 |
| Công tác dự trữ quốc gia ngày càng đóng vai trò quan trọng trong tiến trình phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. |
Nâng cao vai trò của dự trữ quốc gia
Trong vòng hơn 3 tháng, với sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của Lãnh đạo Chính phủ và Lãnh đạo Bộ Tài chính, sự phối hợp chặt chẽ của đơn vị, các Bộ, ngành quản lý hàng dự trữ quốc gia, Dự thảo Luật Dự trữ quốc gia mới đã được Cục Dự trữ Nhà nước xây dựng hoàn thiện cơ bản. Qua nhiều lần hội thảo, xin ý kiến, thẩm tra, thẩm định, chỉnh lý, hoàn thiện, trên cơ sở thể chế hóa đầy đủ đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước; tiếp thu tối đa ý kiến của các vị Đại biểu Quốc hội, ý kiến của cơ quan thẩm tra, thẩm định, ý kiến đóng góp của các bộ, ngành, các chuyên gia, nhà khoa học, phiên bản Dự thảo hoàn chỉnh nhất đã được trình đến Quốc hội.
Kết quả là ngày 11/12/2025, Luật Dự trữ quốc gia số 145/2025/QH15 đã được 100% đại biểu Quốc hội tham dự biểu quyết thông qua. Luật Dự trữ quốc gia được thông qua là một bước tiến lớn, khẳng định vị trí, vai trò của dự trữ quốc gia trong sự phát triển của đất nước.
Luật đã thể chế hóa kịp thời chủ trương của Bộ Chính trị tại Kết luận số 115-KL/TW ngày 16/01/2025 về tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 39-NQ/TW ngày 15/01/2019 của Bộ Chính trị về nâng cao hiệu quả quản lý, khai thác, sử dụng và phát huy các nguồn lực của nền kinh tế. Trong đó đã đặt ra nhiệm vụ, giải pháp: "Mở rộng phạm vi và tăng cường năng lực, nâng cao vai trò của dự trữ quốc gia, không chỉ phục vụ mục tiêu cứu trợ trong tình huống khẩn cấp mà thực sự trở thành dự trữ chiến lược, là công cụ phục vụ điều tiết thị trường để bảo đảm nền kinh tế vận hành ổn định, hiệu quả theo quy luật của thị trường và định hướng xã hội chủ nghĩa".
Đặc biệt, trong thời gian xây dựng Luật, Tổng Bí thư Tô Lâm đã tổ chức buổi làm việc với các cơ quan về dự trữ quốc gia và dự trữ ngoại hối. Trên tinh thần chỉ đạo tại buổi làm việc, Văn phòng Trung ương Đảng đã ban hành Thông báo số 342/TB-VPTW ngày 18/9/2025 về thông báo Kết luận của Tổng Bí thư Tô Lâm; trong đó đã nêu rõ yêu cầu: "Trước bối cảnh tình hình thế giới và khu vực dự báo tiếp tục có những biến động phức tạp, đặt ra yêu cầu cấp bách phải tăng cường dự trữ quốc gia, dự trữ ngoại hối như một trụ cột quan trọng của an ninh quốc gia, an ninh kinh tế và phát triển bền vững".
Trên cơ sở đó, Cục Dự trữ Nhà nước đã xây dựng Dự thảo Luật Dự trữ quốc gia bảo đảm thể chế hóa đầy đủ, cụ thể chủ trương của Đảng và kết luận của Tổng Bí thư Tô Lâm. Các nội dung quy định của luật mới đã đảm bảo bao quát, xử lý các vấn đề cấp bách, vướng mắc bất cập của thực tiễn triển khai Luật Dự trữ quốc gia năm 2012; bảo đảm sự thống nhất, đồng bộ trong hệ thống pháp luật, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước; tăng cường năng lực dự báo, chủ động ứng phó trước các rủi ro, biến động trong và ngoài nước, góp phần giữ vững, ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm an sinh xã hội và an ninh quốc gia trong mọi tình huống.
Đáp ứng yêu cầu thực tiễn ngày càng lớn
Với 6 Chương và 36 Điều, Luật Dự trữ quốc gia số 145/2025/QH15 đã mở rộng mục tiêu dự trữ quốc gia; gồm an sinh xã hội phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, thực hiện tự chủ chiến lược và là công cụ điều tiết thị trường. Đồng thời, Luật đã tăng cường phân quyền, phân cấp mạnh mẽ và triệt để cho các bộ, ngành quản lý hàng dự trữ quốc gia, tạo thuận lợi tối đa trong tổ chức thực thi.
So với Luật cũ năm 2012, Luật Dự trữ quốc gia mới đã giảm 30/66 Điều; trong đó sửa đổi 31 điều và bổ sung 05 điều về dự trữ chiến lược, điều khoản chuyển tiếp và trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước. Tinh thần chung là Luật mới đã kế thừa các nội dung hợp lý của luật cũ và xây dựng các quy định mới theo hướng phân cấp, phân quyền mạnh hơn, cắt giảm thủ tục hành chính, bảo đảm tính linh hoạt, chủ động của các cơ quan, đơn vị trong quá trình thực thi công tác dự trữ quốc gia.
Trong đó, đáng chú ý nhất là quy định về dự trữ chiến lược. Như đã nói, đây là nội dung nhằm thể chế hóa Kết luận số 115-KL/TW và Thông báo số 342-TB/VPTW. Cụ thể, Luật đã quy định về "Dự trữ chiến lược" theo hướng chỉ quy định mang tính nguyên tắc. Bao gồm các nội dung về: chính sách của nhà nước, yêu cầu về dự trữ chiến lược và dự trữ chiến lược trong điều tiết thị trường. Trên cơ sở đó, giao Chính phủ quy định cụ thể trong từng thời kỳ để bảo đảm tính linh hoạt, phù hợp với tình hình thực tế.
Luật cũng đã quy định rõ về nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số trong dự trữ quốc gia. Trong đó, đặt ra mục tiêu hướng tới rất cụ thể là:
Bảo đảm chất lượng, giảm hao hụt, kéo dài thời hạn lưu kho bảo quản hàng dự trữ quốc gia, hàng dự trữ chiến lược; bảo vệ môi trường; Phù hợp với thực tiễn; tiếp thu, chuyển giao có chọn lọc công nghệ bảo quản tiên tiến của quốc tế; Nâng cao năng suất lao động, bảo đảm nhập, xuất hàng dự trữ quốc gia, hàng dự trữ chiến lược nhanh chóng, kịp thời.
Có thể nói Luật Dự trữ quốc gia số 145/2025/QH15 đã mở ra một không gian phát triển mới cho công tác dự trữ quốc gia, hướng tới mục tiêu hiện đại hoá và đáp ứng các yêu cầu nhiệm vụ ngày càng lớn với quá trình phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong kỷ nguyên mới.
