Hệ thống truy xuất nguồn gốc mở rộng cơ hội xuất khẩu cho nông sản

Dữ liệu truy xuất giúp người tiêu dùng dễ dàng kiểm tra thông tin sản phẩm.

Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản của Bộ Nông nghiệp và Môi trường được triển khai trên toàn quốc từ ngày 1/7/2026, đánh dấu bước tiến trong xây dựng hạ tầng dữ liệu dùng chung cho ngành nông nghiệp. Sau gần hai tháng vận hành, hệ thống được nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã đánh giá giúp minh bạch sản xuất, thuận lợi quản lý dữ liệu và tăng niềm tin của khách hàng.

Hệ thống là nền tảng số dùng chung để tiếp nhận, tích hợp, chia sẻ và khai thác dữ liệu truy xuất nguồn gốc, đồng thời liên thông với hệ thống của địa phương và doanh nghiệp. Đáng chú ý, việc tham gia hệ thống không làm phát sinh thủ tục hành chính, điều kiện xuất khẩu... Cách tiếp cận này tạo điều kiện để doanh nghiệp, hợp tác xã chủ động lựa chọn giải pháp phù hợp với quy mô sản xuất, đồng thời từng bước hình thành hệ sinh thái dữ liệu thống nhất.

Không chỉ phục vụ quản lý Nhà nước, hệ thống còn hướng tới hỗ trợ truy xuất nguồn gốc, kiểm soát chất lượng, an toàn thực phẩm và đáp ứng yêu cầu của thị trường trong nước, xuất khẩu. Đây là bước chuyển quan trọng khi dữ liệu ngày càng trở thành một yếu tố cấu thành năng lực cạnh tranh của nông sản.

Thực tế triển khai bước đầu cho thấy nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã đánh giá hệ thống giúp minh bạch hóa quá trình sản xuất, thuận lợi hơn trong quản lý dữ liệu và tăng niềm tin của khách hàng. Những lợi ích này đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh người tiêu dùng và các nhà nhập khẩu ngày càng quan tâm đến nguồn gốc, quy trình sản xuất và mức độ tuân thủ tiêu chuẩn của sản phẩm.

Truy xuất nguồn gốc cho phép minh bạch toàn bộ quá trình hình thành sản phẩm, từ vùng nguyên liệu, chăm sóc, thu hái đến chế biến và đóng gói. Khi các thông tin được lưu trữ và kết nối trên một nền tảng thống nhất, doanh nghiệp có thể quản lý dữ liệu sản xuất hiệu quả hơn, kiểm soát chất lượng tốt hơn và nhanh chóng xác định nguồn gốc khi phát sinh vấn đề.

Đối với người tiêu dùng, dữ liệu truy xuất tạo thêm cơ sở để kiểm tra thông tin sản phẩm. Đối với doanh nghiệp, đây không chỉ là công cụ đáp ứng yêu cầu thị trường mà còn giúp nâng cao năng lực quản trị, xây dựng thương hiệu và tạo dựng niềm tin. Khi chất lượng sản phẩm ngày càng khó tạo khác biệt nếu chỉ dựa vào hình thức hay giá bán, khả năng chứng minh nguồn gốc có thể trở thành một lợi thế cạnh tranh đáng kể.

Hoạt động truy xuất nguồn gốc cũng đang trở nên thuận tiện hơn nhờ các ứng dụng công nghệ thông tin và kết nối vạn vật. Người sản xuất có thể cập nhật dữ liệu thông qua các thiết bị phổ biến như điện thoại, từng bước hình thành dòng dữ liệu xuyên suốt từ vùng nguyên liệu đến doanh nghiệp và hệ thống quản lý Trung ương.

Trong thương mại nông sản quốc tế, truy xuất nguồn gốc đã trở thành yêu cầu ngày càng quan trọng, đặc biệt tại các thị trường lớn như Liên minh châu Âu và Trung Quốc. Các thị trường này không chỉ kiểm soát chất lượng sản phẩm cuối cùng mà còn chú trọng khả năng chứng minh nguồn gốc và minh bạch hóa quá trình sản xuất.

Theo Viện Chiến lược Chính sách Nông nghiệp và Môi trường thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, thời gian tới, Bộ và các địa phương sẽ tiếp tục hỗ trợ người nông dân, doanh nghiệp thực hiện các hoạt động truy xuất nguồn gốc. Đây là cơ sở để mở rộng phạm vi tham gia, nâng chất lượng dữ liệu và đưa truy xuất nguồn gốc trở thành một hoạt động thường xuyên trong quản trị sản xuất, kinh doanh nông sản.

Với hơn 18.500 sản phẩm từ 200 doanh nghiệp đã được tích hợp tại 24/34 tỉnh, thành phố, hệ thống đang tạo những nền móng đầu tiên cho hạ tầng dữ liệu truy xuất nguồn gốc quy mô quốc gia. Khi tiếp tục được mở rộng, chuẩn hóa và kết nối sâu hơn, hệ thống sẽ góp phần giảm chi phí tuân thủ, nâng tính minh bạch và hỗ trợ doanh nghiệp chủ động hơn trước yêu cầu ngày càng cao của thị trường. Và khi dữ liệu được chuẩn hóa, xác thực và liên thông, nông sản Việt Nam sẽ đáp ứng tốt hơn tiêu chuẩn quốc tế, củng cố niềm tin thị trường và nâng cao sức cạnh tranh trên thị trường xuất khẩu.