, mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói là điều kiện quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng thị trường xuất khẩu nông sản. Các địa phương cần khẩn trương rà soát diện tích cây trồng tập trung, xây dựng kế hoạch phát triển mã số vùng trồng gắn với vùng nguyên liệu; đẩy nhanh tiến độ chuyển đổi các mã số đã cấp theo quy định mới tại Nghị định số 38/2026/NĐ-CP quy định về nhập khẩu cây mang theo bầu đất và mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói. Đây được xem là cơ sở quan trọng nhằm đáp ứng yêu cầu của các thị trường nhập khẩu.
Ông Châu Văn Hòa cũng đề nghị các địa phương tiếp tục mở rộng diện tích dừa hữu cơ, xây dựng vùng nguyên liệu ổn định, tránh tình trạng tranh chấp vùng nguyên liệu giữa các doanh nghiệp; đồng thời rà soát, phân loại hiệu quả hoạt động của các hợp tác xã để tăng cường liên kết sản xuất gắn với xây dựng mã số vùng trồng và tiêu thụ nông sản xuất khẩu.
Có thể thấy, từ một địa phương giàu tiềm năng nông nghiệp, Vĩnh Long đang đứng trước cơ hội lớn để trở thành trung tâm sản xuất, chế biến và xuất khẩu nông sản quan trọng của Đồng bằng sông Cửu Long. Nhưng để hiện thực hóa khát vọng ấy, địa phương không thể chỉ dựa vào lợi thế về đất đai và sản lượng, mà phải tạo được những đột phá về chế biến, liên kết chuỗi, chuyển đổi số và xây dựng thương hiệu. Chuyển từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp, từ bán nguyên liệu sang bán giá trị, nông sản Vĩnh Long sẽ có thêm động lực để chinh phục những thị trường khó tính.
