Thị trường trái phiếu Việt Nam năm 2025: Từ mở rộng quy mô đến chuẩn hóa chất lượng

Ông Lê Duy Hải – Chủ tịch VBMA phát biểu tại cuộc họp.

Quy mô thị trường thị trường mở rộng nhanh

Theo VBMA, đến năm 2025, quy mô toàn thị trường trái phiếu đạt khoảng 3,7 triệu tỷ đồng, tương đương 32,1% GDP. Riêng trái phiếu Chính phủ (TPCP) tiếp tục giữ vai trò trụ cột khi Kho bạc Nhà nước phát hành gần 301 nghìn tỷ đồng, đạt 60,2% kế hoạch năm, đưa quy mô thị trường TPCP lên khoảng 20,3% GDP.

Ở khu vực doanh nghiệp, giá trị phát hành trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) đến ngày 20/11/2025 đạt gần 506 nghìn tỷ đồng, tăng 38% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, cơ cấu phát hành tiếp tục cho thấy sự tập trung cao: ngân hàng chiếm 68%, bất động sản chiếm 22,9%, các lĩnh vực còn lại chỉ 9,1%.

Bức tranh này phản ánh rõ thực trạng thị trường đã tăng nhanh về quy mô, nhưng chiều sâu và độ cân bằng chưa tương xứng. Vai trò dẫn vốn cho các lĩnh vực sản xuất, hạ tầng, năng lượng, chuyển đổi xanh vẫn còn khá mờ nhạt so với mục tiêu tăng trưởng dài hạn.

Tại Cuộc họp thường niên, ông Lê Duy Hải – Chủ tịch VBMA nhấn mạnh vai trò then chốt của thị trường trái phiếu trong việc dẫn vốn cho nền kinh tế, nhất là khi Quốc hội đặt mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2026 từ 10% trở lên. Tuy nhiên, để thị trường thực sự trở thành kênh huy động vốn trung – dài hạn hiệu quả, những tồn tại về cơ cấu phát hành và nền tảng nhà đầu tư cần được xử lý đồng bộ.

Theo VBMA, TPDN hiện vẫn tập trung chủ yếu vào ngân hàng và bất động sản, trong khi nền tảng nhà đầu tư tổ chức còn mỏng so với khu vực. Cùng với đó, chuẩn mực minh bạch, quản trị rủi ro và kỷ luật thị trường tiếp tục là những yếu tố cần được củng cố để tăng độ bền vững

Trọng tâm chuyển sang minh bạch, kỷ luật và chất lượng sử dụng vốn

Một trong những kết quả quan trọng của VBMA 2025 là việc các cơ quan quản lý tái khẳng định định hướng hoàn thiện khung pháp lý cho thị trường TPDN theo hướng chặt chẽ, minh bạch và bền vững hơn.

Theo ông Nguyễn Hoàng Dương – Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), UBCKNN sẽ tập trung xây dựng thị trường TPDN minh bạch và bền vững. Với bốn định hướng lớn gồm: Đa dạng hóa cơ sở hàng hóa: UBCKNN đang nghiên cứu triển khai các sản phẩm mới như trái phiếu cho phát triển cơ sở hạ tầng, trái phiếu xanh, trái phiếu bền vững; Hoàn thiện khung pháp lý TPDN riêng lẻ: UBCKNN đang xây dựng nghị định mới thay thế các Nghị định số 153/2020, số 65/2022, và số 08/2023 nhằm đảm bảo tính thống nhất đồng bộ của khung pháp lý. Định hướng quy định chặt chẽ hơn về điều kiện, thủ tục chào bán TPDN riêng lẻ, đặc biệt về phương án sử dụng vốn; Nâng cao minh bạch và kỷ luật: UBCKNN đề nghị nâng cao tiêu chuẩn minh bạch thông tin và kỷ luật của thị trường; Cải thiện môi trường đầu tư: UBCKNN cam kết tiếp tục cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số và tạo điều kiện thuận lợi cho các tổ chức phát hành và nhà đầu tư.

Trọng tâm của khung pháp lý mới là siết chặt điều kiện, thủ tục chào bán, đặc biệt là phương án sử dụng vốn, nhằm nâng chất lượng phát hành và giảm rủi ro cho thị trường.

Ở góc độ quản lý tài chính, bà Phạm Thị Thanh Tâm – Phó Vụ trưởng Vụ Các định chế tài chính (Bộ Tài chính) đánh giá, dù còn nhiều thách thức, thị trường trái phiếu năm 2025 vẫn duy trì được sự ổn định và tăng trưởng tích cực. Trong năm 2026, Bộ Tài chính mong các thành viên thị trường tiếp tục quan tâm đầu tư, đặc biệt là thị trường trái phiếu Chính phủ, vừa đáp ứng nhu cầu vốn cho ngân sách, vừa góp phần ổn định thị trường tài chính.

Về chính sách tiền tệ, bà Nguyễn Linh Phương – Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ (Ngân hàng Nhà nước) cho biết, Ngân hàng Nhà nước sẽ tiếp tục điều hành chủ động, linh hoạt, nhằm ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng. Đây là yếu tố nền tảng giúp thị trường trái phiếu duy trì ổn định trong bối cảnh nhu cầu vốn trung – dài hạn gia tăng.

Các cơ quan quản lý cũng khẳng định vai trò “cầu nối” của VBMA trong kết nối chính sách với thị trường, đồng thời đề nghị Hiệp hội thúc đẩy công bố thông tin, phát triển trái phiếu xanh và nâng cao năng lực cho các thành viên.

Trái phiếu xanh, trung tâm định giá và nền tảng nhà đầu tư mới

Tại VBMA năm 2025, Lễ kỷ niệm 20 năm Sáng kiến Thị trường Trái phiếu châu Á (ABMI) tiếp tục cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của thị trường trái phiếu trong cấu trúc tài chính khu vực.

Sau hai thập kỷ, quy mô thị trường trái phiếu nội tệ ASEAN+3 tăng khoảng 7,8 lần. Riêng tại Việt Nam, quy mô thị trường đã lớn hơn 40 lần so với năm 2005. Trong khuôn khổ ABMI, Quỹ Bảo lãnh Tín dụng và Đầu tư (CGIF) đã bảo lãnh 16 đợt phát hành tại Việt Nam, giúp doanh nghiệp huy động 810 triệu USD.

Các chuyên gia từ Ban Thư ký ASEAN và Viện Nghiên cứu Nomura (Thái Lan) nhấn mạnh ba trụ cột cải cách quan trọng của thị trường TPDN khu vực: đẩy mạnh phát hành ra công chúng, áp dụng xếp hạng tín nhiệm bắt buộc và giới hạn phát hành riêng lẻ cho nhà đầu tư tổ chức.

Theo đại diện VBMA, trong năm qua, VBMA duy trì triển khai 4 Thỏa thuận tạo lập thị trường (MMA) đối với các nghiệp vụ giao dịch mua bán đứt đoạn (Outright) TPCP, mua bán lại (Repo) TPCP, FX Swap và FI Bond & CD, qua đó cung cấp lãi suất tham chiếu chuẩn cho thị trường. Hiệp hội cũng mở rộng dịch vụ định giá TPCP cho đối tác quốc tế Bloomberg, tăng cường tổ chức các hoạt động kết nối thị trường, đào tạo chuyên môn, tiếp tục giữ vai trò là kênh thông tin tin cậy, cung cấp dữ liệu kịp thời cho thị trường. Bên cạnh đó, VBMA tích cực tham gia góp ý xây dựng 2 luật, 5 nghị định, 5 thông tư và nhiều văn bản pháp lý liên quan.

Về phương hướng năm 2026, đại diện VBMA cho biết sẽ tập trung xây dựng Hướng dẫn phát hành trái phiếu xanh – xã hội – bền vững (GSS) nhằm chuẩn hóa thị trường theo thông lệ quốc tế; tiếp tục nghiên cứu mô hình Trung tâm Định giá trái phiếu để nâng cao tính minh bạch; đồng thời đẩy mạnh truyền thông, nâng cao hiểu biết thị trường và đăng cai tổ chức Hội nghị thường niên Diễn đàn Chứng khoán châu Á (ASF 2026) tại Việt Nam.

Toàn cảnh tọa đàm.

Phiên tọa đàm cuối chương trình tập trung thảo luận các nội dung then chốt cho giai đoạn 2026–2030, gồm phát hành trái phiếu xanh của Chính phủ, huy động vốn TPCP năm 2026, phát hành kỳ hạn ngắn dưới 5 năm, định hướng điều hành chính sách tiền tệ và lộ trình gỡ bỏ chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng, cùng các điểm mới trong dự thảo nghị định thay thế Nghị định số 153/ NĐ- CP và Nghị định số 65/NĐ- CP về TPDN riêng lẻ, minh bạch công bố thông tin, cải tiến hệ thống đăng ký, lưu ký, bù trừ và tạo điều kiện cho nhà đầu tư chuyên nghiệp.

Trong bối cảnh đó, thị trường trái phiếu Việt Nam đang dần được định vị lại như một trụ cột chiến lược của hệ thống tài chính, gắn với mục tiêu tăng trưởng cao, chuyển đổi xanh và hội nhập thị trường vốn khu vực. Giai đoạn 2026–2030 vì thế không chỉ là chu kỳ mở rộng về quy mô, mà là giai đoạn thị trường bước vào quỹ đạo phát triển dựa trên chuẩn mực, kỷ luật và chất lượng dòng vốn.