 |
| Tự chủ chiến lược là nền móng của tăng trưởng bền vững trong kỷ nguyên mới. Ảnh: Minh hoạ. |
Nền tảng cho tăng trưởng 2 con số bền vững
Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đặt ra yêu cầu xuyên suốt về tự chủ chiến lược trong phát triển kinh tế, coi đây là nền tảng để đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số giai đoạn 2026-2030. Các chỉ tiêu cụ thể như tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên, đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) vượt 55% cho thấy quyết tâm chuyển mạnh sang mô hình tăng trưởng dựa trên chất lượng, hiệu quả và đổi mới sáng tạo.
Tự chủ chiến lược về kinh tế trước hết đòi hỏi một tư duy phát triển thực chất, không chấp nhận tăng trưởng thấp hay lệ thuộc bên ngoài. Trong bối cảnh quý I/2026, GDP vẫn đạt 7,83%, lạm phát được kiểm soát khoảng 3,5-4%, điều này cho thấy dư địa ổn định vĩ mô vẫn được giữ vững. Tuy nhiên, để đạt mục tiêu 2 con số, nền kinh tế cần nâng cao năng lực nội sinh, giảm phụ thuộc vào các yếu tố bên ngoài như xuất khẩu hay chi phí đầu vào.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, Trung ương xác định 4 nguyên tắc cốt lõi, trong đó nhấn mạnh tăng trưởng thực chất và sử dụng hiệu quả nguồn lực. Việc ưu tiên các dự án trọng điểm, thúc đẩy hợp tác công - tư và nâng cao hiệu quả đầu tư sẽ góp phần cải thiện hệ số ICOR, nâng cao năng suất. Khi nguồn lực được phân bổ hợp lý, nền kinh tế sẽ có điều kiện duy trì tốc độ tăng trưởng cao mà vẫn bảo đảm tính bền vững.
Riêng yêu cầu “tăng trưởng thực chất” đặt ra tiêu chuẩn cao hơn cho từng điểm phần trăm GDP, khi phải gắn với hàm lượng tri thức và giá trị gia tăng. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh mục tiêu TFP đóng góp trên 55%, đồng nghĩa với việc tăng trưởng phải dựa chủ yếu vào năng suất, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, thay vì mở rộng vốn và lao động như trước đây.
Trong bài phát biểu bế mạc Hội nghị Trung ương 2, Tô Lâm nhấn mạnh phương châm “Tự chủ chiến lược - Kiên định hai mục tiêu chiến lược 100 năm - Chung sức, đồng lòng, quyết tâm, quyết liệt vì cuộc sống ấm no, hạnh phúc của Nhân dân”. Định hướng này khẳng định rõ tăng trưởng kinh tế phải gắn với nâng cao đời sống nhân dân, đồng thời củng cố nội lực và vị thế quốc gia trong dài hạn.
Khơi thông nội lực, nâng tầm tự chủ chiến lược
Theo TS. Cấn Văn Lực, chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, Thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách của Thủ tướng Chính phủ, tự chủ chiến lược về kinh tế không thể nhìn trong ngắn hạn mà phải đặt trong một chu kỳ phát triển dài hơi, kéo dài nhiều thập kỷ. Khi năm 2026 được xác định là điểm khởi đầu của một chu kỳ mới, yêu cầu đặt ra không chỉ là đạt tốc độ tăng trưởng cao, mà quan trọng hơn là xây dựng nền tảng nội lực vững chắc, đủ sức chống chịu trước các biến động ngày càng phức tạp của kinh tế toàn cầu.
Từ yêu cầu này, mục tiêu tăng trưởng 2 con số gắn chặt với yêu cầu đổi mới mô hình phát triển theo hướng nâng cao tính tự chủ. Điều này đồng nghĩa với việc giảm dần sự phụ thuộc vào các yếu tố bên ngoài, từ thị trường xuất khẩu, nguồn vốn đến công nghệ, đồng thời thúc đẩy mạnh mẽ các động lực nội sinh như năng suất lao động, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Tự chủ chiến lược không phải là thu hẹp hội nhập, mà là làm chủ quá trình hội nhập để phục vụ lợi ích quốc gia một cách hiệu quả hơn.
Về dài hạn, tự chủ chiến lược về kinh tế còn thể hiện ở khả năng duy trì ổn định vĩ mô, bảo đảm các cân đối lớn và giữ vững dư địa chính sách. Khi nền kinh tế có cấu trúc hợp lý, hệ thống tài chính an toàn và môi trường thể chế minh bạch, quốc gia sẽ có đủ “độ trễ” và linh hoạt để ứng phó với các cú sốc bên ngoài. Đây chính là nền tảng để Việt Nam không chỉ đạt được tăng trưởng cao trong một giai đoạn, mà còn duy trì được quỹ đạo phát triển bền vững trong dài hạn.
Trong khi đó, TS. Nguyễn Đình Cung, nguyên Viện trưởng Nghiên cứu và quản lý kinh tế Trung ương cho rằng, mục tiêu tăng trưởng hai con số từ năm 2026 gắn chặt với yêu cầu nâng cao năng lực tự chủ chiến lược của nền kinh tế. Điều này không chỉ là gia tăng quy mô, mà là thay đổi căn bản cách thức tăng trưởng, khi mỗi 1% GDP phải chứa đựng hàm lượng tri thức cao hơn. Tăng trưởng không thể tiếp tục dựa vào mở rộng vốn và lao động, mà phải chuyển mạnh sang chất lượng và hiệu quả.
Trong bối cảnh đó, hội nhập kinh tế quốc tế được xác định là điều kiện cần, nhưng chưa đủ để bảo đảm tăng trưởng bền vững. Theo TS. Nguyễn Đình Cung, yếu tố quyết định nằm ở cải cách thể chế, nâng cao năng suất, phát triển doanh nghiệp, công nghệ và nguồn nhân lực. Hội nhập không nhằm mục tiêu tăng trưởng trước mắt, mà để giữ thị trường, duy trì chuỗi cung ứng và tạo nền tảng nâng cao năng lực nội sinh, từ đó củng cố tự chủ chiến lược.
Trước những rủi ro toàn cầu gia tăng, dư địa tăng trưởng của Việt Nam được xác định nằm ở khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo. Đặc biệt, doanh nghiệp phải trở thành trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, trực tiếp ứng dụng công nghệ vào sản xuất kinh doanh. Khi các rào cản thể chế được tháo gỡ và môi trường kinh doanh được cải thiện, mục tiêu tăng trưởng 10% tuy thách thức nhưng hoàn toàn khả thi.
