 |
| Chủ tịch Hội đồng thành viên VNX Lương Hải Sinh phát biểu tại Lễ khai trương sàn giao dịch các-bon trong nước (29/6). |
Ngay sau khi Chính phủ ban hành Nghị định số 29/2026/NĐ-CP về Sàn giao dịch các-bon trong nước, các cơ quan quản lý và đơn vị vận hành đã khẩn trương triển khai đồng bộ các nhiệm vụ theo đúng lộ trình.
Về hạ tầng công nghệ, HNX đã hoàn thành xây dựng hệ thống giao dịch và tổ chức nhiều đợt kiểm thử với sự tham gia của Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC), Cục Biến đổi khí hậu (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) và các thành viên thị trường. Ngày 29/4/2026, hệ thống hoàn thành kiểm thử giai đoạn 1 đối với toàn bộ các chức năng nghiệp vụ cốt lõi. Tiếp đó, từ ngày 12-15/5/2026, đợt kiểm thử trên quy mô toàn thị trường được triển khai với các kịch bản mô phỏng liên tục, qua đó khẳng định hệ thống đáp ứng đầy đủ yêu cầu về tính ổn định, an toàn và khả năng kết nối giữa các bên tham gia.
Song song với việc hoàn thiện hệ thống công nghệ, Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX) đã phối hợp cùng Sở GDCK Hà Nội (HNX) và VSDC xây dựng, ban hành đồng bộ hệ thống quy chế nghiệp vụ phục vụ vận hành thị trường, bao gồm (1) Quy chế thành viên giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ các-bon, (2) Quy chế về hệ thống công nghệ thông tin kết nối giao dịch đến Sở GDCK thành phố Hồ Chí Minh (HoSE), HNX, (3) Quy chế giao dịch trên sàn giao dịch các-bon, (4) Chỉ tiêu báo cáo giám sát giao dịch áp dụng cho thành viên giao dịch các-bon và (5) Tiêu chí giám sát giao dịch trên sàn các-bon trong nước. Việc hoàn thiện đồng bộ các quy chế đã tạo nền tảng pháp lý và nghiệp vụ quan trọng, bảo đảm hoạt động của thị trường được tổ chức minh bạch, thống nhất và phù hợp với các quy định hiện hành.
Cùng với đó, VNX đã chấp thuận tư cách thành viên giao dịch cho 6 công ty chứng khoán đầu tiên, đồng thời nhận được sự quan tâm của hơn 100 cơ sở phát thải thuộc danh mục phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính. Đây là bước khởi đầu quan trọng nhằm từng bước hình thành hệ sinh thái giao dịch các-bon tại Việt Nam.
Sáng ngày 29/6/2026, Bộ Tài chính phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các cơ quan, đơn vị liên quan tổ chức Lễ khai trương sàn giao dịch các-bon trong nước. Đây là một sự kiện có ý nghĩa quan trọng trong tiến trình hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường hiện đại, đồng thời đánh dấu bước phát triển mới của thị trường tài chính Việt Nam theo hướng xanh, minh bạch và bền vững. Sàn giao dịch các-bon được kỳ vọng sẽ tạo lập cơ chế thị trường trong việc phân bổ nguồn lực giảm phát thải, giúp doanh nghiệp chủ động lựa chọn giải pháp cắt giảm khí nhà kính với chi phí hiệu quả hơn, đồng thời khuyến khích đầu tư vào công nghệ sạch và nâng cao năng lực cạnh tranh. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để thúc đẩy tăng trưởng xanh, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam và từng bước hội nhập với thị trường các-bon khu vực và thế giới.
Để có được dấu mốc này là sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng sự phối hợp chặt chẽ của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và các đơn vị được giao tổ chức, vận hành thị trường gồm Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX), HNX, VSDC và Ngân hàng chỉ định thanh toán BIDV, thể hiện quyết tâm của Chính phủ và các cơ quan quản lý trong việc xây dựng một thị trường các-bon minh bạch, hiện đại và hiệu quả. Trong đó, mỗi đơn vị đảm nhiệm một mắt xích quan trọng, từ xây dựng hành lang pháp lý, phát triển hạ tầng công nghệ, tổ chức giao dịch đến đăng ký, lưu ký, thanh toán và giám sát thị trường, tạo nên một hệ thống vận hành đồng bộ, thống nhất và an toàn.
Theo quy định tại Nghị định số 29/2026/NĐ-CP, trong giai đoạn đầu triển khai, các chủ thể tham gia giao dịch trên Sàn giao dịch các-bon trong nước bao gồm các doanh nghiệp được phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính để giao dịch hạn ngạch và tín chỉ các-bon; các doanh nghiệp có tín chỉ các-bon được cơ quan có thẩm quyền công nhận; cùng các tổ chức khác đủ điều kiện theo quy định của pháp luật để tham gia giao dịch tín chỉ các-bon.
 |
| Ngay sau Lễ khai trương, Sàn giao dịch các-bon trong nước đã ghi nhận phiên giao dịch đầu tiên, đánh dấu việc thị trường chính thức đi vào vận hành trên thực tế. |
Đối với hàng hóa giao dịch, hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ các-bon sau khi được đăng ký trên Hệ thống đăng ký quốc gia do Cục Biến đổi khí hậu quản lý sẽ được đăng ký, lưu ký và đưa vào giao dịch trên Sàn giao dịch các-bon trong nước. Quy trình này góp phần bảo đảm tính minh bạch, khả năng truy xuất nguồn gốc của hàng hóa, đồng thời tạo nền tảng cho việc vận hành thị trường theo các chuẩn mực quản lý hiện đại.
Thị trường các-bon là thị trường hoàn toàn mới, hàng hóa giao dịch đặc biệt, do đó còn khá xa lạ với các doanh nghiệp và nhà đầu tư trong nước. Do đó, để tạo điều kiện cho các tổ chức phát thải và nhà đầu tư tham gia và làm quen thị trường, cơ quan quản lý đã xây dựng chính sách không thu phí dịch vụ trên thị trường các-bon đến hết năm 2028. Theo đó, trong giai đoạn vận hành thí điểm đến hết ngày 31/12/2028, VNX, HNX và VSDC sẽ không thu tiền cung cấp dịch vụ trên sàn giao dịch các-bon đối với các chủ thể tham gia thị trường. Chính sách miễn phí giao dịch và lưu ký thể hiện sự đồng hành của Nhà nước nhằm khuyến khích doanh nghiệp làm quen với cơ chế giao dịch mới, thúc đẩy sự phát triển của thị trường, giúp giảm thiểu chi phí tham gia thị trường, khuyến khích các cơ sở phát thải tích cực tham gia, tạo lập thanh khoản nền tảng cho thị trường trong 2 năm đầu.
Ngay sau Lễ khai trương, Sàn giao dịch các-bon trong nước đã ghi nhận phiên giao dịch đầu tiên, đánh dấu việc thị trường chính thức đi vào vận hành trên thực tế.
Theo kết quả giao dịch, loại sản phẩm được giao dịch là hạn ngạch phát thải khí nhà kính với mã VN2025. Phiên giao dịch ghi nhận khối lượng 1.210 tCO₂e, tổng giá trị giao dịch hơn 161,66 triệu đồng. Giá giao dịch dao động từ 130.000 đồng đến 136.000 đồng/tCO₂e, trong đó giá đóng cửa ở mức 130.000 đồng/tCO₂e.(Nguồn: https://hnx.vn/vi-vn/cacbon/ket-qua-giao-dich.html)
Kết quả của phiên giao dịch ngày đầu tiên vận hành sàn giao dịch các bon trong nước không chỉ khẳng định sự sẵn sàng của hệ thống giao dịch, đăng ký, lưu ký và thanh toán, mà còn phản ánh sự chủ động của các thành viên thị trường trong việc tiếp cận cơ chế giao dịch các-bon theo nguyên tắc thị trường. Đây là kết quả của quá trình chuẩn bị đồng bộ về thể chế, hạ tầng công nghệ, quy trình nghiệp vụ và sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý cùng các đơn vị vận hành, tạo tiền đề quan trọng cho sự phát triển của thị trường các-bon trong giai đoạn thí điểm.
Việc đưa Sàn giao dịch các-bon vào hoạt động mới chỉ là bước khởi đầu. Thành công của thị trường sẽ được đo bằng hiệu quả vận hành, tính minh bạch trong giao dịch và niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp đối với cơ chế thị trường mới.
Trong thời gian tới, các đơn vị vận hành sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các cơ quan quản lý để rà soát, hoàn thiện quy trình nghiệp vụ; nâng cao năng lực quản trị và giám sát thị trường; tăng cường công tác tuyên truyền, đào tạo, hỗ trợ doanh nghiệp và các thành viên thị trường; tiếp tục nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế, nâng cao năng lực của các định chế trung gian, các công ty chứng khoán thành viên và các đơn vị cung ứng dịch vụ; đồng thời chủ động rà soát, hoàn thiện cơ chế, chính sách để từng bước phát triển thị trường các-bon phù hợp với yêu cầu phát triển của nền kinh tế và xu thế hội nhập quốc tế./.
