 |
| Kiến tạo năng lực chống chịu là chìa khóa tăng trưởng của doanh nghiệp Việt trong kỷ nguyên bất định. |
Tăng sức đề kháng cho doanh nghiệp
Nhiều năm qua, các mô hình quản trị như Lean, Just-in-Time hay Six Sigma đã giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí, giảm lãng phí và nâng cao hiệu quả hoạt động. Tuy nhiên, những phương pháp này chủ yếu phát huy tác dụng trong môi trường kinh doanh ổn định, nơi các rủi ro có thể dự báo và kiểm soát bằng kinh nghiệm cùng dữ liệu quá khứ.
Bối cảnh hiện nay đã thay đổi mạnh mẽ khi xung đột địa chính trị, biến đổi khí hậu, sự phân mảnh chuỗi cung ứng và các tiêu chuẩn thương mại xanh như CBAM, EUDR liên tục tạo ra những cú sốc mới. Ngay tại Việt Nam, thiên tai cũng gây ảnh hưởng lớn tới nhiều khu công nghiệp, cho thấy doanh nghiệp phải đối diện với những rủi ro vượt ngoài các kịch bản truyền thống.
 |
| PGS.TS. Phan Chí Anh, Viện trưởng Viện Quản trị Kinh doanh. |
Chia sẻ tại Hội thảo chuyển đổi bền vững doanh nghiệp Việt Nam trong kỷ nguyên bất định: ESG, số hóa và năng lực chống chịu, PGS.TS. Phan Chí Anh, Viện trưởng Viện Quản trị Kinh doanh, Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội, doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy tối ưu hiệu suất sang xây dựng năng lực chống chịu.
“Trong môi trường biến động liên tục, dữ liệu quá khứ không còn đủ để dự báo tương lai, thay vào đó là khả năng theo dõi, phân tích và phản ứng theo thời gian thực”, PGS.TS. Phan Chí Anh nhận định.
PGS.TS. Phan Chí Anh cho rằng năng lực chống chịu là khả năng hấp thụ cú sốc, thích ứng và tái cấu trúc để tiếp tục phát triển. Mô hình này được hình thành qua năm bước gồm dự báo (Anticipate), hấp thụ (Absorb), thích ứng (Adapt), phục hồi (Recover) và chuyển đổi (Transform), giúp doanh nghiệp biến khủng hoảng thành động lực đổi mới thay vì chỉ ứng phó thụ động.
Để xây dựng “sức đề kháng”, doanh nghiệp cần phát triển đồng thời 4 trụ cột gồm: con người, hệ thống vận hành, chuỗi cung ứng và tài chính. Nguồn nhân lực phải đa kỹ năng và thích ứng nhanh; quy trình cần được số hóa, có phương án dự phòng; chuỗi cung ứng phải đa dạng hóa nguồn cung và tăng khả năng giám sát toàn hệ thống.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần duy trì thanh khoản, kiểm soát nợ và xây dựng quỹ dự phòng nhằm tăng khả năng vượt qua các cú sốc. Theo PGS.TS. Phan Chí Anh, việc đánh giá hiệu quả cũng cần bổ sung những chỉ số mới như tốc độ phục hồi sau sự cố, mức độ số hóa, tính linh hoạt của chuỗi cung ứng và khả năng thích ứng của đội ngũ nhân sự.
Đồng thời, hệ thống chỉ tiêu đánh giá doanh nghiệp cần được mở rộng. “Bên cạnh doanh thu, lợi nhuận hay chi phí, doanh nghiệp cần quan tâm tới thời gian khôi phục hoạt động sau sự cố, mức độ số hóa quy trình, khả năng thay thế nhân sự và mức độ linh hoạt của chuỗi cung ứng”, PGS.TS. Phan Chí Anh nêu rõ.
ESG và số hóa tạo lợi thế cạnh tranh
Từ nền tảng năng lực chống chịu, các chuyên gia cho rằng doanh nghiệp muốn phát triển bền vững cần đồng thời thúc đẩy chuyển đổi số và thực hành ESG. Ba yếu tố này tạo thành hệ sinh thái quản trị mới, trong đó ESG định hướng chiến lược, chuyển đổi số cung cấp công cụ quản trị hiện đại, còn năng lực chống chịu giúp doanh nghiệp duy trì hoạt động và thích ứng trước những biến động ngày càng khó lường.
Ở góc độ năng lượng, Giáo sư Tam Nguyen, Đại học Nottingham Trent (Vương quốc Anh), nhận định sự bất định của thị trường năng lượng đang trở thành động lực thúc đẩy doanh nghiệp đầu tư vào đổi mới sinh thái (Eco-innovation). Theo ông, các công nghệ xanh và mô hình sản xuất bền vững sẽ tạo lợi thế cạnh tranh dài hạn, song hiệu quả đầu tư phụ thuộc nhiều vào môi trường chính sách ổn định và chất lượng quản trị.
Ở lĩnh vực logistics, Tiến sĩ Yap Kwong Weng, CEO Vietnam SuperPort, Tập đoàn YCH, cho rằng chuỗi cung ứng toàn cầu đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc sâu rộng. Doanh nghiệp cần phát triển hệ thống logistics đa phương thức, giảm phụ thuộc vào một tuyến vận tải hoặc một thị trường nhằm nâng cao khả năng ứng phó với các cú sốc bên ngoài.
Theo ông, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong quản lý kho bãi, soi chiếu hàng hóa, thông quan tự động và dự báo chuỗi cung ứng sẽ nâng cao tính linh hoạt của hoạt động logistics. Khi kết hợp với mục tiêu phát thải ròng bằng “0” (Net Zero), đây sẽ là nền tảng để Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị và mạng lưới thương mại toàn cầu.
Các chuyên gia cũng cho rằng chuyển đổi công nghệ sẽ khó phát huy hiệu quả nếu thiếu sự thay đổi trong tư duy lãnh đạo. Theo Bradley A. Corbett, chuyên gia của Trường Kinh doanh Ivey, thế giới đang bước vào giai đoạn tái định hình trật tự kinh tế, đòi hỏi doanh nghiệp chuyển từ tư duy tuyến tính sang tư duy hệ thống để thích ứng với môi trường kinh doanh nhiều biến động.
