Quy mô đầu tư qua quỹ tại Việt Nam mới chỉ tương đương 6% GDP

Toàn cảnh Hội nghị “Đầu tư thông minh trong kỷ nguyên số: Nhận diện cơ hội đầu tư qua các quỹ” ngày 25/8.

Dư địa lớn cho đầu tư qua quỹ

Ngày 25/8, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Trung tâm Nghiên cứu khoa học và Đào tạo chứng khoán phối hợp với Ban Quản lý các công ty quản lý quỹ và Quỹ đầu tư chứng khoán tổ chức Hội nghị “Đầu tư thông minh trong kỷ nguyên số: Nhận diện cơ hội đầu tư qua các quỹ”. Hội nghị hướng tới phổ biến kiến thức, giới thiệu phương thức đầu tư qua quỹ và khuyến khích xây dựng chiến lược đầu tư dài hạn, qua đó từng bước hình thành cơ cấu nhà đầu tư cân bằng và chuyên nghiệp hơn.

Phát biểu khai mạc Hội nghị, ông Nguyễn Công Minh, Trưởng Ban Quản lý các công ty quản lý quỹ và Quỹ đầu tư chứng khoán (Ủy ban Chứng khoán Nhà nước) cho biết, trong kỷ nguyên số, đầu tư thông minh là đầu tư dựa trên thông tin tốt hơn, phương pháp tốt hơn và khả năng quản trị rủi ro tốt hơn. Thông qua các quỹ, nhà đầu tư có thể tiếp cận danh mục tài sản được xây dựng và quản lý bởi đội ngũ chuyên nghiệp, đồng thời sử dụng năng lực nghiên cứu, phân tích và quản trị rủi ro của các công ty quản lý quỹ.

Thị trường chứng khoán Việt Nam đang chứng kiến sự mở rộng nhanh của cơ sở nhà đầu tư. Tính đến cuối tháng 7/2026, số lượng tài khoản nhà đầu tư đạt gần 13,66 triệu, tương đương hơn 13% dân số. Cùng thời điểm, vốn hóa thị trường cổ phiếu trên HoSE, HNX và UPCoM đạt hơn 9,9 triệu tỷ đồng, tương đương hơn 77% GDP ước tính năm 2025.

Khi quy mô thị trường và số lượng nhà đầu tư ngày càng lớn, cách thức tham gia thị trường cũng đứng trước yêu cầu thay đổi. Thay vì chủ yếu tự lựa chọn và giao dịch từng cổ phiếu, một bộ phận nhà đầu tư có thêm lựa chọn phân bổ tài sản thông qua các quỹ đầu tư chuyên nghiệp.

Thực tế, ngành quản lý quỹ Việt Nam đã có bước phát triển khá nhanh trong hơn một thập kỷ qua. Hiện có 43 công ty quản lý quỹ đang hoạt động, với 142 quỹ đầu tư chứng khoán, trong đó có 106 quỹ đại chúng. Tổng giá trị tài sản quản lý (AUM) từ khoảng 124.000 tỷ đồng cuối năm 2015 đã tăng lên hơn 846.000 tỷ đồng vào cuối tháng 6/2026, tương đương mức tăng 6,8 lần. Tốc độ tăng trưởng AUM bình quân trong 10 năm đạt hơn 20%/năm.

Cùng với quy mô tài sản, sản phẩm đầu tư cũng ngày càng đa dạng. Đến cuối tháng 7/2026, thị trường có 142 quỹ đầu tư chứng khoán, gấp 2,67 lần so với năm 2020. Trong đó, số quỹ mở tăng từ 34 lên 82 quỹ; ETF tăng từ 7 lên 21 quỹ; bên cạnh 35 quỹ thành viên, 3 quỹ đóng và một quỹ bất động sản.

“Dù tăng trưởng nhanh, quy mô ngành quỹ vẫn còn khoảng cách lớn so với nhiều thị trường trong khu vực. Tổng AUM tại Việt Nam hiện tương đương khoảng 6% GDP, trong khi tỷ lệ này tại Thái Lan trên 31%, Malaysia trên 56%, Hàn Quốc 84% và Trung Quốc trên 57%”, ông Minh chia sẻ.

Khoảng cách này phần nào cho thấy dư địa phát triển của đầu tư qua quỹ tại Việt Nam. Khi lượng tài khoản chứng khoán đã lên tới hàng chục triệu, vấn đề tiếp theo không đơn thuần là tiếp tục gia tăng số lượng nhà đầu tư, mà còn là nâng cao chất lượng và tính chuyên nghiệp của dòng vốn tham gia thị trường.

Theo ông Minh, một thị trường phát triển bền vững cần sự tham gia ngày càng lớn của nhà đầu tư tổ chức, các quỹ đầu tư dài hạn và dòng vốn chuyên nghiệp. Sự phát triển của nhóm nhà đầu tư này được kỳ vọng góp phần nâng cao chất lượng thanh khoản, tăng tính ổn định và cải thiện khả năng huy động vốn của thị trường.

Từ lựa chọn cổ phiếu đến phân bổ tài sản

Sự dịch chuyển sang đầu tư qua quỹ cũng đặt ra một cách tiếp cận khác đối với tài sản. Nếu đầu tư trực tiếp thường bắt đầu bằng câu hỏi mua cổ phiếu nào, thì quản lý tài sản thông qua quỹ đặt trọng tâm nhiều hơn vào mục tiêu tài chính, thời gian đầu tư, mức độ chấp nhận rủi ro và cách phân bổ danh mục.

Ông Nguyễn Công Minh, Trưởng Ban Quản lý các công ty quản lý quỹ và Quỹ đầu tư chứng khoán (Ủy ban Chứng khoán Nhà nước) phát biểu tại Hội nghị.

Tại Hội nghị, bên cạnh tham luận về nâng cao chất lượng ngành quỹ, chương trình dành nhiều nội dung cho ứng dụng công nghệ số, thế hệ nhà đầu tư mới, đầu tư trong thời đại công nghệ số, quản lý danh mục chủ động và giao dịch đa nền tảng. Phiên tọa đàm cũng tập trung trao đổi về cách lựa chọn sản phẩm quỹ, lợi ích và rủi ro, xây dựng kế hoạch tài chính và phân bổ tài sản.

Công nghệ đang thúc đẩy quá trình này diễn ra nhanh hơn. AI, Big Data và các nền tảng số làm thay đổi cách tiếp cận thông tin, phân tích và quản lý đầu tư, đồng thời giúp các sản phẩm tài chính đến gần hơn với nhà đầu tư cá nhân. Tuy nhiên, quan điểm được đưa ra tại hội nghị là “công nghệ không thể thay thế tư duy đầu tư”. Công nghệ có thể hỗ trợ nhận diện và xử lý cơ hội, trong khi việc lựa chọn sản phẩm và phân bổ tài sản vẫn phải gắn với mục tiêu và khả năng chấp nhận rủi ro của mỗi nhà đầu tư.

Ở cấp độ chính sách, phát triển đầu tư qua quỹ cũng gắn với định hướng tái cấu trúc cơ sở nhà đầu tư. Quyết định số 1413/QĐ-TTg ngày 27/7/2026 phê duyệt Đề án cải cách tổng thể thị trường tài chính Việt Nam xác định phát triển cơ sở nhà đầu tư theo hướng bền vững, ưu tiên nhà đầu tư tổ chức và tăng tỷ trọng nhà đầu tư có tổ chức để tạo sự cân bằng hơn với nhà đầu tư cá nhân. Cùng với đó là hiện đại hóa hạ tầng tài chính, thúc đẩy chuyển đổi số và vận hành hiệu quả các sản phẩm, thị trường mới.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, các nhóm giải pháp đối với ngành quỹ được Ủy ban Chứng khoán Nhà nước xác định gồm hoàn thiện khung pháp lý; nâng cao năng lực tài chính, quản trị công ty và quản trị rủi ro theo thông lệ quốc tế; phát triển thêm sản phẩm và các loại hình quỹ; xây dựng các chỉ số mới; đa dạng hóa nguồn hàng và kênh phân phối chứng chỉ quỹ. Một hướng đi khác là khuyến khích nhà đầu tư nắm giữ chứng chỉ quỹ dài hạn, đi cùng tăng cường phổ biến kiến thức đầu tư.

Yêu cầu này càng trở nên rõ nét khi thị trường chứng khoán Việt Nam bước sang giai đoạn hội nhập mới. Tại hội nghị, đại diện Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đặt sự phát triển của ngành quỹ trong bối cảnh Việt Nam đã được FTSE Russell công bố nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp và ngày 21/8, FTSE công bố danh sách cổ phiếu Việt Nam tham gia FTSE All-Cap.

Việc thị trường mở rộng về quy mô, sản phẩm và mức độ hội nhập vì thế cũng đặt ra yêu cầu thay đổi đối với chính nhà đầu tư. Từ chỗ chủ yếu tự lựa chọn cổ phiếu và giao dịch trực tiếp, đầu tư thông qua quỹ mở ra thêm phương thức tiếp cận thị trường dựa trên quản lý danh mục chuyên nghiệp và phân bổ tài sản theo mục tiêu.