Định hình tương lai tăng trưởng của Việt Nam từ kinh tế số

Kinh tế số được kỳ vọng sẽ đóng góp khoảng 30% GDP cho nền kinh tế Việt Nam.

Bức tranh tăng trưởng tích cực từ kinh tế số

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, kinh tế số không còn là một lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu tất yếu.

Việt Nam đã có những bước tiến đáng kể trong quá trình chuyển đổi số quốc gia, từng bước xây dựng nền tảng cho một nền kinh tế vận hành dựa trên công nghệ số. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu đề ra, cần có sự đột phá đồng bộ về thể chế, hạ tầng và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Năm 2025 đánh dấu một bước tiến quan trọng khi kinh tế số tiếp tục khẳng định vai trò là một trong những động lực tăng trưởng chủ lực. Theo số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), tỷ trọng kinh tế số trong GDP đạt khoảng 14,02%, tương đương hơn 72 tỷ USD, tăng mạnh so với năm 2020. Điều này cho thấy tốc độ phát triển nhanh và khả năng lan tỏa của kinh tế số trong toàn bộ nền kinh tế.

Đáng chú ý, trong tháng 3/2026, ngành khoa học và công nghệ ghi nhận doanh thu hơn 516 nghìn tỷ đồng, tăng 17% so với cùng kỳ năm trước. Đóng góp vào GDP ước đạt hơn 133 nghìn tỷ đồng, tăng tới 28%. Những con số này cho thấy vai trò ngày càng lớn của khoa học công nghệ trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và chuyển đổi số quốc gia.

Ở cấp địa phương, kinh tế số đang tạo ra sự phân hóa rõ rệt về tốc độ phát triển. Một số tỉnh, thành phố như Bắc Ninh, Thái Nguyên, Phú Thọ và Hải Phòng đã đạt tỷ trọng kinh tế số trên 20% GRDP, trong đó Bắc Ninh dẫn đầu với hơn 46%. Đây là minh chứng cho việc tận dụng hiệu quả lợi thế về công nghiệp, hạ tầng và thu hút đầu tư công nghệ cao.

Trong khi đó, các trung tâm kinh tế lớn như Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh có tỷ trọng kinh tế số lần lượt khoảng 17% và 13%. Dù có nền tảng phát triển mạnh, nhưng sự khác biệt này phản ánh những thách thức trong việc đồng bộ hạ tầng, cải thiện hiệu quả ứng dụng công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp nội địa.

Chuyển đổi để dẫn dắt tăng trưởng

Theo đánh giá của các chuyên gia, tuy đạt được nhiều thành tựu nhưng kinh tế số Việt Nam vẫn đối mặt với không ít thách thức. Một trong những hạn chế lớn là phần lớn hoạt động kinh tế số vẫn dựa trên việc số hóa các mô hình truyền thống, thay vì tạo ra các sản phẩm, dịch vụ mới dựa trên công nghệ lõi. Điều này khiến giá trị gia tăng nội địa chưa cao và phụ thuộc nhiều vào các nền tảng nước ngoài.

Bên cạnh đó, các vấn đề về an toàn thông tin, bảo mật dữ liệu cá nhân và an ninh mạng ngày càng trở nên cấp thiết. Khi nền kinh tế ngày càng phụ thuộc vào dữ liệu và công nghệ, việc xây dựng một hệ thống bảo vệ vững chắc là điều kiện tiên quyết để đảm bảo sự phát triển bền vững và tạo niềm tin cho người dùng.

Một điểm đáng lưu ý khác là sự chênh lệch giữa các ngành trong quá trình số hóa. Trong khi một số lĩnh vực như tài chính, thương mại điện tử hay logistics phát triển mạnh mẽ, thì nhiều ngành dịch vụ xã hội như thú y, chăm sóc xã hội hay điều dưỡng vẫn gần như chưa được số hóa. Điều này cho thấy tiềm năng phát triển còn rất lớn, nhưng cũng đòi hỏi chính sách phù hợp.

Định hướng phát triển kinh tế số đến năm 2030 cần được nhìn nhận như một quá trình chuyển đổi mang tính cấu trúc. Công nghệ số không chỉ là công cụ hỗ trợ mà phải trở thành yếu tố sản xuất cốt lõi, quyết định năng suất, chất lượng tăng trưởng và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Đây là sự thay đổi căn bản trong tư duy phát triển.

Theo GS. Tô Trung Thành, Trưởng phòng Quản lý Khoa học, giảng viên cao cấp Đại học Kinh tế quốc dân, để hiện thực hóa mục tiêu 30% GDP, mô hình phát triển kinh tế số cần dựa trên ba trụ cột chính. Thứ nhất là kinh tế số lõi, trong đó ngành công nghệ thông tin và truyền thông phải chuyển từ gia công sang làm chủ công nghệ. Thứ hai là kinh tế số ngành, yêu cầu số hóa sâu vào chuỗi giá trị của từng lĩnh vực.

Thứ ba là quản trị số, đóng vai trò nền tảng thể chế cho toàn bộ nền kinh tế. Một hệ thống quản trị hiện đại, minh bạch và linh hoạt sẽ tạo điều kiện cho đổi mới sáng tạo, thúc đẩy doanh nghiệp phát triển và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước. Đây chính là yếu tố then chốt để kinh tế số phát triển bền vững.

Bên cạnh đó, GS. Tô Trung Thành nhấn mạnh việc phát triển hạ tầng số như mạng viễn thông, trung tâm dữ liệu và nền tảng điện toán đám mây là điều kiện không thể thiếu. Các đô thị lớn cần trở thành cực tăng trưởng số, đóng vai trò dẫn dắt và lan tỏa tới các địa phương khác, góp phần thu hẹp khoảng cách phát triển vùng miền.