Mở rộng nguồn lực tài chính cho kinh tế tập thể bứt phá

Hội thảo củng cố và nâng cao vai trò của hệ thống Quỹ tín dụng nhân dân trong nền kinh tế và khu vực kinh tế tập thể.

Tăng cường nguồn vốn cho khu vực hợp tác xã

Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Bùi Anh Tuấn, Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp và kinh tế tập thể (Bộ Tài chính) cho biết Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong dài hạn. Điều này đòi hỏi Nhà nước phải xây dựng cơ chế, chính sách hiệu quả nhằm huy động và sử dụng tối ưu mọi nguồn lực từ các thành phần kinh tế trong xã hội.

Theo ông Bùi Anh Tuấn, Nghị quyết số 20-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII đã xác định mục tiêu phát triển kinh tế tập thể theo hướng năng động, hiệu quả và bền vững. Khu vực này cùng với kinh tế nhà nước được định hướng trở thành nền tảng vững chắc của nền kinh tế quốc dân, đồng thời thu hút ngày càng nhiều cá nhân, hộ gia đình và tổ chức tham gia hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Ông Bùi Anh Tuấn, Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp và kinh tế tập thể (Bộ Tài chính) phát biểu khai mạc Hội thảo.

Việc thúc đẩy phát triển kinh tế tập thể không chỉ mang ý nghĩa về mặt kinh tế mà còn thể hiện cam kết của Đảng và Nhà nước trong việc thực hiện tăng trưởng bao trùm. Mục tiêu đặt ra là tạo điều kiện để mọi người dân và các thành phần kinh tế đều có cơ hội tiếp cận nguồn lực phát triển, đồng thời được thụ hưởng thành quả của quá trình tăng trưởng kinh tế.

Trong thời gian qua, Nhà nước đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách nhằm tạo môi trường thuận lợi cho các hợp tác xã phát triển. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy hoạt động của nhiều hợp tác xã vẫn gặp không ít khó khăn, đặc biệt là trong việc tiếp cận nguồn vốn tín dụng phục vụ sản xuất, kinh doanh. Đây được xem là một trong những điểm nghẽn lớn đối với sự phát triển của khu vực kinh tế tập thể.

Quỹ TDND được xem là mô hình hợp tác xã hoạt động trong lĩnh vực tín dụng với mục tiêu hỗ trợ thành viên và cộng đồng địa phương. Khác với các tổ chức tín dụng thương mại, Quỹ TDND vận hành trên nguyên tắc tương trợ, tự chủ và trách nhiệm cộng đồng, phục vụ trực tiếp nhu cầu vốn cho sản xuất, kinh doanh và đời sống của người dân tại địa phương.

Theo Chiến lược phát triển kinh tế tập thể giai đoạn 2021-2030, hệ thống Quỹ TDND được xác định là một thành tố quan trọng nhằm thúc đẩy tài chính cho khu vực kinh tế tập thể. Thông qua việc cung cấp nguồn vốn tín dụng phù hợp, các quỹ này góp phần hỗ trợ hợp tác xã mở rộng sản xuất, phát triển chuỗi giá trị và nâng cao hiệu quả hoạt động kinh tế tại địa phương.

Tuy vậy, hệ thống Quỹ TDND cũng đang đối mặt với nhiều thách thức trong bối cảnh mới. Yêu cầu nâng cao năng lực quản trị, kiểm soát rủi ro và hiện đại hóa hoạt động ngày càng trở nên cấp thiết. Bên cạnh đó, áp lực chuyển đổi số và sự thay đổi trong mô hình tổ chức chính quyền địa phương cũng đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với hoạt động của các quỹ.

Thực tiễn triển khai chính sách cho thấy việc tiếp cận vốn tín dụng vẫn là một trong những rào cản lớn đối với khu vực kinh tế tập thể. Do đó, việc xây dựng các giải pháp đồng bộ nhằm củng cố và phát triển hệ thống Quỹ TDND được xem là yếu tố quan trọng để hỗ trợ hợp tác xã nâng cao năng lực sản xuất, kinh doanh và mở rộng quy mô hoạt động.

Nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống quỹ

Tại hội thảo, ông Hoàng Việt Dũng, Phó Cục trưởng Cục An toàn hệ thống các tổ chức tín dụng (Ngân hàng Nhà nước Việt Nam) cho biết, tính đến ngày 31/12/2025, hệ thống Quỹ TDND có 1.175 quỹ đang hoạt động. Trong đó, 26 Quỹ TDND có tổng tài sản trên 500 tỷ đồng, lớn nhất là Quỹ TDND Nông trường Mộc Châu với tổng tài sản khoảng 1.460 tỷ đồng; 319 Quỹ TDND có tổng tài sản từ 200 tỷ đồng đến dưới 500 tỷ đồng.

Ông Hoàng Việt Dũng, Phó Cục trưởng Cục An toàn hệ thống các tổ chức tín dụng (Ngân hàng Nhà nước Việt Nam) thông tin về tình hình Quỹ TDND tại Hội thảo.

Theo ông Hoàng Việt Dũng, hệ thống Quỹ TDND hiện hoạt động tại 31 tỉnh, thành phố với gần 2 triệu thành viên tham gia. Tổng tài sản toàn hệ thống đạt khoảng 203 nghìn tỷ đồng, tăng mạnh so với các năm trước. Tiền gửi của khách hàng đạt 178,3 nghìn tỷ đồng, trong khi dư nợ cho vay đạt 147,2 nghìn tỷ đồng. Đáng chú ý, tỷ lệ nợ xấu của hệ thống được kiểm soát ở mức thấp, khoảng 0,89%.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực, công tác thanh tra, giám sát cho thấy hệ thống Quỹ TDND vẫn tồn tại một số hạn chế cần được nhìn nhận thẳng thắn. Một số quỹ có biểu hiện phát triển chưa phù hợp với tôn chỉ, mục đích của mô hình tổ chức tín dụng hợp tác xã, có xu hướng thiên về mục tiêu lợi nhuận đơn thuần, chưa thực sự chú trọng lợi ích của thành viên.

Ngoài ra, bộ máy quản trị, điều hành, kiểm soát và kiểm toán nội bộ tại một số Quỹ TDND còn bộc lộ nhiều yếu kém. Đặc biệt, rủi ro đạo đức của cán bộ vẫn được xem là nguy cơ tiềm ẩn lớn, có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sự an toàn và ổn định hoạt động của các quỹ. Đây là vấn đề cần được quan tâm, chấn chỉnh nhằm bảo đảm hệ thống Quỹ TDND phát triển lành mạnh và bền vững.

Bên cạnh đó, xu hướng chuyển đổi số và sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ tài chính đang tạo ra nhiều thách thức mới đối với hệ thống Quỹ TDND. Hành vi người dùng, đặc biệt là thế hệ trẻ, ngày càng ưu tiên các dịch vụ tài chính nhanh chóng, thuận tiện và có thể truy cập qua thiết bị di động. Trong khi đó, sự phát triển của fintech và mobile banking có thể khiến Quỹ TDND dần mất lợi thế địa bàn và thu hẹp thị phần.

Trước những thách thức này, các chuyên gia cho rằng cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp để củng cố và phát triển hệ thống Quỹ TDND. Trong đó, trọng tâm là hoàn thiện khung khổ pháp lý, tăng cường thanh tra, kiểm tra và nâng cao năng lực quản trị, tài chính của các quỹ. Đồng thời, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành và địa phương nhằm hỗ trợ xử lý quỹ yếu kém.