Nền tảng vững chắc cho mục tiêu tăng trưởng hai con số

PGS.TS. Nguyễn Thường Lạng - Giảng viên cao cấp Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế (Đại học Kinh tế Quốc dân).

Trao đổi với phóng viên Tạp chí Kinh tế - Tài chính, PGS.TS. Nguyễn Thường Lạng - Giảng viên cao cấp Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế (Đại học Kinh tế Quốc dân) đã phân tích những yếu tố tạo nên kết quả nổi bật của năm 2025, triển vọng năm 2026, các sức ép vĩ mô cũng như vai trò của cải cách thể chế trong giai đoạn phát triển mới.

Phóng viên: Năm 2025, kinh tế Việt Nam đạt tăng trưởng trên 8% trong khi lạm phát được kiểm soát quanh mức 3,1%. Theo ông, kết quả này phản ánh điều gì?

PGS.TS. Nguyễn Thường Lạng: Theo tôi, năm 2025 khép lại với một bức tranh kinh tế rất tích cực và khá hiếm gặp trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều bất ổn. Tăng trưởng đạt trên 8% đúng theo mục tiêu đề ra từ đầu năm, cho thấy sự quyết tâm cao và khả năng tổ chức thực hiện hiệu quả của cả hệ thống chính trị.

Điều đáng chú ý là tăng trưởng cao nhưng lạm phát vẫn được kiểm soát nằm trong khung cho phép của Quốc hội. Đây là yếu tố quan trọng khẳng định chất lượng tăng trưởng, tránh được tình trạng “tăng trưởng nóng” hay đánh đổi ổn định vĩ mô để lấy tốc độ.

Bên cạnh đó, nhiều chỉ tiêu nền tảng khác như xuất nhập khẩu, thu hút FDI, ổn định tỷ giá, cân đối lớn của nền kinh tế đều đạt kết quả tích cực. Những con số này phản ánh nền kinh tế không chỉ tăng trưởng nhanh mà còn tương đối cân bằng, tạo nền tảng vững chắc cho các mục tiêu cao hơn trong giai đoạn tới.

Phóng viên: Theo ông, đâu là những yếu tố then chốt tạo nên kết quả tích cực của nền kinh tế trong năm 2025?

PGS.TS. Nguyễn Thường Lạng: Yếu tố đầu tiên là việc xác định mục tiêu tăng trưởng ngay từ đầu năm một cách sát thực tế. Mục tiêu được đặt ở mức đủ cao để tạo áp lực và động lực phấn đấu, nhưng vẫn khả thi, tránh tư duy chủ quan. Nhờ đó, các chính sách điều hành được xây dựng đồng bộ, tập trung đúng trọng tâm và triển khai nhất quán trong suốt năm.

Năm 2025 khép lại với một bức tranh kinh tế rất tích cực và khá hiếm gặp.

Thứ hai là năng lực điều hành linh hoạt, kịp thời trước các cú sốc bên ngoài. Trong năm 2025, Việt Nam phải đối mặt với nhiều biến động như chính sách thương mại của các nền kinh tế lớn, gián đoạn chuỗi cung ứng, cạnh tranh chiến lược gia tăng và các hàng rào kỹ thuật mới liên quan đến chuyển đổi xanh, phát thải ròng. Việc phản ứng nhanh đã giúp giảm thiểu tác động tiêu cực.

Thứ ba là những cải cách mạnh mẽ trong nước, đặc biệt là tinh gọn bộ máy, cải cách thủ tục hành chính và đẩy mạnh chuyển đổi số. Những thay đổi này không chỉ giúp giảm chi phí cho doanh nghiệp mà còn củng cố niềm tin của thị trường vào triển vọng cải cách thể chế.

Phóng viên: Việt Nam đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số từ năm 2026. Áp lực lạm phát trong bối cảnh này sẽ được kiểm soát như thế nào, thưa ông?

PGS.TS. Nguyễn Thường Lạng: Tăng trưởng cao chắc chắn đi kèm với áp lực lạm phát, bởi để đạt được mục tiêu này, nền kinh tế phải mở rộng tín dụng, tăng cung tiền và đẩy mạnh đầu tư công. Đây là quy luật kinh tế không thể tránh khỏi.

Tuy nhiên, điều quan trọng nằm ở chất lượng dòng tiền. Nếu dòng vốn được dẫn dắt vào các dự án hạ tầng trọng điểm, các ngành sản xuất - kinh doanh và đổi mới công nghệ, khả năng hấp thụ của nền kinh tế sẽ cao, từ đó hạn chế nguy cơ lạm phát do tiền nhàn rỗi hoặc đầu cơ.

Bên cạnh đó, chính sách tiền tệ hoàn toàn có dư địa để điều hành linh hoạt. Lãi suất có thể nhích lên ở mức hợp lý khi cần thiết nhằm ổn định vĩ mô, trong khi phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa sẽ giúp kiểm soát lạm phát mà không làm tổn hại đến mục tiêu tăng trưởng.

Phóng viên: Trong bối cảnh tăng trưởng nhanh, việc kiểm soát giá cả các mặt hàng thiết yếu cần được ưu tiên như thế nào?

PGS.TS. Nguyễn Thường Lạng: Giá cả luôn là yếu tố rất nhạy cảm, đặc biệt trong bối cảnh thu nhập của một bộ phận người dân còn chịu nhiều áp lực. Do đó, việc kiểm soát giá lương thực, thực phẩm cần được đặt lên hàng đầu, bởi đây là nhóm hàng ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống và chiếm tỷ trọng lớn trong rổ CPI.

Tiếp theo là giá xăng dầu và năng lượng, bởi đây là đầu vào quan trọng của hầu hết các ngành kinh tế. Biến động giá năng lượng có thể tạo hiệu ứng lan tỏa rất mạnh, tác động tới chi phí sản xuất và mặt bằng giá chung.

Ở góc độ hiện nay, tôi chưa thấy những tín hiệu cho thấy giá xăng dầu hay năng lượng sẽ tăng mạnh trong năm tới. Các mặt hàng như vàng dù biến động lớn nhưng không nằm trong rổ CPI, nên không tạo áp lực trực tiếp lên lạm phát, qua đó tạo thêm dư địa cho điều hành vĩ mô.

Phóng viên: Nhìn về trung hạn, ông đánh giá thế nào về triển vọng tăng trưởng hai con số của Việt Nam?

PGS.TS. Nguyễn Thường Lạng: Tôi cho rằng mục tiêu tăng trưởng hai con số là rất thách thức, nhưng không phải là điều viển vông. Việt Nam đang có nền tảng ổn định vĩ mô khá vững chắc, cùng với quy mô thị trường ngày càng mở rộng và mức độ hội nhập quốc tế sâu rộng.

Quan trọng hơn, dư địa tăng trưởng của Việt Nam vẫn còn lớn, đặc biệt trong các lĩnh vực như công nghiệp chế biến, kinh tế số, dịch vụ hiện đại và đổi mới sáng tạo. Nếu tận dụng tốt các động lực này, tăng trưởng cao hoàn toàn có thể đạt được mà không đánh đổi ổn định.

Tuy nhiên, điều kiện tiên quyết vẫn là cải cách thể chế, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, thúc đẩy khoa học - công nghệ và chuyển đổi số một cách thực chất. Nếu làm tốt những điều đó, tăng trưởng hai con số không chỉ là mục tiêu ngắn hạn mà có thể trở thành xu hướng bền vững trong trung hạn.

Phóng viên: Trân trọng cảm ơn những chia sẻ của ông!