 |
| Doanh nghiệp sẽ được tiếp cận nguồn vốn toàn cầu để đầu tư cho sản xuất xanh. Ảnh: P. Uyên |
BÀI 4: CUỘC CHƠI TOÀN CẦU CỦA DOANH NGHIỆP VIỆT
Nâng tầm vị thế của doanh nghiệp Việt
Theo bà Nguyễn Trúc Vân - Giám đốc Trung tâm mô phỏng và dự báo kinh tế - xã hội (Viện Nghiên cứu phát triển TP. Hồ Chí Minh), thách thức lớn nhất hiện nay không nằm ở nhận thức hay quyết tâm chuyển đổi, mà ở khoảng trống nguồn lực.
Dẫn ước tính của Ngân hàng Thế giới (WB), bà Nguyễn Trúc Vân cho biết, Việt Nam cần bổ sung khoảng 368 tỷ USD đến năm 2040, tương đương 6,8% GDP mỗi năm, cho phát triển bền vững và ứng phó biến đổi khí hậu. Đây là “khoảng trống” tài chính rất lớn, đòi hỏi sự huy động đồng thời cả vốn công lẫn vốn tư nhân, cả trong nước và quốc tế.
Trong bức tranh đó, VIFC-HCMC được kỳ vọng tạo bước đột phá nhờ ba trụ cột: Khung thể chế đặc thù; cơ chế sandbox cho đổi mới sáng tạo; hạ tầng thị trường kết nối quốc tế. Trung tâm sẽ vận hành theo “luật riêng”, cho phép áp dụng các ưu đãi về thuế, phí và thủ tục cho hoạt động tài chính xanh; đồng thời thử nghiệm có kiểm soát các sản phẩm, dịch vụ tài chính mới chưa được luật hiện hành điều chỉnh.
| Trung tâm tài chính quốc tế tại TP. Hồ Chí Minh đi vào hoạt động không chỉ là một công trình hạ tầng tài chính, mà còn là biểu tượng cho khát vọng vươn lên của Việt Nam trong kỷ nguyên hội nhập sâu rộng. |
Xa hơn, VIFC-HCMC có thể hình thành các sàn giao dịch chứng khoán, hàng hóa, ngoại hối theo chuẩn quốc tế, tiến tới phát triển sàn giao dịch carbon, sàn trái phiếu xanh hoặc phân khu giao dịch tài chính xanh riêng biệt. Với cấu trúc này, Trung tâm tài chính được kỳ vọng như một “cỗ máy cái” hút dòng vốn nước ngoài vào các lĩnh vực xanh trong nước, đồng thời mở thêm kênh huy động hiệu quả cho doanh nghiệp Việt bằng cả VND và ngoại tệ.
Từ góc nhìn hợp tác quốc tế, TS. Trần Hải Linh - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nhân & Đầu tư Việt Nam - Hàn Quốc cho rằng, khi VIFC-HCMC đi vào vận hành, lợi ích rõ rệt nhất với doanh nghiệp Việt là cơ hội tham gia sâu và bền vững hơn vào chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu thông qua hợp tác với doanh nghiệp đầu tư nước ngoài, trong đó có doanh nghiệp Hàn Quốc. Việc tiếp cận vốn và dịch vụ tài chính hiện đại đóng vai trò “đòn bẩy” quan trọng, song mục tiêu cuối cùng vẫn là nâng tầm vị thế doanh nghiệp Việt trong chuỗi giá trị.
Khi các ngân hàng đầu tư, quỹ và định chế tài chính Hàn Quốc hiện diện tại VIFC-HCMC, doanh nghiệp Việt, đặc biệt là khối vừa và nhỏ, startup đổi mới sáng tạo sẽ có thêm cơ hội tiếp cận nguồn vốn dài hạn, chi phí hợp lý cùng các công cụ như bảo lãnh tín dụng, tài trợ chuỗi cung ứng, M&A hay phát hành trái phiếu theo chuẩn quốc tế. Quan trọng hơn, Trung tâm tài chính quốc tế không chỉ cung cấp vốn, mà còn tạo không gian kết nối tài chính, sản xuất, công nghệ, giúp doanh nghiệp Việt nâng chuẩn quản trị, từng bước chuyển từ vai trò gia công sang đối tác hoặc đồng sáng tạo giá trị trong các lĩnh vực thế mạnh của Hàn Quốc như điện tử, bán dẫn, năng lượng tái tạo, logistics hay công nghệ số.
"Các dịch vụ tài chính minh bạch cùng cơ chế tư vấn pháp lý, thẩm định dự án và quản trị rủi ro theo chuẩn mực quốc tế cũng giúp giảm rủi ro hợp tác, tạo hiệu ứng lan tỏa về tri thức, công nghệ và chuẩn quản trị. Qua đó, doanh nghiệp Việt không chỉ tiếp cận vốn, mà còn tiếp thu cách làm, tư duy chiến lược và mạng lưới thị trường quốc tế, từng bước nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập sâu hơn vào chuỗi giá trị khu vực", TS. Trần Hải Linh nhấn mạnh.
Không có “vé miễn phí”, doanh nghiệp Việt phải tự nâng cấp
Ở góc độ thể chế, TS. LS. Lê Bá Thường - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Pháp luật và Văn hóa Doanh nghiệp TP. Hồ Chí Minh cho rằng, một IFC chỉ có thể thành công khi vận hành trên khung pháp lý vượt trội và văn hóa thượng tôn pháp luật.
Theo TS. Lê Bá Thường, lợi ích lớn nhất chính là việc doanh nghiệp Việt được "ép" mình vào những chuẩn mực giao dịch tiệm cận quốc tế. Điều này tạo ra một sự thay đổi về hệ gene (DNA) của doanh nghiệp. Việc thích nghi với các chuẩn mực này giúp doanh nghiệp Việt có được tấm “hộ chiếu quyền năng” để bước ra toàn cầu. Đây là bước đệm để vốn nội sinh kết hợp với vốn ngoại lực, tạo nên sức mạnh cộng hưởng.
Tuy nhiên, cơ hội không đến một cách dễ dàng. Khi các định chế tài chính lớn từ Wall Street hay London hiện diện, doanh nghiệp Việt có nguy cơ bị lấn át nếu không chuẩn bị kỹ. Doanh nghiệp cần tiến hành một cuộc cách mạng kép: Hoàn thiện cấu trúc quản trị theo chuẩn OECD, xây dựng năng lực pháp chế nội bộ am hiểu luật quốc tế, chủ động bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ. Đồng thời chuyển từ văn hóa “cam kết miệng” sang văn hóa hợp đồng, đề cao minh bạch và nuôi dưỡng tư duy toàn cầu.
Từ phía cộng đồng doanh nghiệp, ông Đinh Hồng Kỳ - Chủ tịch Công ty Secoin, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Xanh TP. Hồ Chí Minh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TP. Hồ Chí Minh cho rằng, lợi ích lớn nhất của VIFC-HCMC không nằm ở một yếu tố riêng lẻ, mà ở sự thay đổi căn bản về chất lượng hệ sinh thái tài chính mà doanh nghiệp Việt được tiếp cận. Khả năng huy động vốn quốc tế sẽ thực chất hơn, không chỉ qua ngân hàng, mà còn qua các công cụ như quỹ đầu tư, trái phiếu xanh hay tài chính dựa trên ESG, qua đó giúp doanh nghiệp minh bạch, có chiến lược dài hạn được “định giá đúng”.
Cùng với nguồn vốn, chất lượng dịch vụ tài chính từ tư vấn, quản trị rủi ro đến kiểm toán và xếp hạng tín nhiệm cũng được nâng lên, kéo mặt bằng quản trị doanh nghiệp Việt tiệm cận chuẩn mực quốc tế. Quan trọng hơn, trung tâm tài chính giúp doanh nghiệp Việt chuyển vị thế từ “đi tìm vốn” sang trở thành đối tác được lựa chọn trong chuỗi giá trị khu vực.
Ông Đinh Hồng Kỳ cho rằng, điểm nghẽn đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ hiện nay là dòng vốn chuyển đổi xanh. Chuyển đổi xanh cần nguồn vốn dài hạn, chi phí hợp lý và gắn với lộ trình ESG, trong khi tín dụng truyền thống vẫn chủ yếu ngắn hạn, dựa vào tài sản thế chấp. Trung tâm tài chính quốc tế có thể tạo ba đột phá: Mở rộng các công cụ tài chính xanh để chia sẻ rủi ro; chuẩn hóa dữ liệu ESG giúp doanh nghiệp chứng minh giá trị xanh; và kết nối doanh nghiệp Việt với nhà đầu tư quốc tế có trách nhiệm, sẵn sàng đồng hành dài hạn.
Với định hướng một Trung tâm tài chính “có trách nhiệm”, dòng vốn không chỉ tìm lợi nhuận, mà còn hướng tới tác động môi trường - xã hội. Theo ông Đinh Hồng Kỳ, điều này giúp doanh nghiệp Việt nâng uy tín trong khu vực, tiếp cận dòng vốn bền vững đang tăng nhanh từ châu Âu, Nhật Bản, Hàn Quốc, đồng thời giảm nguy cơ bị loại khỏi thị trường quốc tế khi các tiêu chuẩn carbon và ESG ngày càng khắt khe…
Trung tâm tài chính quốc tế tại TP. Hồ Chí Minh đi vào hoạt động không chỉ là một công trình hạ tầng tài chính, mà còn là biểu tượng cho khát vọng vươn lên của Việt Nam trong kỷ nguyên hội nhập sâu rộng. Từ nền tảng thể chế mới, dòng vốn quốc tế, công nghệ hiện đại đến nguồn nhân lực chất lượng cao, VIFC-HCMC hứa hẹn tạo động lực phát triển mạnh mẽ cho TP. Hồ Chí Minh nói riêng và nền kinh tế quốc gia nói chung; là bước đi chiến lược nhằm nâng tầm vị thế của Việt Nam trên bản đồ tài chính khu vực và toàn cầu.
