Theo báo cáo của Bộ Tài chính, đến hết tháng 7, tổng vốn đầu tư nước ngoài đăng ký vào Việt Nam hơn đạt 24 tỷ USD, tăng 27,3% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, vốn đăng ký cấp mới có 2.254 dự án được cấp phép với số vốn đăng ký đạt 10,03 tỷ USD; vốn đăng ký điều chỉnh tăng thêm 9,99 tỷ USD, tăng 95,3% so với cùng kỳ năm trước. Tính cả 2 dòng vốn trên, đầu tư trực tiếp nước ngoài đăng ký vào ngành công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục dẫn đầu với 12,12 tỷ USD, chiếm 60,6% tổng vốn đăng ký cấp mới và tăng thêm.
Bên cạnh đó, vốn đăng ký góp vốn, mua cổ phần của nhà đầu tư nước ngoài có tổng giá trị góp vốn 4,07 tỷ USD, tăng 61% so với cùng kỳ năm trước. Ở dòng vốn này, nhà đầu tư nước ngoài góp vốn, mua cổ phần vào công nghiệp chế biến, chế tạo đạt 1,6 tỷ USD, chiếm 39,3% giá trị góp vốn. Ngoài ra, các hoạt động chuyên môn, khoa học công nghệ đạt 827,2 triệu USD, chiếm hơn 20%; các ngành còn lại là 1,65 tỷ USD, chiếm 40,4%.
Tính chung, vốn FDI thực hiện tại Việt Nam đạt 13,6 tỷ USD, tăng 8,4% so với cùng kỳ năm trước. Đây là số vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài thực hiện cao nhất của 7 tháng trong 5 năm qua. Trong đó, ngành công nghiệp chế biến, chế tạo đạt 11,1 tỷ USD, chiếm 81,6% tổng vốn FDI thực hiện.
Theo đánh giá của các chuyên gia, trong bối cảnh kinh tế toàn cầu ngày càng bất định khó lường, dòng vốn FDI liên tục tăng trưởng đã cho thấy niềm tin của các nhà đầu tư tiếp tục được củng cố. Ngoài các tập đoàn lớn toàn cầu đã “an cư” nhiều năm tại Việt Nam và liên tục mở rộng đầu tư, nhiều nhà đầu tư mới đã lựa chọn Việt Nam trong xu hướng chuyển dịch chuỗi cung ứng đang diễn ra mạnh mẽ. Dòng vốn này đang đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế, tăng trưởng xuất khẩu và chuyển dịch cơ cấu của Việt Nam.
FDI được đánh giá là xương sống của các ngành công nghiệp chủ lực hiện nay của Việt Nam, song mô hình kinh doanh của khu vực FDI vẫn chủ yếu dựa vào việc khai thác nguồn lao động giá rẻ, tay nghề thấp, khoảng 72,1% lao động chưa qua đào tạo. Năng suất lao động của khu vực FDI cũng có xu hướng tăng chậm và không ổn định.
Cũng theo dự báo của các chuyên gia kinh tế, mặc dù Việt Nam đang nổi lên là một địa điểm đầu tư hấp dẫn nhưng những điểm nghẽn về lao động, hạ tầng sẽ là “điểm yếu” cốt lõi tác động đến dòng chảy của FDI vào Việt Nam thời gian tới. Cùng với đó, Cách mạng Công nghiệp 4.0 cũng là nhân tố tác động cả tích cực và tiêu cực đến dòng vốn FDI vào Việt Nam.
Do vậy, để tăng cường thu hút dòng vốn FDI vào Việt Nam cần có sự thay đổi căn bản trong tư duy chính sách, chuyển từ thu hút FDI bằng mọi giá sang cách tiếp cận chủ động, dẫn dắt và điều hướng dòng vốn FDI phục vụ hiệu quả các mục tiêu quốc gia. Bên cạnh những cải cách về thể chế, hành chính hiện nay cũng cần cải tổ toàn diện chính sách ưu đãi đầu tư theo hướng có mục tiêu, dựa trên hiệu quả và có điều kiện ràng buộc, chấm dứt ưu đãi dàn trải.
Cùng với đó, tăng cường năng lực cho doanh nghiệp trong nước và xây dựng ngành công nghiệp hỗ trợ thực chất. Xây dựng nền tảng kết nối giữa doanh nghiệp FDI và nhà cung ứng trong nước để giải quyết vấn đề thiếu thông tin. Đồng thời, cần có đột phá trong phát triển nguồn nhân lực, đặc biệt là nguồn nhân lực chất lượng cao; có chính sách đột phá để thu hút và giữ chân các tài năng công nghệ.
Song song với đó, thiết lập khung quản trị thu hút FDI có sự phối hợp liên ngành, liên vùng. Xây dựng một cơ chế điều phối cấp quốc gia để phân định rõ vai trò giữa trung ương và địa phương nhằm chấm dứt “cuộc đua xuống đáy” về ưu đãi giữa các tỉnh, đảm bảo thu hút FDI có quy hoạch và chiến lược thống nhất. Tăng cường năng lực quản trị môi trường đối với FDI; nâng cao năng lực thể chế và hiệu quả thực thi chính sách…
