Đề xuất phụ cấp tới 300% lương cho người xử lý tranh chấp đầu tư quốc tế

Quang cảnh phiên họp.

Đề xuất chính sách đặc thù đối với cán bộ tham gia xử lý tranh chấp

Chiều 8/4, tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, Chính phủ trình Quốc hội dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế phối hợp, chính sách đặc thù nhằm nâng cao hiệu quả phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế.

Báo cáo trước Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, dự thảo Nghị quyết quy định về cơ chế phối hợp, chính sách đặc thù và bảo đảm nguồn lực cho công tác phòng ngừa, giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế. Dự thảo gồm 5 chương, 20 điều.

Về cơ chế phối hợp trong phòng ngừa tranh chấp đầu tư quốc tế, dự thảo Nghị quyết quy định 4 nội dung phối hợp. Cụ thể gồm: tham mưu xây dựng chính sách, pháp luật, ký kết và chấp nhận các cam kết quốc tế liên quan đến thu hút đầu tư nước ngoài; giải quyết phản ánh, kiến nghị, khiếu nại của nhà đầu tư nước ngoài; thực hiện cơ chế phản hồi nhà đầu tư nước ngoài có hệ thống; tuyên truyền, phổ biến kiến thức và nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức trong lĩnh vực phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế.

Đối với việc giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế, dự thảo Nghị quyết quy định cơ chế xác định cơ quan chủ trì và phân định rõ nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm phối hợp của các cơ quan liên quan. Theo đó, cơ quan chủ trì là đầu mối điều phối và chịu trách nhiệm toàn diện trong việc giải quyết tranh chấp.

Việc xác định cơ quan chủ trì được thực hiện theo nguyên tắc cơ quan trực tiếp có hoặc đề xuất biện pháp bị nhà đầu tư đe dọa kiện hoặc bị kiện sẽ là cơ quan chủ trì. Cơ quan đại diện pháp lý có trách nhiệm phối hợp với cơ quan chủ trì trong toàn bộ quá trình giải quyết vụ việc. Các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan có trách nhiệm phối hợp chặt chẽ, cung cấp đầy đủ, kịp thời thông tin, tài liệu, nhân sự và chịu trách nhiệm trong quá trình giải quyết tranh chấp, bảo đảm tuân thủ pháp luật và các điều ước quốc tế liên quan.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày tờ trình của Chính phủ.

Dự thảo Nghị quyết cũng đề xuất một số chính sách đặc thù chưa được quy định tại các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành.

Theo đó, công chức có vị trí việc làm về phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế thuộc cơ quan đại diện pháp lý, khi trực tiếp tham gia giải quyết vụ việc theo quyết định của cơ quan chủ trì, được hưởng phụ cấp tăng thêm hằng tháng không quá 300% mức lương hiện hưởng.

Đối với cán bộ làm công tác phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế tại các bộ, ngành, địa phương, người có vị trí việc làm liên quan được hưởng phụ cấp tăng thêm hằng tháng bằng 100% mức lương hiện hưởng. Trường hợp không có vị trí việc làm chuyên trách nhưng được giao chủ trì giải quyết vụ việc hoặc tham gia tổ công tác liên ngành, cũng được hưởng phụ cấp tăng thêm hằng tháng bằng 100% mức lương hiện hưởng của ngạch công chức trong thời gian trực tiếp tham gia giải quyết vụ việc.

Dự thảo Nghị quyết đồng thời quy định việc xem xét loại trừ hoặc miễn, giảm trách nhiệm đối với người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị, công chức, viên chức và những người trực tiếp tham gia xây dựng, ban hành, tổ chức thực hiện Nghị quyết trong trường hợp đã tuân thủ đầy đủ quy trình, quy định, không vụ lợi nhưng vẫn xảy ra thiệt hại trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.

Bên cạnh đó, cơ quan nhà nước, tổ chức được cơ quan nhà nước ủy quyền thực hiện chức năng quản lý nhà nước và doanh nghiệp nhà nước cũng được áp dụng một số quy định của Nghị quyết trong quá trình phòng ngừa, giải quyết các tranh chấp quốc tế mà Nhà nước, Chính phủ, cơ quan, tổ chức hoặc doanh nghiệp nhà nước Việt Nam là bị đơn.

Đánh giá kỹ tính hợp lý, khả năng cân đối ngân sách

Thẩm tra dự thảo Nghị quyết, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, đa số ý kiến trong Ủy ban cơ bản thống nhất với việc bổ sung trường hợp cơ quan trực tiếp có hoặc đề xuất biện pháp bị đe dọa kiện hoặc bị kiện là cơ quan tiến hành tố tụng thì giao cơ quan quản lý nhà nước về đầu tư nước ngoài làm cơ quan chủ trì.

Theo Ủy ban, quy định này góp phần bảo đảm nguyên tắc độc lập của hoạt động tố tụng, hạn chế xung đột vai trò khi cơ quan tiến hành tố tụng vừa là chủ thể có hành vi bị kiện, vừa là cơ quan chủ trì giải quyết tranh chấp. Đồng thời, tăng cường tính điều phối liên ngành và gắn với chức năng quản lý tổng thể về đầu tư nước ngoài.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi báo cáo thẩm tra.

Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra cho rằng quy định này cần tiếp tục được rà soát, hoàn thiện. Bởi cơ quan quản lý nhà nước về đầu tư nước ngoài không phải là chủ thể trực tiếp ban hành hoặc thực hiện biện pháp bị kiện nên có thể gặp khó khăn trong việc nắm bắt đầy đủ thông tin, hồ sơ, diễn biến vụ việc. Trong khi đó, dự thảo mới dừng ở việc quy định trách nhiệm phối hợp, chưa làm rõ cơ chế ràng buộc trách nhiệm hoặc chế tài trong trường hợp chậm hoặc không cung cấp đầy đủ thông tin.

Ủy ban Kinh tế và Tài chính cũng đề nghị tiếp tục làm rõ vai trò của cơ quan đại diện pháp lý trong quá trình giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế. Theo đó, cần xác định rõ hơn đây là cơ quan nòng cốt về pháp lý, có trách nhiệm chủ trì hoặc đồng chủ trì đối với các nội dung mang tính chuyên môn pháp lý; đồng thời hoàn thiện cơ chế phân công, phối hợp và xử lý trường hợp có ý kiến khác nhau giữa các cơ quan trong các vấn đề pháp lý quan trọng.

Đối với trách nhiệm của cơ quan phối hợp, cơ quan thẩm tra đề nghị bổ sung cơ chế ràng buộc trách nhiệm và chế tài cụ thể đối với trường hợp không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ phối hợp; làm rõ tiêu chuẩn, thời hạn cung cấp thông tin, tài liệu cũng như quy định về giải mật thông tin, bảo đảm phù hợp với pháp luật về bảo vệ bí mật nhà nước và yêu cầu của hoạt động tố tụng quốc tế.

Về chế độ, chính sách đối với đội ngũ làm công tác phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế, Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho rằng việc đề xuất chính sách đặc thù là có cơ sở từ yêu cầu thu hút, giữ chân nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực có tính chuyên môn sâu, áp lực lớn và rủi ro pháp lý cao. Tuy nhiên, cần đánh giá kỹ tính hợp lý, khả năng cân đối ngân sách nhà nước và bảo đảm tương quan với các lĩnh vực đặc thù khác trong khu vực công; đồng thời làm rõ tiêu chí, căn cứ xác định để bảo đảm tính công bằng, tránh chênh lệch lớn giữa các nhóm đối tượng áp dụng.