Phát triển kinh tế lâm nghiệp nhìn từ tín chỉ carbon rừng

Phát triển kinh tế lâm nghiệp nhìn từ tín chỉ carbon rừng.

Phát triển kinh tế lâm nghiệp nhìn từ tín chỉ carbon rừng

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng xác định chuyển dịch mô hình tăng trưởng là yêu cầu có tính chiến lược, lâu dài. Việt Nam có tỷ lệ che phủ rừng tương đối cao thì kinh tế lâm nghiệp với chuyển đổi căn bản, từ mô hình khai thác tài nguyên truyền thống sang mô hình kinh tế lâm nghiệp đa giá trị, trong đó tín chỉ carbon rừng nổi lên như một trụ cột mới, có ý nghĩa chiến lược cả về kinh tế, xã hội và môi trường.

Theo các chuyên gia, tín chỉ carbon rừng là cách tiếp cận mới trong phát triển kinh tế lâm nghiệp. Khi lượng khí nhà kính (chủ yếu là CO₂) được hấp thụ, lưu trữ hoặc giảm phát thải nhờ các hoạt động bảo vệ, phục hồi và phát triển rừng; được đo lường, thẩm định và giao dịch trên thị trường carbon, thì tín chỉ carbon rừng trở thành một giá trị có thể chuyển hóa chức năng sinh thái vô hình của rừng thành giá trị kinh tế hữu hình, có thể trao đổi, mua bán bên cạnh các giá trị truyền thống khác của rừng như gỗ, lâm sản,… Với tư duy tiếp cận mới này đã giúp rừng trở thành nguồn lực chiến lược, một trụ cột trong tăng trưởng xanh và cam kết phát thải ròng bằng “0” (Net Zero).

Tín chỉ carbon rừng là công cụ kinh tế, việc tích hợp tín chỉ carbon rừng vào mô hình tăng trưởng xanh cần có sự tham gia của nhiều bộ, ngành để hoàn thiện thể chế, năng cao hiệu quả quản trị và hài hòa lợi ích. Đây chính là bài toán ngành kinh tế lâm nghiệp từ góc nhìn tín chỉ carbon rừng cần tập trung giải quyết.

Nhìn từ tín chỉ carbon rừng, kinh tế lâm nghiệp Việt Nam đang có 3 cơ hội lớn.

Thứ nhất, đa dạng hóa nguồn thu từ rừng. Tín chỉ carbon cho phép tạo ra dòng thu nhập mới, ổn định và dài hạn, đặc biệt đối với rừng tự nhiên và rừng phòng hộ là những loại rừng vốn không được phép khai thác kinh tế theo cách truyền thống.

Thứ hai, tạo ra cơ hội thu hút nguồn lực từ khu vực tư nhân theo tinh thần Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân, đồng thời mở ra cơ hội thu hút các nguồn lực từ bên ngoài của nhiều tập đoàn, tổ chức tài chính quốc tế. Thông qua tiếp cận các dòng vốn xanh, Việt Nam có cơ hội tiếp cận các mô hình, công nghệ mới từ mô hình quản trị hiện đại đến công nghệ đo đạc, giám sát tiên tiến,…

Thứ ba, huy động được sự tham gia tích cực của nhiều chủ thể. Khi gia tăng giá trị, mỗi hecta rừng mang lại lợi ích kinh tế cụ thể sẽ tạo động lực mạnh mẽ cho cộng đồng địa phương, doanh nghiệp, người dân cùng tham gia giữ rừng, trồng rừng và nâng cao chất lượng rừng.

Bên cạnh cơ hội, phát triển kinh tế lâm nghiệp dựa trên tín chỉ carbon rừng cũng đối mặt với những thách thức như: Cần hoàn thiện khung pháp lý để các quy định pháp luật về quyền sở hữu carbon rừng, phân chia lợi ích giữa Nhà nước - chủ rừng - cộng đồng địa phương được rõ ràng, công khai, bảo đảm hài hòa lợi ích.

Cần đảm bảo trước mắt và cả trong dài hạn việc phát triển kinh tế rừng phải cân bằng một cách chủ động giữa giá trị tín chỉ carbon với việc đa dạng sinh học, sinh kế cộng đồng và yếu tố văn hóa - xã hội.

Cần cải thiện năng lực kỹ thuật và quản trị với việc đo đạc, báo cáo, thẩm định lượng carbon (MRV) đòi hỏi công nghệ cao, dữ liệu chính xác và đội ngũ cán bộ có chuyên môn sâu. Do đó, nâng cao năng lực cho lực lượng này ở cả trung ương và cơ sở là yêu cầu cấp thiết hiện nay.

Định hướng giải pháp phát triển kinh tế lâm nghiệp gắn với tín chỉ carbon rừng thời gian tới

Một là, xác lập vai trò của Nhà nước trong kiến tạo xây dựng thị trường carbon rừng minh bạch, công bằng, hài hòa lợi ích giữa các chủ thể, gắn với chiến lược chung của đất nước về tăng trưởng xanh và phát triển bền vững.

Hai là, kết hợp chặt chẽ mục tiêu kinh tế với mục tiêu xã hội và bảo vệ môi trường. Phát triển tín chỉ carbon rừng phải cải thiện sinh kế người dân miền núi, đồng bào dân tộc thiểu số khu vực có rừng, đồng thời góp phần bảo vệ đa dạng sinh học và an ninh sinh thái.

Ba là, ứng dụng chuyển đổi số trong quy trình phát triển kinh tế lâm nghiệp gắn với tín chỉ carbon rừng như số hóa cơ sở dữ liệu rừng, cơ sở dữ liệu dân cư khu vực có rừng; xây dựng chính quyền số, công dân số; nâng cao năng lực quản trị, cụ thể là trong theo dõi, giám sát tài nguyên rừng, đo đạc carbon, quản lý dữ liệu, phân phối lợi ích,...

Có thể thấy, nhìn từ tín chỉ carbon rừng, phát triển kinh tế lâm nghiệp không chỉ là câu chuyện của ngành lâm nghiệp, mà là một cấu phần quan trọng trong chiến lược phát triển quốc gia theo hướng xanh, bền vững và tự chủ, nâng cao vị thế của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu về khí hậu và phát triển bền vững.