Khơi thông động lực doanh nghiệp cho mục tiêu tăng trưởng 2 con số

Ông Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân phát biểu khai mạc Hội thảo. Ảnh: Trọng Nghĩa.

Cải cách thể chế, tạo động lực phát triển cho doanh nghiệp

Trong bối cảnh Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu duy trì tốc độ tăng trưởng 2 con số trong nhiều năm liên tiếp, hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào năm 2045, việc khơi thông mọi nguồn lực cho khu vực doanh nghiệp đang trở thành yêu cầu cấp thiết.

Từ thực tiễn đó, Báo Nhân Dân phối hợp với Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức Hội thảo “Tăng trưởng 2 con số - Động lực từ doanh nghiệp”, tạo diễn đàn trao đổi giữa cơ quan quản lý, chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp nhằm tìm lời giải cho những nút thắt đang cản trở sản xuất, kinh doanh.

Phát biểu khai mạc Hội thảo, ông Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân nhấn mạnh, mục tiêu tăng trưởng hai con số không chỉ là chỉ tiêu kinh tế mà đã trở thành yêu cầu mang tính chiến lược gắn với khát vọng phát triển đất nước trong giai đoạn mới. Để hiện thực hóa mục tiêu đó, doanh nghiệp phải được xác định là lực lượng xung kích, giữ vai trò trung tâm trong tạo ra của cải vật chất, việc làm và đóng góp cho an sinh xã hội.

Theo ông Lê Quốc Minh, sau khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 về phát triển kinh tế tư nhân, sức bật của khu vực doanh nghiệp đã được thể hiện rõ nét. Năm 2025, cả nước có gần 297.500 doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động, tổng vốn đăng ký bổ sung đạt gần 3,4 triệu tỷ đồng, tăng 27,4% về số doanh nghiệp và tăng 7,8% về vốn so với năm trước.

Sáu tháng đầu năm 2026, gần 170.000 doanh nghiệp gia nhập và quay lại thị trường, tăng 11,2%, với tổng vốn đăng ký bổ sung gần 3,1 triệu tỷ đồng, tăng 11,3%. Đây được xem là nền tảng quan trọng để hình thành mô hình tăng trưởng mới dựa trên động lực của kinh tế tư nhân.

Tuy nhiên, bên cạnh những tín hiệu tích cực, người đứng đầu Báo Nhân Dân cũng chỉ rõ cộng đồng doanh nghiệp vẫn đang đối mặt nhiều rào cản về tiếp cận đất đai, vốn, công nghệ và những biến động khó lường của kinh tế thế giới. Vì vậy, cải cách thể chế, đẩy mạnh cắt giảm thực chất điều kiện kinh doanh, hoàn thiện môi trường đầu tư theo hướng minh bạch, thuận lợi phải trở thành ưu tiên hàng đầu. Theo ông Minh, doanh nghiệp không chỉ là đối tượng quản lý mà cần được nhìn nhận là đối tác kiến tạo, đồng hành cùng Nhà nước trong quá trình phát triển.

Làm rõ hơn yêu cầu này tại phiên thảo luận về “cắt giảm thực chất điều kiện kinh doanh”, ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng thư ký, Trưởng ban Pháp chế VCCI cho rằng, lịch sử phát triển của khu vực kinh tế tư nhân luôn gắn liền với các đợt cải cách mạnh mẽ về thể chế. Từ Luật Doanh nghiệp năm 1999, Luật Đầu tư năm 2005 đến các chương trình cắt giảm điều kiện kinh doanh giai đoạn 2016-2017 đều tạo ra những bước phát triển mới cho doanh nghiệp.

Theo ông Đậu Anh Tuấn, sau khi Nghị quyết số 68 NQ/TW được ban hành, quyết tâm cải cách của Chính phủ đang diễn ra với tốc độ chưa từng có. Luật Đầu tư năm 2025 đã giảm số ngành nghề kinh doanh có điều kiện từ 227 xuống 198, có hiệu lực từ ngày 1/3/2026. Sau đó, Chính phủ tiếp tục cắt giảm thêm 56 ngành nghề, đưa tổng số còn 142 ngành nghề kinh doanh có điều kiện. Chỉ trong thời gian ngắn đã có 11 nghị quyết liên quan đến cắt giảm điều kiện kinh doanh và thủ tục hành chính được ban hành, thể hiện quyết tâm rất lớn từ cấp điều hành.

Tuy vậy, đại diện VCCI cũng thẳng thắn cho rằng, quyết tâm ở cấp Trung ương cần được chuyển hóa mạnh mẽ hơn trong quá trình thực thi. Qua khoảng 900 phản ánh của doanh nghiệp và hiệp hội gửi tới VCCI, nhiều vướng mắc vẫn tồn tại, từ khoảng trống pháp lý khi văn bản cũ bị bãi bỏ nhưng quy định mới chưa ban hành, cách hiểu chưa thống nhất giữa các địa phương đến những khó khăn phát sinh trong quá trình thực hiện thủ tục hành chính. Ông Tuấn đề xuất cần nâng cao chất lượng xây dựng pháp luật, đồng thời hình thành cơ chế tiếp nhận, xử lý thường xuyên các kiến nghị của doanh nghiệp để những cải cách thể chế thực sự đi vào cuộc sống.

Đồng quan điểm, ông Phan Đức Hiếu, Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội cho rằng, cải cách thể chế là quá trình liên tục, phải luôn thích ứng với yêu cầu phát triển của nền kinh tế. Theo ông Hiếu, điều quan trọng không chỉ là cắt giảm điều kiện kinh doanh mà còn phải kiểm soát chặt chẽ việc phát sinh những “giấy phép con” dưới hình thức mới, đồng thời xây dựng cơ chế xử lý nhanh các vướng mắc trong quá trình thực thi để tạo niềm tin cho cộng đồng doanh nghiệp.

Khơi dậy nội lực tăng trưởng cho doanh nghiệp

Ông Nguyễn Hoài Nam, Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) lại mang đến góc nhìn từ thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp xuất khẩu. Theo ông Nam, cộng đồng doanh nghiệp ghi nhận sự chỉ đạo quyết liệt của Trung ương và Chính phủ trong việc tháo gỡ khó khăn, đặc biệt qua hàng loạt nghị quyết yêu cầu các bộ, ngành tự rà soát, cắt giảm thủ tục hành chính. Tuy nhiên, quá trình này cần có sự tham gia sâu hơn của chính các đối tượng chịu tác động trực tiếp để việc cải cách thực sự đi vào chiều sâu.

Ông Nguyễn Hoài Nam (giữa), Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) phát biểu, chia sẻ ý kiến tại phiên thảo luận. Ảnh: Trọng Nghĩa.

Theo đại diện VASEP, thủy sản là ngành xuất khẩu chủ lực, nằm trong nhóm ba động lực truyền thống của tăng trưởng. Dự kiến trong quý III và quý IV năm nay, kim ngạch xuất khẩu thủy sản đạt khoảng 1-1,2 tỷ USD mỗi tháng, đưa tổng kim ngạch cả năm lên hơn 12 tỷ USD, tăng khoảng 11% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, để đạt mục tiêu này, doanh nghiệp đang phải đối mặt với ba sức ép lớn.

Thứ nhất là chi phí vận tải biển tăng mạnh. Trước dịch Covid-19, cước vận chuyển một container sang bờ Tây nước Mỹ chỉ khoảng 2.000-2.500 USD, sau dịch tăng gấp ba lần. Riêng từ ngày 15/6, chỉ trong hai ngày, giá tiếp tục tăng khoảng 30%, từ mức 7.000-8.000 USD lên gần 10.000 USD mỗi container. Với sản lượng xuất khẩu khoảng 1,5-1,7 triệu container mỗi năm, phần lớn giá trị gia tăng đang bị bào mòn bởi chi phí logistics.

Thứ hai là khó khăn trong tiếp cận tín dụng. Khi đơn hàng tăng từ 100 lên 150-200 container mỗi tháng, doanh nghiệp cần nguồn vốn lớn để thu mua nguyên liệu, nhưng ngay cả những doanh nghiệp xuất khẩu quy mô lớn cũng gặp trở ngại khi mở rộng hạn mức tín dụng.

Thứ ba là hệ thống thủ tục hành chính và quy định còn chồng chéo, đặc biệt những bất cập trong quy định về phân vùng khai thác thủy sản khiến nhiều lô hàng đủ chất lượng vẫn không hoàn tất được thủ tục xác nhận xuất khẩu. Theo ông Nguyễn Hoài Nam, những rào cản này nếu được tháo gỡ sẽ mở ra dư địa tăng trưởng rất lớn cho doanh nghiệp và nền kinh tế.

Khép lại Hội thảo, ông Hoàng Quang Phòng, Phó Chủ tịch VCCI khẳng định, mục tiêu tăng trưởng 2 con số không chỉ là khát vọng phát triển mà còn là yêu cầu chiến lược để Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh, vượt qua bẫy thu nhập trung bình và hiện thực hóa mục tiêu trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045. Muốn đạt được mục tiêu đó, cải cách thể chế phải đi trước một bước, tạo không gian phát triển mới và khơi thông các nguồn lực đang bị ách tắc.

Các đại biểu tham dự, đóng góp ý kiến tại Hội thảo. Ảnh: Trọng Nghĩa.

Trên cơ sở các ý kiến tại hội thảo, VCCI sẽ tổng hợp, báo cáo cơ quan có thẩm quyền, tập trung vào 5 nhóm kiến nghị trọng tâm: tiếp tục cải cách mạnh mẽ điều kiện kinh doanh và thủ tục hành chính; xây dựng cơ chế xử lý nhanh các dự án đầu tư, sản xuất còn vướng mắc; hoàn thiện chính sách hỗ trợ doanh nghiệp tư nhân về vốn, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và đổi mới sáng tạo; thiết lập cơ chế giám sát thực thi chính sách với sự tham gia của hiệp hội doanh nghiệp và cơ quan báo chí; đồng thời phát huy mạnh mẽ hơn vai trò phản biện, đóng góp chính sách của cộng đồng doanh nghiệp.

Những trao đổi thẳng thắn, trách nhiệm tại Hội thảo cho thấy, mục tiêu tăng trưởng 2 con số chỉ có thể trở thành hiện thực khi cải cách thể chế được triển khai đồng bộ, môi trường đầu tư, kinh doanh tiếp tục được cải thiện và doanh nghiệp thực sự được đặt vào vị trí trung tâm của quá trình hoạch định cũng như thực thi chính sách. Khi mọi nguồn lực được khơi thông, niềm tin được củng cố và tinh thần đồng hành giữa Nhà nước với doanh nghiệp được lan tỏa, khu vực kinh tế tư nhân sẽ có thêm động lực để bứt phá, đóng góp ngày càng lớn vào sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước.