Hoàn thiện quy định xử lý tiền ảo trong đấu tranh với tội phạm đánh bạc trên không gian mạng

Cần sớm thống nhất quy định xử lý tiền ảo trong các vụ án đánh bạc. Ảnh minh hoạ.

Tội phạm đánh bạc trên không gian mạng ngày càng phức tạp

Theo Bộ Công an, những năm gần đây, tội phạm đánh bạc và tổ chức đánh bạc tiếp tục diễn biến phức tạp với phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi. Bên cạnh các hình thức đánh bạc truyền thống, hoạt động cá độ bóng đá, đánh bạc trực tuyến qua Internet, sử dụng tài khoản ngân hàng trung gian, ví điện tử và các phương tiện điện tử để giao dịch ngày càng phổ biến.

Không chỉ gây mất an ninh, trật tự, loại tội phạm này còn là “mắt xích” của nhiều hành vi vi phạm pháp luật khác như tín dụng đen, rửa tiền, lừa đảo chiếm đoạt tài sản, cưỡng đoạt tài sản và nhiều hoạt động phạm tội trên không gian mạng, gây tác động tiêu cực đến đời sống kinh tế - xã hội.

Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017) đã quy định tương đối đầy đủ về tội Đánh bạc tại Điều 321 và tội Tổ chức đánh bạc hoặc Gá bạc tại Điều 322. Đáng chú ý, hành vi sử dụng mạng Internet, mạng máy tính, mạng viễn thông hoặc các phương tiện điện tử để thực hiện hành vi phạm tội được xác định là tình tiết định khung tăng nặng đối với cả hai tội danh.

Bộ Công an cho biết, các quy định này đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng để các cơ quan chức năng đấu tranh, xử lý hiệu quả nhiều vụ án đánh bạc quy mô lớn trong thời gian qua. Mặc dù đạt nhiều kết quả tích cực, thực tiễn áp dụng pháp luật vẫn phát sinh không ít khó khăn khi các đối tượng phạm tội ngày càng lợi dụng công nghệ số và các loại tài sản mới để che giấu dòng tiền.

Cần thống nhất quy định về tiền ảo và tài sản số

Theo Bộ Công an, hiện vẫn còn những vướng mắc trong việc xác định “tiền dùng đánh bạc”, cách tính số tiền thu lợi bất chính, cũng như xử lý các hình thức cá cược trực tuyến biến tướng. Đặc biệt, việc sử dụng tiền ảo, tài sản số và các phương thức thanh toán điện tử khiến quá trình điều tra, thu thập chứng cứ và xử lý tài sản gặp nhiều khó khăn do chưa có quy định hướng dẫn thống nhất.

Để nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống tội phạm đánh bạc trên không gian mạng, Bộ Công an đề xuất tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật và các văn bản hướng dẫn thi hành.

Trong đó, cần sớm ban hành hướng dẫn thống nhất về xác định hành vi đánh bạc trên không gian mạng, cách tính tiền dùng đánh bạc, xử lý tiền ảo, tài sản điện tử và chứng cứ điện tử, qua đó tháo gỡ vướng mắc cho các cơ quan tiến hành tố tụng trong quá trình điều tra, truy tố và xét xử.

Cùng với đó, Bộ Công an kiến nghị nghiên cứu, bổ sung các quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự về biện pháp phong tỏa tài sản số, tiền điện tử và cơ chế xử lý đối với các loại tài sản mới phát sinh trong nền kinh tế số.

Một nội dung khác được Bộ Công an nhấn mạnh là cần quy định rõ trách nhiệm phối hợp giữa các tổ chức tín dụng, doanh nghiệp viễn thông và các nền tảng xuyên biên giới nhằm kiểm soát hiệu quả các giao dịch trên không gian mạng, phục vụ công tác phát hiện, điều tra và xử lý tội phạm.

Bên cạnh đó, Bộ Công an cũng đề nghị khẩn trương xây dựng Nghị quyết hướng dẫn áp dụng Điều 321 về tội Đánh bạc và Điều 322 về tội Tổ chức đánh bạc hoặc Gá bạc của Bộ luật Hình sự năm 2015. Việc ban hành hướng dẫn mới được kỳ vọng sẽ thống nhất cách xác định số tiền đánh bạc, tháo gỡ những bất cập trong thực tiễn và đáp ứng yêu cầu đấu tranh với các phương thức phạm tội ngày càng hiện đại trong môi trường số.

Theo Bộ Công an, việc hoàn thiện khung pháp lý đối với tiền ảo, tài sản số và các giao dịch điện tử sẽ góp phần nâng cao hiệu quả xử lý các vụ án đánh bạc trên không gian mạng, đồng thời đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước trong bối cảnh nền kinh tế số đang phát triển mạnh mẽ. Đây cũng là cơ sở quan trọng để các cơ quan tiến hành tố tụng xử lý thống nhất, tránh bỏ lọt tội phạm hoặc phát sinh những cách hiểu khác nhau trong quá trình áp dụng pháp luật.