Kết nối với bảo hiểm y tế chặt chẽ là bài toán của y tế tư nhân

GS. Viện sĩ danh dự Nguyễn Văn Đệ, Chủ tịch Hiệp hội Bệnh viện tư nhân Việt Nam thực hiện nghi thức khai mạc Diễn đàn. Ảnh: BTC

Y tế tư nhân phục vụ 27,5% lượt khám chữa bệnh

Theo GS. Viện sĩ Danh dự Nguyễn Văn Đệ, Chủ tịch Hiệp hội Bệnh viện tư nhân Việt Nam, y tế tư nhân trở thành nguồn lực của hệ thống y tế. Đặc biệt, Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị đã định hướng quan trọng cho phát triển y tế tư nhân nhằm bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.

Đây là cơ sở chính trị quan trọng để khu vực y tế tư nhân tiếp tục phát triển, đóng góp ngày càng thực chất vào hệ thống y tế quốc gia.

GS. Viện sĩ danh dự Nguyễn Văn Đệ, Chủ tịch Hiệp hội Bệnh viện tư nhân Việt Nam phát biểu. Ảnh: Lê Văn

Theo ông Đệ, bên cạnh hệ thống công lập, khu vực tư nhân đang ngày càng tham gia sâu vào công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân. Sau hơn 30 năm, y tế ngoài công lập phát triển nhanh cả về số lượng, quy mô đầu tư và năng lực chuyên môn.

Hiện cả nước có khoảng 450 bệnh viện và hơn 50.000 phòng khám tư nhân. Bệnh viện tư nhân chiếm khoảng 25% tổng số bệnh viện nhưng mới chiếm khoảng 7% số giường, phục vụ 27,5% lượt khám chữa bệnh bảo hiểm y tế (BHYT), tương đương 53,9 triệu lượt trong năm 2025. Quy mô này cho thấy, y tế tư nhân không còn là khu vực bổ trợ nhỏ lẻ, mà đã trở thành một nguồn lực đáng kể của hệ thống y tế.

Hiệp hội Bệnh viện tư nhân Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2050, tỷ lệ bệnh viện tư nhân tăng lên 50%. Theo ông Đệ, đây là hướng huy động thêm nguồn lực xã hội trong bối cảnh nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng tăng. Tuy nhiên, khu vực tư hiện vẫn gặp khó về đất đai, vốn và nhân lực chất lượng cao. Hiệp hội kiến nghị hoàn thiện chính sách hợp tác công - tư, tạo điều kiện tiếp cận đất đai, tín dụng, công nghệ và môi trường cạnh tranh bình đẳng.

Theo Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên, khu vực y tế tư nhân đang có lợi thế về khả năng huy động vốn, tốc độ ra quyết định, tính linh hoạt trong quản trị và khả năng tiếp cận công nghệ mới. Vì vậy những năm gần đây, nhiều bệnh viện tư nhân đã đầu tư kỹ thuật chuyên sâu, công nghệ hiện đại và thu hút nhân lực chất lượng cao.

Tuy nhiên, thời gian tới, phát triển y tế tư nhân cần chuyển mạnh từ mở rộng quy mô sang nâng cao chất lượng, không chạy theo số lượng. Cùng với đầu tư cơ sở vật chất, cần đặc biệt coi trọng phát triển nhân lực, nghiên cứu khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

PGS.TS Tăng Chí Thượng, Giám đốc Sở Y tế TP. Hồ Chí Minh cũng cho biết, y tế tư nhân tại TP. Hồ Chí Minh đã phát triển với quy mô lớn và ngày càng trở thành một nguồn lực quan trọng của hệ thống y tế Thành phố. Hiện trên địa bàn có 95 bệnh viện tư nhân, gồm 47 bệnh viện đa khoa và 48 bệnh viện chuyên khoa, trong khi khối công lập có 68 bệnh viện. Đáng chú ý, các bệnh viện tư nhân hiện có 7.398 giường bệnh, chiếm 15,2% tổng số 48.626 giường bệnh của toàn Thành phố.

Bên cạnh đó, hệ thống y tế tư nhân trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh còn có 358 phòng khám đa khoa, 11.066 phòng khám chuyên khoa và 18.676 cơ sở kinh doanh. Đây là nguồn lực rất lớn về cơ sở vật chất, nhân lực y tế, trang thiết bị, thuốc, kỹ thuật chuyên môn và khả năng cung ứng dịch vụ chăm sóc sức khỏe cho người dân.

Trước tầm quan trọng của hệ thống y tế tư nhân, ông Nguyễn Thế Mạnh, Phó trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương cho rằng, y tế tư nhân là bộ phận quan trọng của hệ thống y tế quốc gia, giúp chia sẻ nhiệm vụ chăm sóc sức khỏe với khu vực công lập. Ông đề xuất mở rộng hợp tác công - tư, tháo gỡ rào cản về đất đai, vốn và tạo điều kiện để tư nhân ứng dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi số.

Cần kết nối chặt chẽ với chính sách BHYT

Tại diễn đàn, các chuyên gia y tế cho rằng, Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị là bước ngoặt chiến lược, mở ra cơ hội lớn để huy động nguồn lực xã hội, thu hút đầu tư trong và ngoài nước ở lĩnh vực y tế tư nhân.

Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên cho biết, Bộ Y tế sẽ tiếp tục đồng hành với các bộ, ngành nghiên cứu, hoàn thiện thể chế, cải cách cơ chế tài chính, tháo gỡ điểm nghẽn cho y tế tư nhân phát triển. Ảnh: Lê Văn

Tuy nhiên, đi kèm với cơ hội là những thách thức song hành, nếu không lường trước để xử lý thấu đáo, mục tiêu nâng cao chất lượng và bảo đảm công bằng tiếp cận trong bảo vệ, chăm sóc sức khỏe cho người dân sẽ khó đạt được.

Một trong những lo ngại lớn nhất là tình trạng phân tầng trong chăm sóc sức khỏe. Y tế tư nhân vốn hướng đến dịch vụ chất lượng cao, đồng nghĩa với chi phí cao. Nếu chính sách BHYT chưa kết nối chặt chẽ với khu vực này, người có thu nhập thấp sẽ khó có cơ hội sử dụng dịch vụ tại các bệnh viện tư nhân hiện đại.

Vấn đề nữa là phát triển y tế tư nhân sẽ thúc đẩy cạnh tranh, nhưng nếu cạnh tranh không lành mạnh lại tiềm ẩn nhiều rủi ro đến từ việc thương mại hóa quá mức.

Thực tế thời gian qua cho thấy, đã và đang có tình trạng một số cơ sở y tế tư nhân xảy ra tình trạng lạm dụng xét nghiệm, kê đơn quá mức, thậm chí quảng cáo quá đà để thu hút bệnh nhân. Điều này không chỉ đẩy chi phí điều trị lên cao mà còn làm suy giảm niềm tin của xã hội, đặc biệt là một số cơ sở y tế tư nhân đã vướng vào hành vi trục lợi quỹ BHYT.

Vì vậy thách thức lớn là cơ chế giám sát. Khi tư nhân tham gia sâu, lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân đan xen, rất dễ nảy sinh tiêu cực trong phân bổ đất đai, ưu đãi thuế, hay hợp tác công - tư. Nếu thiếu minh bạch, chính sách ưu đãi có thể bị biến tướng thành lợi ích nhóm, xa rời mục tiêu phục vụ cộng đồng.

Nghị quyết số 72-NQ/TW đang mang đến một cơ hội vàng cho y tế tư nhân. Tuy nhiên, để nắm bắt được cơ hội này, để Nghị quyết đi vào cuộc sống, khối y tế tư nhân cần sự hỗ trợ, tiếp sức bằng cách đồng bộ một lúc nhiều giải pháp.

Trước hết, phải kết nối mạnh mẽ hệ thống BHYT với khu vực tư nhân, bảo đảm người dân khi sử dụng BHYT đều có thể tiếp cận dịch vụ ở cả bệnh viện công và tư, hạn chế nguy cơ phân tầng.

Cần xây dựng cơ chế chuẩn hóa và giám sát chất lượng chuyên môn, ứng dụng công nghệ số như bệnh án điện tử, hệ thống dữ liệu y tế toàn quốc để kiểm soát lạm dụng dịch vụ và công khai chất lượng từng cơ sở.

Đồng thời phải thiết kế một cơ chế giám sát minh bạch và công bằng, kết hợp ba trụ cột: Cơ quan quản lý nhà nước, hiệp hội nghề nghiệp và xã hội dân sự.

Nếu giải quyết tốt những điểm này, y tế tư nhân sẽ thực sự trở thành trụ cột song hành cùng y tế công, mang lại lợi ích cuối cùng cho nhân dân, điều mà Nghị quyết số 72-NQ/TW đã đặt ra và xã hội kỳ vọng.

Trước vấn đề này, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên cho biết, Bộ Y tế sẽ tiếp tục đồng hành với các bộ, ngành nghiên cứu, hoàn thiện thể chế, cải cách cơ chế tài chính, tháo gỡ điểm nghẽn; đồng thời xây dựng các chuẩn mực chất lượng, tăng cường ứng dụng công nghệ và dữ liệu, tạo môi trường phát triển minh bạch, bình đẳng cho khu vực y tế ngoài công lập.

Thứ trưởng Bộ Y tế cũng lưu ý, việc cởi mở, thông thoáng về thể chế phải đi cùng nâng cao năng lực quản lý, chất lượng dịch vụ, trách nhiệm nghề nghiệp và bảo đảm an toàn người bệnh. Dù nguồn đầu tư là ngân sách nhà nước hay doanh nghiệp, cơ sở y tế công lập hay tư nhân, mục tiêu cuối cùng vẫn là để người dân được tiếp cận dịch vụ y tế có chất lượng, được chăm sóc an toàn và hài lòng.