Tạo đà tăng trưởng từ chính sách thuế dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Hoàn thiện chính sách thuế cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tạo động lực mới cho tăng trưởng.

Chính sách thuế cần hướng tới mục tiêu nâng sức cạnh tranh

Tại phiên họp Chính phủ thường kỳ ngày 3/8, Thủ tướng Lê Minh Hưng giao Bộ Tài chính khẩn trương nghiên cứu, đề xuất các giải pháp về thuế nhằm tạo thêm dư địa cho hoạt động sản xuất, kinh doanh, trọng tâm là khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa, cá nhân và hộ kinh doanh. Đồng thời, Bộ Tài chính được giao sớm hoàn thiện hồ sơ, báo cáo Quốc hội xem xét sửa đổi Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp theo hướng giảm thuế đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, phấn đấu đưa chính sách vào thực tiễn ngay trong năm nay.

Song song với chính sách thuế, Thủ tướng cũng yêu cầu nghiên cứu mở rộng phạm vi điều chỉnh của dự án Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa đối với cá nhân và hộ kinh doanh. Định hướng này nhằm xây dựng cơ chế khuyến khích các hộ kinh doanh chuyển đổi sang mô hình doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp một chủ, qua đó mở rộng khu vực kinh tế chính thức, nâng cao năng lực quản trị và khả năng tiếp cận các chính sách hỗ trợ của Nhà nước.

Doanh nghiệp nhỏ và vừa luôn giữ vai trò quan trọng trong nền kinh tế nhờ số lượng lớn, khả năng tạo việc làm và đóng góp vào chuỗi cung ứng trong nước. Tuy nhiên, quy mô vốn hạn chế khiến nhóm doanh nghiệp này dễ bị tác động khi chi phí đầu vào tăng hoặc thị trường biến động. Vì vậy, cải cách chính sách thuế cần được nhìn nhận như một công cụ hỗ trợ phát triển dài hạn thay vì giải pháp ứng phó ngắn hạn.

Theo chuyên gia Ngô Thành Long, Viện Kinh tế - Tài chính (Học viện Tài chính), doanh nghiệp nhỏ và vừa là khu vực dễ bị tổn thương do quy mô vốn hạn chế, khả năng dự trữ thấp và năng lực hấp thụ chi phí yếu. Vì vậy, hoàn thiện chính sách thuế nhằm hỗ trợ doanh nghiệp thích ứng với biến động giá cả, nâng cao sức chống chịu và phát triển bền vững là yêu cầu cấp thiết trong giai đoạn hiện nay.

Tuy nhiên, giảm thuế đại trà chưa phải lựa chọn tối ưu trong mọi bối cảnh. Khi ưu đãi được áp dụng dàn trải, nguồn lực ngân sách có nguy cơ bị phân tán trong khi hiệu quả thúc đẩy tăng trưởng chưa tương xứng. Điều cần hướng tới là cơ chế hỗ trợ theo nhóm ngành, theo mức độ chịu tác động của biến động chi phí và theo khả năng tạo giá trị gia tăng cho nền kinh tế.

Ưu đãi thuế phải gắn với đổi mới, chuyển đổi xanh và cải cách thủ tục

Theo phân tích của chuyên gia Ngô Thành Long, chính sách thuế cần chuyển từ tư duy giảm gánh nặng trước mắt sang tăng sức chống chịu dài hạn. Điều đó đồng nghĩa với việc ưu đãi thuế cần gắn với mục tiêu tái đầu tư, đổi mới công nghệ, chuyển đổi số và phát triển xanh để tạo ra năng lực mới cho doanh nghiệp.

Thực tế, Nghị quyết số 198/2025/QH15 đã quy định miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong ba năm đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa mới thành lập. Đây là nền tảng tích cực để khuyến khích khởi nghiệp và mở rộng khu vực doanh nghiệp chính thức. Trong giai đoạn tiếp theo, chính sách có thể được bổ sung các tiêu chí khuyến khích doanh nghiệp sử dụng phần lợi ích từ ưu đãi thuế để đầu tư vào công nghệ tiết kiệm năng lượng, quản trị số, tiêu chuẩn chất lượng và năng lực xuất khẩu.

Một nội dung khác được đánh giá có ý nghĩa lớn là mở rộng cơ chế khấu trừ chi phí đối với các khoản đầu tư xanh. Với nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa, rào cản lớn nhất nằm ở chi phí chuyển đổi ban đầu. Nếu các khoản đầu tư cho tiết kiệm năng lượng, phần mềm quản trị phát thải, chứng nhận tiêu chuẩn môi trường hay đào tạo nhân lực xanh được hưởng cơ chế khấu trừ thuận lợi hơn, doanh nghiệp sẽ có thêm động lực để thay đổi mô hình sản xuất theo hướng bền vững.

Bên cạnh đó, chính sách thuế cũng cần hỗ trợ hình thành các chuỗi liên kết giữa doanh nghiệp lớn với doanh nghiệp nhỏ và vừa. Khi doanh nghiệp đầu chuỗi được khuyến khích đầu tư vào hoạt động đào tạo, nâng cao tiêu chuẩn chất lượng, truy xuất nguồn gốc hay chuyển giao công nghệ cho các nhà cung ứng nhỏ, toàn bộ hệ sinh thái sản xuất sẽ gia tăng khả năng chống chịu trước những biến động của thị trường.

“Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, chi phí tuân thủ nhiều khi tạo áp lực lớn hơn số thuế phải nộp. Hệ thống hóa đơn điện tử, khai thuế tự động, phần mềm kế toán dùng chung cùng các chương trình tư vấn miễn phí sẽ giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian, giảm chi phí quản trị và tiếp cận đầy đủ các chính sách ưu đãi”, ông Ngô Thành Long nhận định.

Song hành với quá trình cải cách, việc đánh giá hiệu quả của từng chính sách thuế cũng cần được thực hiện thường xuyên. Các chỉ tiêu về tác động đối với mặt bằng giá, sức khỏe tài chính của doanh nghiệp, năng lực đổi mới công nghệ, chuyển đổi xanh và duy trì việc làm cần trở thành cơ sở để điều chỉnh chính sách theo hướng linh hoạt, phù hợp với diễn biến của nền kinh tế.

Trong bối cảnh Việt Nam hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao, khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp tục giữ vai trò động lực của nền kinh tế. Một chính sách thuế được thiết kế theo hướng có trọng tâm, khuyến khích đầu tư dài hạn, giảm chi phí tuân thủ và thúc đẩy đổi mới sáng tạo sẽ góp phần nâng cao sức chống chịu của doanh nghiệp, mở rộng năng lực sản xuất và tạo nền tảng vững chắc cho tăng trưởng bền vững trong những năm tới.