Đẩy mạnh cơ cấu lại nông nghiệp theo hướng hiệu quả, bền vững, giá trị gia tăng cao theo Kết luận số 18-KL/TW

Đẩy mạnh cơ cấu lại nông nghiệp theo hướng hiệu quả, bền vững, giá trị gia tăng cao.

Kết luận số 18-KL/TW của Ban Chấp hành Trung ương tiếp tục khẳng định yêu cầu cơ cấu lại ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại, hiệu quả, bền vững và gia tăng giá trị. Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp và áp lực cạnh tranh thương mại toàn cầu gia tăng, đây không chỉ là định hướng mang tính chiến lược đối với nông nghiệp, nông dân, nông thôn mà còn là giải pháp quan trọng nhằm tạo nền tảng ổn định cho tăng trưởng kinh tế đất nước.

Thực tế cho thấy, trong nhiều năm qua, nông nghiệp luôn giữ vai trò là “trụ đỡ” của nền kinh tế, đặc biệt trong những giai đoạn khó khăn như đại dịch Covid-19. Quá trình tái cơ cấu ngành đã được triển khai rộng khắp tại các địa phương và mang lại nhiều kết quả tích cực. Việt Nam hiện nằm trong nhóm quốc gia xuất khẩu nông sản hàng đầu thế giới với nhiều mặt hàng đạt kim ngạch tỷ USD như gạo, cà phê, rau quả, thủy sản và đồ gỗ. Tuy nhiên, phía sau những con số tăng trưởng vẫn còn có khó khăn cần được tháo gỡ.

Điểm nhấn quan trọng trong Kết luận số 18-KL/TW là yêu cầu chuyển mạnh từ tư duy “sản xuất nông nghiệp” sang “kinh tế nông nghiệp”. Đây không chỉ là thay đổi về khái niệm mà là sự chuyển dịch toàn diện trong cách tổ chức sản xuất và phát triển thị trường. Nếu trước đây gia tăng sản lượng thì nay trọng tâm còn phải là nâng cao chất lượng, hiệu quả kinh tế và giá trị gia tăng của sản phẩm. Việc cơ cấu lại ngành cần được triển khai đồng bộ từ quy hoạch vùng sản xuất, tổ chức lại sản xuất đến phát triển công nghiệp chế biến, logistics và xây dựng thương hiệu nông sản quốc gia. Trong đó việc đẩy mạnh chế biến sâu, phát triển nông nghiệp công nghệ cao và hình thành chuỗi liên kết bền vững đang trở thành yêu cầu cấp thiết để nâng cao giá trị gia tăng cho nông sản Việt Nam.

Một trong những động lực quan trọng của quá trình tái cơ cấu theo tinh thần Kết luận số 18-KL/TW là ứng dụng khoa học công nghệ và thúc đẩy chuyển đổi số trong nông nghiệp. Việc áp dụng công nghệ cao vào sản xuất không chỉ giúp nâng cao năng suất, giảm chi phí mà còn tạo điều kiện kiểm soát chất lượng, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế và nâng cao khả năng cạnh tranh cho nông sản Việt Nam.

Thời gian qua, nhiều công nghệ hiện đại như internet vạn vật (IoT), blockchain, trí tuệ nhân tạo hay hệ thống truy xuất nguồn gốc đã từng bước được ứng dụng trong sản xuất nông nghiệp. Ngoài ra, việc xây dựng mã số vùng trồng, phát triển sàn thương mại điện tử cho nông sản đang mở ra cơ hội kết nối trực tiếp giữa nhà sản xuất với người tiêu dùng trong và ngoài nước. Thông qua chuyển đổi số đã giúp minh bạch hóa quy trình sản xuất, tạo nền tảng để ngành nông nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Cùng với chuyển đổi số, phát triển nông nghiệp xanh, tuần hoàn và thích ứng với biến đổi khí hậu đang trở thành xu thế tất yếu. Những yêu cầu về giảm phát thải carbon, sử dụng hiệu quả tài nguyên và bảo vệ môi trường hiện đã trở thành tiêu chuẩn bắt buộc tại nhiều thị trường nhập khẩu lớn. Điều này đặt ra yêu cầu ngành nông nghiệp phải thay đổi phương thức sản xuất theo hướng bền vững hơn.

Các mô hình sản xuất hữu cơ, canh tác thông minh, tiết kiệm nước và giảm sử dụng hóa chất đang được nhiều địa phương triển khai hiệu quả. Điển hình là Đề án “Phát triển bền vững một triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030”. Đề án với mục tiêu không chỉ góp phần nâng cao thu nhập cho người trồng lúa mà còn giảm phát thải khí nhà kính, bảo vệ môi trường và thực hiện các cam kết quốc tế của Việt Nam về phát triển xanh.

Để thực hiện hiệu quả mục tiêu cơ cấu lại nông nghiệp theo tinh thần Kết luận số 18-KL/TW, thời gian tới cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách thu hút doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp. Doanh nghiệp giữ vai trò quan trọng trong dẫn dắt thị trường, phát triển vùng nguyên liệu và thúc đẩy liên kết sản xuất – chế biến – tiêu thụ. Tiếp tục nâng cao hiệu quả hoạt động của các hợp tác xã, hỗ trợ nông dân tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị nhằm gia tăng giá trị sản phẩm và nâng cao thu nhập.

Ngoài ra, vấn đề tích tụ ruộng đất và quy hoạch sản xuất cũng cần được quan tâm tháo gỡ đồng bộ để hình thành các vùng sản xuất tập trung quy mô lớn, tạo điều kiện cơ giới hóa và ứng dụng công nghệ hiện đại. Đồng thời, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi bám sát tín hiệu thị trường để tránh tình trạng phát triển tự phát dẫn đến dư thừa sản phẩm, rớt giá.

Bên cạnh đó, yếu tố quyết định thành công của quá trình tái cơ cấu nông nghiệp là đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Theo đó, người nông dân trong giai đoạn mới cần có kỹ năng sản xuất, tư duy kinh tế, khả năng tiếp cận công nghệ và thích ứng linh hoạt với thị trường, từ đó góp phần đưa nông nghiệp Việt Nam phát triển hiện đại và bền vững hơn.

Đẩy mạnh cơ cấu lại nông nghiệp theo hướng hiệu quả, bền vững, giá trị gia tăng cao theo Kết luận số 18-KL/TW là yêu cầu tất yếu giúp ngành nông nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh mới. Đây vừa là giải pháp thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nông thôn vừa là nền tảng quan trọng xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu và hội nhập sâu rộng với kinh tế toàn cầu