Giao dịch thanh toán dịp Tết không còn là “điểm nóng”

Toàn cảnh Hội nghị

Nếu trước đây, mối lo lớn nhất là đáp ứng đủ tiền mặt cho nhu cầu rút tiền tăng cao của người dân, thì hiện nay trọng tâm đã chuyển sang việc bảo đảm hệ thống thanh toán không dùng tiền mặt vận hành an toàn, ổn định và thông suốt trước lưu lượng giao dịch lớn.

Giao dịch chuyển khoản dịp Tết tăng khoảng 30%

Trong quá khứ, dịp Tết luôn được xem là “điểm nóng” của hoạt động rút tiền mặt. Nhu cầu rút tiền có thời điểm tăng gấp 5–10 lần ngày thường, buộc các ngân hàng phải huy động nguồn lực lớn cho công tác tiếp quỹ ATM, vận chuyển tiền mặt, đặc biệt tại khu công nghiệp và các địa bàn tập trung đông lao động. Điều này không chỉ làm gia tăng chi phí vận hành mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Tuy nhiên, theo thống kê của NAPAS, xu hướng này đã đảo chiều mạnh mẽ trong những năm gần đây. Giai đoạn 2020–2025, số lượng giao dịch rút tiền mặt tại ATM đã giảm hơn một nửa.

Cụ thể, nếu trong giai đoạn 2020–2021, tỷ lệ rút tiền mặt chỉ giảm khoảng 7–8%, thì sang giai đoạn 2022–2023, mức giảm đã lên tới 19%. Riêng giai đoạn 2024–2025, lượng rút tiền mặt tiếp tục giảm gần 30%.

Ông Nguyễn Hoàng Long, Phó Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Thanh toán Quốc gia Việt Nam (NAPAS)

Ông Nguyễn Hoàng Long nhấn mạnh: “Mức sụt giảm này diễn ra liên tục và ngày càng nhanh”.

Song song với đó, thanh toán không dùng tiền mặt tăng trưởng mạnh mẽ. Hiện nay, hệ thống NAPAS xử lý hơn 40 triệu giao dịch mỗi ngày, với tổng giá trị luân chuyển trên 200 nghìn tỷ đồng, tương đương khoảng 9 tỷ USD/ngày.

Trong dịp Tết, số lượng giao dịch thường tăng thêm khoảng 30% so với ngày thường. Theo ông Long, đây là mức tăng đáng kể nhưng không gây quá tải hệ thống, bởi lưu lượng giao dịch đã nằm trong các kịch bản vận hành được dự báo từ trước.

Xử lý kịp thời mọi phát sinh, đáp ứng nhu cầu thanh toán của người dân

Sự phát triển của thanh toán không dùng tiền mặt không chỉ mang lại tiện ích cho người dân mà còn có ý nghĩa chiến lược đối với an ninh tài chính – tiền tệ quốc gia.

Theo đại diện NAPAS, chủ quyền tiền tệ ngày nay không chỉ nằm ở đồng tiền vật lý, mà còn thể hiện ở năng lực làm chủ hạ tầng thanh toán số. Việc Việt Nam xây dựng và vận hành thành công hệ thống thanh toán quốc gia độc lập, kết nối toàn bộ ngân hàng trong nước, mang ý nghĩa lâu dài trong tiến trình phát triển kinh tế số.

Thanh toán số cũng đang làm thay đổi sâu sắc thói quen tiêu dùng trong xã hội. Từ siêu thị, trung tâm thương mại, cửa hàng tiện lợi đến chợ truyền thống, quán ăn nhỏ hay hàng quán vỉa hè, hình thức quét mã QR ngày càng phổ biến. Ngay cả tại nhiều khu vực nông thôn, miền núi, thanh toán không tiền mặt cũng dần trở thành lựa chọn quen thuộc.

Nhờ đó, nhu cầu chi tiêu dịp Tết được phân bổ đều trên nền tảng số, thay vì dồn áp lực vào các điểm rút tiền mặt như trước đây.

Về góc độ kinh tế - xã hội, xu hướng này giúp giảm đáng kể chi phí in ấn, vận chuyển, bảo quản tiền mặt; hạn chế rủi ro mất cắp; đồng thời nâng cao tính minh bạch của dòng tiền. Đây cũng là nền tảng dữ liệu quan trọng phục vụ công tác điều hành chính sách tiền tệ và quản lý kinh tế vĩ mô.

Hạ tầng thanh toán ngày càng hiện đại

Trong nhiều năm qua, NAPAS cùng các ngân hàng thương mại đã đầu tư mạnh vào nâng cấp hạ tầng thanh toán, bao gồm hệ thống chuyển mạch tài chính, bù trừ điện tử và core banking.

Các nền tảng này được thiết kế theo hướng dự phòng cao, có khả năng mở rộng linh hoạt, đủ sức xử lý các kịch bản lưu lượng giao dịch tăng gấp đôi hoặc gấp ba trong những thời điểm cao điểm như dịp Tết.

Nhờ đó, dù lượng giao dịch tăng mạnh, hệ thống vẫn vận hành ổn định, không còn tình trạng “nghẽn mạch” như giai đoạn phụ thuộc nhiều vào các kênh giao dịch vật lý.

Bước vào mỗi mùa Tết, NAPAS và các ngân hàng vẫn duy trì cơ chế giám sát 24/7, hệ thống cảnh báo sớm và lực lượng trực vận hành để xử lý kịp thời mọi phát sinh. Tuy nhiên, khác với trước đây, áp lực đã giảm đáng kể.

Từ hình ảnh xếp hàng rút tiền mặt trước ATM đến việc quét mã QR cho từng giao dịch nhỏ, sự thay đổi này phản ánh bước tiến lớn của quá trình chuyển đổi số trong lĩnh vực ngân hàng, góp phần mang đến một mùa Tết hiện đại, an toàn và thuận tiện hơn cho người dân.