Tuy nhiên, hành trình về đích trong năm 2025 cũng đặt ra nhiều thách thức lớn. Việc Hoa Kỳ áp thuế đối ứng 20% đối với nhiều mặt hàng chủ lực, đặc biệt là tôm và cá tra, khiến doanh nghiệp đối mặt với nguy cơ sụt giảm thị phần tại một trong những thị trường quan trọng nhất.
Cùng với đó, những rào cản kỹ thuật như “Thẻ vàng” IUU chưa được gỡ bỏ và Đạo luật Bảo vệ Động vật có vú biển (MMPA) sẽ chính thức có hiệu lực từ năm 2026 tiếp tục gia tăng áp lực đối với ngành thủy sản. Các quy định mới buộc doanh nghiệp và cơ quan quản lý phải tiếp tục đẩy mạnh hơn nữa cải thiện quy trình giám sát khai thác, nâng cấp hệ thống chứng nhận và tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế nếu muốn duy trì đà tăng trưởng.
Trong bối cảnh đó, nhiều ngành hàng vẫn duy trì được vị thế đáng ghi nhận. Xuất khẩu gạo được dự báo đạt khoảng 8 triệu tấn trong năm 2025, giúp Việt Nam tiếp tục giữ vững vị trí nhà xuất khẩu gạo lớn thứ hai thế giới. Đây được xem là minh chứng rõ ràng cho khả năng thích ứng linh hoạt của ngành Nông nghiệp trước biến động thương mại toàn cầu.
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, dư địa tăng trưởng của Ngành còn rất lớn khi hệ thống hạ tầng vùng nguyên liệu, kho lạnh, logistics, điện và thủy lợi đang được đầu tư đồng bộ. Cùng với sự phát triển của công nghệ chế biến sâu, trí tuệ nhân tạo và hệ thống truy xuất nguồn gốc, ngành Nông nghiệp có điều kiện thuận lợi để nâng cao giá trị gia tăng, đáp ứng tốt hơn nhu cầu ngày càng cao của thị trường quốc tế.
Ngành lúa gạo được đánh giá là điển hình của xu hướng sản xuất bền vững. Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao phát thải thấp, với sự tham gia chủ động của doanh nghiệp, đang tạo ra động lực tăng trưởng mới cho giai đoạn 5 năm tới.
Việc xuất khẩu thành công những lô hàng mang thương hiệu “Gạo Việt xanh - Phát thải thấp” không chỉ khẳng định năng lực đổi mới quy trình canh tác mà còn mở ra triển vọng cho nhiều ngành hàng khác như trái cây, chăn nuôi hay thủy sản khi thị trường thế giới ngày càng đề cao các tiêu chuẩn xanh.
Bức tranh xuất khẩu toàn ngành cũng ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực. Sau hơn 10 tháng, kim ngạch đã vượt 60 tỷ USD, tăng gần 13% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, cà phê là điểm sáng nổi bật với giá trị gần 7 tỷ USD, tăng hơn 61% nhờ giá xuất khẩu bình quân đạt trên 5.600 USD/tấn. Cao su đạt hơn 2,3 tỷ USD, tăng gần 11%; hạt điều đạt trên 3,7 tỷ USD, tăng gần 19%; còn hạt tiêu dù giảm sản lượng vẫn tăng gần 29% về giá trị, phản ánh nhu cầu cao và chiến lược nâng chất lượng đang phát huy hiệu quả.
Thị trường xuất khẩu cũng có sự chuyển dịch theo hướng tích cực. Giá trị xuất khẩu sang châu Âu và châu Phi tăng mạnh, cho thấy nỗ lực đa dạng hóa thị trường của Việt Nam đang đạt kết quả rõ rệt. Đây là hướng đi quan trọng nhằm giảm sự phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống, đồng thời nâng cao sức chống chịu trước biến động kinh tế toàn cầu.
Trước nhiều thách thức về tiêu chuẩn và rào cản thương mại, cộng đồng doanh nghiệp nông lâm thủy sản đã chủ động chuyển đổi chiến lược. Xu hướng chạy theo số lượng được thay thế bằng chiến lược chú trọng chất lượng và giá trị gia tăng. Doanh nghiệp cũng tăng cường tuân thủ nghiêm ngặt các yêu cầu về quy tắc xuất xứ và tiêu chuẩn như IUU hay MMPA, từ đó duy trì được ưu đãi thuế quan và giảm nguy cơ bị áp dụng biện pháp phòng vệ thương mại.
Những chuyển động này cho thấy ngành Nông nghiệp Việt Nam đang nỗ lực biến thách thức thành cơ hội đổi mới. Trong bối cảnh thị trường quốc tế ngày càng coi trọng yếu tố xanh và bền vững, việc nâng cao chất lượng, chuẩn hóa quy trình và mở rộng thị trường sẽ là chìa khóa để nông sản Việt Nam khẳng định vị thế trên bản đồ thương mại toàn cầu.
Với nền tảng tăng trưởng tích cực và định hướng đúng đắn, mục tiêu đưa nông nghiệp trở thành ngành kinh tế trụ cột, đóng góp lớn cho xuất khẩu và phát triển bền vững đang được ngành Nông nghiệp hiện thực hóa.
