Khơi dậy động lực lao động cho mục tiêu tăng trưởng 2 con số

Thủ tướng Chính phủ đối thoại với các đại biểu dự Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam.

Ngày 5/6 tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia, chương trình đối thoại giữa Thủ tướng Chính phủ và các đại biểu dự Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam diễn ra với chủ đề “Công đoàn Việt Nam đồng hành với Chính phủ nâng cao năng suất lao động, thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số”.

Nâng cao năng suất từ gốc rễ nguồn nhân lực

Phát biểu khai mạc chương trình, Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam Nguyễn Anh Tuấn nhấn mạnh, nâng cao năng suất lao động là nội dung được Đảng đặc biệt quan tâm trong Nghị quyết Đại hội XIV. Đối với tổ chức công đoàn, điều này gắn chặt với việc cải thiện thu nhập, nâng cao chất lượng cuộc sống và tạo điều kiện để người lao động phát triển toàn diện trong môi trường làm việc hiện đại.

Từ thực tiễn sản xuất, Anh hùng Lao động Phạm Đình Duẩn, Phó Trưởng phòng Điều khiển sản xuất Công ty cổ phần Than Vàng Danh, cho rằng khoảng cách năng suất lao động giữa Việt Nam và nhiều quốc gia phát triển vẫn còn khá lớn. Tuy nhiên, ông khẳng định người lao động Việt Nam có nhiều phẩm chất nổi bật như cần cù, sáng tạo và khả năng thích nghi nhanh. Khi được đào tạo bài bản và tiếp cận công nghệ tiên tiến, họ hoàn toàn có thể đạt năng suất tương đương lao động ở các nước phát triển.

Câu chuyện đào tạo nghề tiếp tục nhận được nhiều sự quan tâm. Tiến sĩ Lê Đình Lương, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh, chỉ ra thực trạng phần lớn công nhân hiện nay chưa được đào tạo nghề một cách hệ thống. Nhiều người chỉ có trình độ phổ thông và thiếu cơ hội tiếp cận các chương trình đào tạo phù hợp. Đây được xem là một trong những nguyên nhân quan trọng khiến năng suất lao động quốc gia chưa đạt được kỳ vọng.

Theo ông Lương, khó khăn lớn nhất hiện nay nằm ở việc các cơ sở đào tạo nghề còn cách xa khu vực tập trung đông công nhân, thiếu các khóa học linh hoạt dành cho người đang đi làm. Bên cạnh đó, một số chương trình đào tạo chưa theo kịp tốc độ phát triển của khoa học công nghệ. Vì vậy, cần đầu tư mạnh mẽ hơn cho giáo dục nghề nghiệp, phát triển đào tạo trực tuyến và khuyến khích doanh nghiệp tham gia trực tiếp vào quá trình đào tạo nguồn nhân lực.

Ông Hoàng Phúc Long, Chủ tịch Công đoàn Liên doanh Việt - Nga Vietsovpetro (VSP), Công đoàn Dầu khí Việt Nam nêu ý kiến tại chương trình.

Không chỉ kỹ năng nghề, động lực sáng tạo của người lao động cũng được xem là yếu tố quyết định năng suất. Đại biểu Hoàng Phúc Long, Chủ tịch Công đoàn Liên doanh Vietsovpetro, cho rằng nhiều phong trào thi đua hiện nay vẫn mang tính hình thức. Không ít sáng kiến có giá trị chưa được ghi nhận hoặc khen thưởng xứng đáng, khiến người lao động giảm động lực nghiên cứu và đổi mới. Ông đề xuất hoàn thiện cơ chế thưởng sáng kiến theo hướng công bằng và gắn chặt với giá trị thực tế mà sáng kiến mang lại.

Ở góc độ đời sống người lao động, đại biểu Nguyễn Thị Mai Chi, Chủ tịch Công đoàn cơ sở Công ty New Apparel Far Eastern Việt Nam, đặt ra vấn đề tiền lương và phúc lợi. Theo bà, rất khó để người lao động toàn tâm toàn ý cống hiến nếu họ vẫn phải lo lắng về chi phí sinh hoạt hằng ngày. Một mức lương đủ sống cùng hệ thống phúc lợi phù hợp sẽ giúp người lao động yên tâm làm việc, từ đó tạo ra hiệu quả và năng suất cao hơn.

Nỗi lo về nhà ở tiếp tục được nhiều đại biểu đề cập. Chủ tịch Công đoàn phường Ba Đình Nguyễn Thị Thanh phản ánh thực trạng hàng triệu lao động ngoại tỉnh đang sống trong các khu trọ chật hẹp với chi phí ngày càng tăng. Điều kiện sinh hoạt hạn chế không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe mà còn tác động trực tiếp đến khả năng tái tạo sức lao động. Vì vậy, việc phát triển nhà ở xã hội và các mô hình nhà ở giá phù hợp được xem là yêu cầu cấp thiết hiện nay.

Song hành với nhà ở là vấn đề môi trường sống và làm việc an toàn. Đại biểu Cao Minh Hòa, Chủ tịch Công đoàn Công ty cổ phần Sữa TH, cho rằng người lao động đang phải đối mặt với nhiều rủi ro từ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp đến các nguy cơ mất an ninh tại khu nhà trọ. Ông kiến nghị cần đầu tư đồng bộ hạ tầng khu công nghiệp, giao thông kết nối, hệ thống văn hóa xã hội và các giải pháp bảo đảm an toàn cho người lao động cả trong và ngoài nơi làm việc.

Một trong những nội dung thu hút sự quan tâm đặc biệt tại diễn đàn là chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo. Đại diện Trường Đại học FPT, bà Trần Thúy Dương nhận định AI đang mở ra cơ hội lớn để nâng cao năng suất lao động. Tuy nhiên, rào cản hiện nay không nằm ở công nghệ mà ở năng lực tiếp cận công nghệ của người lao động. Nếu không được trang bị kỹ năng số cần thiết, nhiều lao động có nguy cơ bị bỏ lại phía sau trong làn sóng chuyển đổi mạnh mẽ đang diễn ra.

Từ thực tế đó, các đại biểu đề xuất Chính phủ triển khai sâu rộng chương trình phổ cập kỹ năng số và AI cho người lao động. Đồng thời, cần khuyến khích doanh nghiệp đầu tư cho công nghệ song song với đầu tư cho con người. Việc xây dựng các nền tảng học tập trực tuyến, kho tri thức số và các công cụ trợ lý AI dùng chung được kỳ vọng sẽ giúp người lao động dễ dàng tiếp cận kiến thức mới và nâng cao năng lực nghề nghiệp.

Tạo nền tảng cho năng suất lao động mới

Trao đổi với các đại biểu dự Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam, Thủ tướng Lê Minh Hưng đánh giá cao sáng kiến của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam khi tổ chức diễn đàn đối thoại về năng suất lao động và tăng trưởng kinh tế. Theo Thủ tướng, đây là chủ đề có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong giai đoạn đất nước đang hướng tới những mục tiêu phát triển cao hơn, đòi hỏi sự chung sức của Nhà nước, doanh nghiệp và người lao động.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng phát biểu tại chương trình đối thoại.

Thủ tướng nhấn mạnh, muốn nâng cao năng suất lao động quốc gia, trước hết phải bắt đầu từ việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Trong bối cảnh khoa học công nghệ phát triển nhanh chóng, yêu cầu cấp thiết hiện nay là đổi mới công tác đào tạo nghề, trang bị cho người lao động kỹ năng chuyên môn vững vàng, đồng thời tăng cường năng lực số để thích ứng với những mô hình sản xuất và phương thức làm việc hiện đại.

Theo Thủ tướng, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo chỉ thực sự thành công khi doanh nghiệp đóng vai trò tiên phong. Chính phủ cam kết đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp trong quá trình phát triển khoa học công nghệ, đào tạo kỹ năng mới và hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp cho người lao động. Đồng thời, các cơ chế khuyến khích sáng kiến, thi đua lao động sáng tạo sẽ tiếp tục được hoàn thiện nhằm tạo động lực phát triển bền vững.

Liên quan đến đời sống người lao động, Thủ tướng cho biết các cơ quan chức năng đang nghiên cứu những chính sách cải cách tiền lương phù hợp với bối cảnh mới. Bên cạnh đó, Chính phủ sẽ xem xét các giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp thúc đẩy phong trào sáng kiến, trong đó có cơ chế thưởng dài hạn và các chính sách ưu đãi phù hợp để người lao động được hưởng thành quả xứng đáng từ những đóng góp của mình.

Thủ tướng cũng đặc biệt quan tâm đến nhu cầu an sinh xã hội của công nhân và người lao động. Những vấn đề như nhà ở, trường học, nhà trẻ, cơ sở y tế hay các thiết chế văn hóa, thể thao không chỉ ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống mà còn tác động trực tiếp đến năng suất làm việc. Vì vậy, Nhà nước sẽ thúc đẩy các chính sách bảo đảm quyền tiếp cận nhà ở ổn định với chi phí phù hợp cho người lao động.

Khẳng định quyết tâm thực hiện mục tiêu tăng trưởng bền vững 2 con số, Thủ tướng Lê Minh Hưng tin tưởng vào trí tuệ, bản lĩnh và khát vọng cống hiến của lực lượng lao động Việt Nam. Thay mặt Chính phủ, Thủ tướng cam kết tiếp thu đầy đủ các ý kiến, kiến nghị từ Đại hội để nghiên cứu, hoàn thiện chính sách, tạo môi trường thuận lợi hơn để người lao động yên tâm làm việc, sáng tạo và đóng góp cho sự phát triển của đất nước.