Luật Thuế thu nhập cá nhân: Mở đường cho dòng vốn dài hạn vào quỹ mở

Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 (Luật số 109/2025/QH15) có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 đã lần đầu tiên bổ sung cơ chế ưu đãi thuế dành cho nhà đầu tư quỹ mở, mở ra cách tiếp cận mới trong việc định hướng dòng vốn đầu tư dài hạn.

Ưu đãi thuế và bước chuyển trong tư duy phát triển ngành quỹ đầu tư

Sau hơn một thập kỷ phát triển, quỹ mở đã từng bước khẳng định vai trò trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Tuy nhiên, so với nhiều quốc gia trong khu vực, quy mô ngành quản lý quỹ tại Việt Nam vẫn còn khiêm tốn, trong khi dòng tiền của nhà đầu tư cá nhân chủ yếu mang tính ngắn hạn. Trong bối cảnh thị trường vốn cần được bổ sung những nguồn lực ổn định hơn để phát triển theo chiều sâu, những thay đổi của Luật Thuế thu nhập cá nhân được giới chuyên môn đánh giá không chỉ là điều chỉnh về chính sách thuế, mà còn phản ánh bước chuyển trong tư duy phát triển thị trường vốn.

Bà Nguyễn Thị Hằng Nga, CFA, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Quản lý Quỹ đầu tư Chứng khoán Vietcombank (VCBF).

Theo quy định có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, cá nhân được miễn thuế thu nhập cá nhân đối với thu nhập từ chuyển nhượng chứng chỉ quỹ mở nếu thời gian nắm giữ từ hai năm trở lên; đồng thời được giảm 50% số thuế phải nộp đối với khoản lợi tức được chia từ quỹ đầu tư chứng khoán và quỹ đầu tư bất động sản. Đây là lần đầu tiên chính sách thuế dành cơ chế ưu đãi riêng cho nhà đầu tư quỹ mở, qua đó khuyến khích dòng vốn gắn với chiến lược đầu tư dài hạn.

Xét trên từng giao dịch, giá trị của khoản ưu đãi không quá lớn khi thuế chuyển nhượng chứng khoán hiện chỉ ở mức 0,1% giá trị giao dịch. Tuy nhiên, điều giới quản lý quỹ đánh giá cao lại nằm ở thông điệp điều hành. Thay vì chỉ thực hiện chức năng điều tiết nguồn thu, chính sách thuế đã bắt đầu được sử dụng như một công cụ định hướng dòng vốn, khuyến khích nhà đầu tư lựa chọn các sản phẩm được quản lý chuyên nghiệp và kiên trì với chiến lược đầu tư dài hạn.

Trao đổi với Tạp chí Kinh tế - Tài chính, bà Nguyễn Thị Hằng Nga, CFA, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Quản lý Quỹ đầu tư Chứng khoán Vietcombank (VCBF) cho rằng, giá trị lớn nhất của chính sách không nằm ở khoản thuế được miễn, mà ở tín hiệu tích cực đối với sự phát triển của ngành quản lý quỹ, thể hiện quyết tâm rất cao của Chính phủ trong việc thực hiện các giải pháp được đề xuất nhằm phát triển nhà đầu tư tổ chức trong đề án Tái cấu trúc cơ sở nhà đầu tư và phát triển ngành quỹ theo Quyết định số 3168 ngày 12/9/2025 của Bộ trưởng Bộ Tài chính.

“Thuế chuyển nhượng hiện chỉ ở mức 0,1% giá trị giao dịch nên lợi ích tài chính không quá lớn. Điều quan trọng hơn là chính sách đã phát đi thông điệp rõ ràng rằng Nhà nước đang khuyến khích dòng vốn đầu tư dài hạn thông qua các quỹ đầu tư được quản lý chuyên nghiệp. Đây là bước tiến tích cực đối với sự phát triển của ngành quản lý quỹ”, bà Nga nhận định.

Ở góc độ thị trường, sự thay đổi này cũng góp phần tạo ra sự khác biệt rõ hơn giữa đầu tư trực tiếp và đầu tư thông qua quỹ. Khi dòng vốn được dẫn dắt nhiều hơn bởi các tổ chức quản lý quỹ, quá trình phân bổ vốn sẽ dựa nhiều hơn vào năng lực phân tích, quản trị rủi ro và tầm nhìn dài hạn, thay vì chịu tác động chủ yếu từ tâm lý giao dịch ngắn hạn. Đây cũng là nền tảng để mở rộng vai trò của nhà đầu tư tổ chức và nâng cao chất lượng thị trường vốn trong dài hạn.

Không chỉ ưu đãi đối với hoạt động chuyển nhượng chứng chỉ quỹ, việc giảm 50% thuế thu nhập cá nhân đối với khoản lợi tức được chia từ quỹ đầu tư cũng được kỳ vọng sẽ cải thiện hiệu quả đầu tư sau thuế và gia tăng sức hấp dẫn của sản phẩm quỹ. Quan trọng hơn, chính sách mới mở thêm dư địa để các công ty quản lý quỹ chủ động hơn trong việc xây dựng chính sách phân phối lợi nhuận phù hợp với nhu cầu của nhà đầu tư. Thực tế, nhiều quỹ mở thời gian qua khá thận trọng trong việc phân phối lợi tức do chính sách thuế chưa tạo lợi thế rõ rệt cho nhà đầu tư. Trong khi lợi tức của quỹ được hình thành từ cả cổ tức doanh nghiệp và lợi nhuận hiện thực hoá từ việc bán các khoản đầu tư (capital gain), khoản thu nhập này vẫn chịu mức thuế tương tự cổ tức nhận từ doanh nghiệp.

“Trong nhiều năm, không ít công ty quản lý quỹ lựa chọn giữ lại lợi nhuận để tái đầu tư thay vì phân phối lợi tức, bởi chính sách thuế chưa thực sự mang lại lợi ích cho nhà đầu tư. Việc giảm thuế sẽ giúp các quỹ chủ động hơn trong chính sách phân phối lợi nhuận, qua đó nâng cao sức hấp dẫn của sản phẩm quỹ”, bà Nga chia sẻ.

Nhìn rộng hơn, hai ưu đãi thuế tuy chưa làm thay đổi đáng kể chi phí đầu tư của từng cá nhân, nhưng đã góp phần thu hẹp khoảng cách giữa đầu tư trực tiếp và đầu tư thông qua các quỹ quản lý chuyên nghiệp. Khi các sản phẩm quỹ trở nên hấp dẫn hơn, dòng vốn sẽ có thêm cơ hội dịch chuyển theo hướng bền vững hơn, tạo nền tảng để phát triển hệ thống nhà đầu tư tổ chức – một trong những mục tiêu quan trọng của thị trường chứng khoán Việt Nam trong giai đoạn tới.

Chính sách thuế và bài toán nuôi dưỡng dòng vốn dài hạn

Nếu hai ưu đãi thuế 2025 tạo thêm động lực cho nhà đầu tư quỹ mở, thì kỳ vọng lớn hơn của thị trường là chính sách sẽ tiếp tục được hoàn thiện nhằm hình thành dòng vốn đầu tư dài hạn thông qua các định chế quản lý quỹ. Theo giới quản lý quỹ, đây mới là nền tảng để các quỹ thực sự trở thành kênh dẫn vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế.

Cộng đồng quản lý quỹ cũng kỳ vọng Nghị định hướng dẫn Luật Thuế Thu nhập cá nhân sẽ sớm được ban hành, đồng thời tiếp tục hoàn thiện cơ chế ưu đãi đối với quỹ bảo hiểm hưu trí bổ sung. Với bà Nguyễn Thị Hằng Nga, việc nâng mức thu nhập miễn thuế thu nhập cá nhân khi tham gia quỹ hưu trí bổ sung từ 1 triệu đồng lên 3 triệu đồng mỗi tháng là tín hiệu tích cực. “Chúng tôi kỳ vọng chính sách sẽ tiếp tục được hoàn thiện để tạo thêm động lực cho người lao động chủ động tích lũy cho mục tiêu hưu trí dài hạn, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam có thể bước vào thời kỳ dân số già từ năm 2034”, bà chia sẻ.

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy ưu đãi thuế là một trong những công cụ hiệu quả để hình thành thói quen đầu tư dài hạn. Theo bà Nga, nhiều quốc gia, trong đó có Thái Lan, đã áp dụng chính sách khuyến khích đầu tư định kỳ thông qua quỹ, qua đó tạo dựng nguồn vốn ổn định cho thị trường tài chính và thúc đẩy sự phát triển của hệ thống nhà đầu tư tổ chức. Đây cũng là kinh nghiệm đáng tham khảo khi Việt Nam từng bước chuyển trọng tâm từ mở rộng quy mô sang nâng cao chất lượng dòng vốn.

Ở góc độ thu hút đầu tư quốc tế, chính sách thuế mới không được kỳ vọng tạo tác động trực tiếp đến quyết định của các quỹ nước ngoài. Tuy nhiên, khi dòng vốn trong nước được dẫn dắt nhiều hơn thông qua các quỹ mở, nguồn lực sẽ được phân bổ hiệu quả hơn vào những doanh nghiệp có nền tảng quản trị tốt, hoạt động minh bạch và chiến lược phát triển bền vững. Chất lượng hàng hóa trên thị trường được cải thiện cũng sẽ góp phần nâng cao sức hấp dẫn của thị trường chứng khoán Việt Nam đối với nhà đầu tư quốc tế.

Có thể thấy, xét trên từng giao dịch, hai ưu đãi thuế mới chưa tạo ra thay đổi lớn về chi phí đầu tư của mỗi cá nhân. Tuy nhiên, giá trị của chính sách không nằm ở phần thuế được miễn, giảm, mà ở việc lần đầu tiên công cụ thuế được sử dụng để định hướng dòng vốn đầu tư dài hạn thông qua các tổ chức quản lý quỹ chuyên nghiệp. Trong bối cảnh Việt Nam hướng tới mục tiêu phát triển thị trường vốn theo chiều sâu và nâng hạng thị trường chứng khoán, đây là bước khởi đầu cho cách tiếp cận mới trong điều hành chính sách: sử dụng công cụ tài khóa để nuôi dưỡng dòng vốn bền vững và tạo nền tảng cho sự phát triển dài hạn của ngành quản lý quỹ.