Doanh nghiệp dầu khí đón động lực từ cơ chế phân quyền mới

Dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi) sẽ tác động tích đến các doanh nghiệp ngành dầu khí. Ảnh. Nguyễn Vân

Luật hóa cơ chế phân quyền, tháo gỡ điểm nghẽn phê duyệt

Theo báo cáo mới nhất của MBS Research, Dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi) sẽ luật hóa việc phân cấp thẩm quyền phê duyệt hợp đồng, kế hoạch phát triển mỏ cho Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN), đồng thời lần đầu đưa hoạt động thu giữ và lưu trữ carbon (CCS) và năng lượng ngoài khơi vào khung pháp lý luật định.

Đáng chú ý, Điều 60 và khoản 5 Điều 62 tạo cơ chế minh bạch để PVN quyết toán các khoản chi phí đã thực hiện thay Nhà nước, qua đó giải quyết một điểm nghẽn tài chính tồn đọng nhiều năm của Tập đoàn.

Theo MBS Research, sau hơn 3 năm triển khai Luật Dầu khí 2022, một số điểm nghẽn về phân cấp, phân quyền đã bộc lộ, khiến tiến độ phê duyệt các dự án phát triển mỏ bị kéo dài.

Cuối tháng 10/2025, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 66.6/2025/NQ-CP như một giải pháp tình thế, giao PVN thực hiện một phần nhiệm vụ, quyền hạn vốn thuộc Bộ Công Thương, trong đó có phê duyệt kế hoạch đại cương phát triển mỏ, trừ dự án trên đất liền hoặc có chuỗi công trình đồng bộ đất liền - biển, và phê duyệt điều chỉnh kế hoạch khai thác sớm.

Theo các chuyên gia, Luật Dầu khí sửa đổi là bước tiếp theo nhằm luật hóa và mở rộng cơ chế phân quyền này ở cấp cao nhất, đồng thời bổ sung các nội dung về CCS, năng lượng ngoài khơi và cơ chế tài chính cho PVN. Dự thảo dự kiến được Quốc hội biểu quyết thông qua chậm nhất ngày 21/8/2026, tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI.

Theo phân tích của MBS Research, nhóm cổ phiếu dầu khí thượng nguồn, gồm Tổng công ty CP Dịch vụ Kỹ thuật Dầu khí Việt Nam (PVS) và Tổng công ty CP Khoan và Dịch vụ Khoan Dầu khí (PVD) là nhóm hưởng lợi rõ nét và trực tiếp nhất nhờ tiến độ phê duyệt dự án được rút ngắn và khối lượng công việc từ các dự án lớn như Lô B - Ô Môn, Lạc Đà Vàng được đẩy nhanh.

Theo đánh giá của MBS Research, tác động trực tiếp và rõ nét nhất của Luật Dầu khí sửa đổi sẽ đến nhóm thượng nguồn do đây là nhóm gắn liền với chu kỳ đầu tư và tiến độ phê duyệt dự án. PVS và PVD được kỳ vọng hưởng lợi trực tiếp từ việc đẩy nhanh các quyết định đầu tư; nhóm trung nguồn như GAS, PVT hưởng lợi gián tiếp qua nhu cầu khai thác tăng, trong khi nhóm hạ nguồn gồm BSR, PLX, OIL chủ yếu hưởng lợi từ nguồn cung ổn định hơn.

MBS Research cho rằng phần lớn tác động tích cực của Luật Dầu khí sửa đổi đến doanh nghiệp ngành dầu khí đến từ việc rút ngắn chu kỳ phê duyệt dự án, qua đó đẩy nhanh thời điểm ghi nhận doanh thu và backlog (đơn hàng đã ký hợp đồng nhưng chưa thực hiện), hơn là từ việc mở rộng thị trường.

Thêm động lực từ các dự án lớn

Với PVS, backlog khoảng 7 tỷ USD cùng các dự án trọng điểm Lô B - Ô Môn, Lạc Đà Vàng và điện gió ngoài khơi là cơ sở tăng trưởng trong 5 năm tới. Tuy nhiên, biên lợi nhuận mảng xây lắp M&C hiện còn mỏng, do đó tốc độ chuyển hóa backlog thành lợi nhuận thực tế cần được theo dõi sát theo từng quý.

MBS Research dự phóng khối lượng backlog các dự án M&C của PVS sẽ bước vào pha cao điểm trong năm 2026 để kịp đáp ứng tiến độ đón các dòng dầu và khí trong tương lai gần, giai đoạn 2027-2030. Tổng giá trị hợp đồng còn lại (backlog) dự kiến đạt hơn 1 tỷ USD trong năm nay.

Trong đó, các gói thầu EPCI cho Lô B - Ô Môn tiếp tục là trụ cột chính. Bên cạnh đó, hợp đồng EPCIC giàn xử lý trung tâm Lạc Đà Vàng và các dự án điện gió ngoài khơi được dự báo đóng góp tích cực.

Các dự án xăng dầu của doanh nghiệp thực hiện thuận lợi hơn khi có Luật Dầu khí (sửa đổi). Ảnh: Thu Hòa

Giai đoạn 2026-2030, PVS đưa ra kế hoạch đẩy mạnh đầu tư. Theo MBS Research, việc này có thể gây một phần áp lực lên dòng tiền từ hoạt động đầu tư, nhưng về dài hạn sẽ hỗ trợ tích cực cho kết quả kinh doanh khi PVS có thể gia tăng công suất và tiếp nhận các hợp đồng lớn.

Đối với PVD, nhu cầu giàn khoan tại khu vực Đông Nam Á dự kiến tiếp tục duy trì ở mức cao, phản ánh qua tỷ lệ sử dụng giàn thường xuyên vượt 95% trong thời gian qua. Với các hợp đồng được lấp đầy, PVD được ước tính đạt hiệu suất sử dụng giàn khả quan và có thể tái ký hợp đồng với mức giá cho thuê giàn cao, trung bình dao động từ 100.000-150.000 USD/ngày trong chu kỳ 2-3 năm tới.

Trong bối cảnh các mỏ dầu nội địa đang dần cạn kiệt, việc thăm dò các mỏ mới trở nên cấp thiết. Đặc biệt, cuộc chiến tại Trung Đông càng đẩy nhanh quá trình này, mở ra cơ hội cho mảng kỹ thuật giếng khoan của PVD, vốn thường xuyên đóng góp khoảng 35-40% doanh thu. Giàn khoan PVD I được ước tính sẽ hết khấu hao vào năm 2028, giúp tiết giảm chi phí cho PVD.

Nhìn chung, MBS Research đưa ra quan điểm tích cực về tác động của Luật Dầu khí sửa đổi đối với các doanh nghiệp dầu khí thượng nguồn. Tuy nhiên, kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp ngành dầu khí vẫn phụ thuộc nhiều vào chu kỳ giá dầu và giá thuê giàn khoan quốc tế.