Cổ phiếu ngành phân bón trước bước ngoặt mới của chu kỳ giá

Tiêu thụ phân bón toàn cầu niên vụ 2025/26 ước đạt 206,9 triệu tấn dinh dưỡng.

Ngành phân bón: Động lực tăng trưởng đan xen áp lực chi phí

Thị trường phân bón bước vào nửa cuối năm 2026 với những yếu tố hỗ trợ đan xen áp lực điều chỉnh. Nhu cầu toàn cầu vẫn duy trì, trong khi nguồn cung còn nhạy cảm với địa chính trị. Tuy nhiên, sau cú tăng mạnh đầu năm, giá urê đã hạ nhiệt khi nguồn cung quốc tế dần được khơi thông. Tại Việt Nam, nhu cầu theo mùa và hoạt động xuất khẩu được kỳ vọng tiếp tục tạo điểm tựa cho thị trường.

Theo Hiệp hội Phân bón Quốc tế (IFA), tiêu thụ phân bón toàn cầu niên vụ 2025-2026 ước đạt 206,9 triệu tấn dinh dưỡng, trong đó phân đạm chiếm 57,5%, phân lân 23% và kali 19,6%. Ở phía cung, Trung Đông giữ vai trò quan trọng khi lượng hàng đi qua eo biển Hormuz chiếm khoảng 34% thương mại urê, 23% amoniac và 49% lưu huỳnh toàn cầu. Vì vậy, bất kỳ gián đoạn nào về sản xuất hoặc vận chuyển tại khu vực này đều có thể nhanh chóng tác động tới giá phân bón.

Diễn biến giá trong nửa đầu năm phản ánh rõ mức độ nhạy cảm của thị trường. Giá urê Trung Đông bình quân 5 tháng đầu năm đạt khoảng 652 USD/tấn, tăng 64% so với cùng kỳ và có thời điểm gần 908 USD/tấn vào nửa cuối tháng 4. Từ tháng 5, giá bắt đầu hạ nhiệt khi căng thẳng khu vực dịu xuống, nguồn cung được khơi thông, Trung Quốc tăng hạn ngạch xuất khẩu và nhu cầu mùa vụ suy yếu. Đến đầu tháng 7, giá giảm về khoảng 400–550 USD/tấn, thấp hơn khoảng 40% so với đỉnh tháng 4 nhưng vẫn cao hơn đáng kể mặt bằng năm 2024–2025.

Theo Công ty cổ phần Chứng khoán Mirae Asset (Việt Nam), giá urê trong 6 tháng cuối năm có thể dao động 400–450 USD/tấn, thấp hơn khoảng 25% so với bình quân nửa đầu năm khi Nga và Trung Quốc nối lại hoạt động xuất khẩu. Điều này cho thấy động lực tăng trưởng từ giá có thể yếu đi, dù mặt bằng giá vẫn hỗ trợ kết quả kinh doanh. Ở chiều ngược lại, những rủi ro địa chính trị và vận chuyển kéo dài vẫn có thể tạo ra các đợt tăng giá mới.

Chi phí đầu vào cũng là biến số quan trọng. Khí tự nhiên chiếm khoảng 60–80% chi phí sản xuất phân đạm, trong khi amoniac và lưu huỳnh là những nguyên liệu quan trọng đối với DAP. Do đó, mức độ hưởng lợi từ giá phân bón không đồng đều giữa các nhóm sản phẩm, nhất là khi giá nguyên liệu tăng nhanh hơn giá bán.

Trong nước, nguồn cung urê và phân lân cơ bản được bảo đảm nhờ năng lực sản xuất nội địa, trong khi kali, SA và một phần nguyên liệu cho DAP, NPK vẫn phụ thuộc nhập khẩu. Nhu cầu được kỳ vọng phục hồi từ cuối quý III và tăng rõ hơn trong quý IV khi bước vào vụ Đông Xuân 2026–2027. Hoạt động xuất khẩu cũng diễn biến tích cực: 6 tháng đầu năm, Việt Nam xuất khẩu khoảng 1,7 triệu tấn phân bón, tăng 52% so với cùng kỳ, với kim ngạch 932,5 triệu USD, tăng 107,5%; trong khi nhập khẩu giảm 35,4% về lượng.

Dù vậy, kết quả kinh doanh quý II cho thấy, cần thận trọng khi đánh giá mức tăng trưởng của ngành. Biên lợi nhuận được cải thiện một phần nhờ lượng tồn kho giá thấp từ cuối năm 2025 trong khi giá bán tăng cao. Khi lợi thế này thu hẹp, cùng với giá urê hạ nhiệt, biên lợi nhuận có thể chịu áp lực. Trong khi nhóm sản xuất urê ghi nhận tăng trưởng tốt, các doanh nghiệp DAP, NPK và phân lân chịu sức ép lớn hơn từ chi phí lưu huỳnh, amoniac và nguyên liệu đầu vào.

Nhìn chung, ngành Phân bón vẫn có những điểm tựa trong nửa cuối năm từ nhu cầu mùa vụ, xuất khẩu và mặt bằng giá còn cao, nhưng tốc độ tăng lợi nhuận có thể chậm lại so với nửa đầu năm. Giá urê, nguồn cung từ Trung Quốc và Nga, giá khí, chi phí nguyên liệu và diễn biến địa chính trị sẽ tiếp tục quyết định xu hướng của ngành.

Cổ phiếu phân bón: Triển vọng phân hóa theo chu kỳ giá

Những diễn biến trên đang khiến nhóm cổ phiếu phân bón bước vào giai đoạn phân hóa. Nếu giá bán là động lực chính thúc đẩy lợi nhuận trong nửa đầu năm, thì thời gian tới thị trường sẽ quan tâm nhiều hơn đến khả năng duy trì biên lợi nhuận khi giá urê hạ nhiệt. Kết quả 6 tháng đầu năm cho thấy, sự khác biệt khá rõ: lợi nhuận sau thuế của Công ty Cổ phần Phân bón Dầu khí Cà Mau (DCM) và Tổng công ty Phân bón và Hóa chất Dầu khí - CTCP (DPM), lần lượt tăng 54,7% và 112,5%, trong khi Công ty Cổ phần DAP - Vinachem (DDV) giảm 16,6%, Công ty Cổ phần Phân bón Bình Điền (BFC) giảm 25% và Công ty Cổ phần Supe Phốt phát và Hóa chất Lâm Thao (LAS) giảm 64,4%.

Với Công ty Cổ phần Phân bón Dầu khí Cà Mau, kết quả kinh doanh được hỗ trợ bởi giá urê cao và xuất khẩu tăng mạnh. 6 tháng đầu năm, doanh thu đạt 11.998 tỷ đồng, tăng 27%, lợi nhuận sau thuế khoảng 1.856 tỷ đồng, tăng 54,8%; riêng sản lượng urê xuất khẩu đạt 351.220 tấn, mang về 4.549 tỷ đồng doanh thu, tăng 112%. Mirae Asset dự báo năm 2026 doanh thu đạt 20.785 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế 2.690 tỷ đồng, lần lượt tăng 25% và 37%.

Phân bón và Hóa chất Dầu khí cũng ghi nhận mức tăng trưởng mạnh với doanh thu 6 tháng đạt 12.609 tỷ đồng, tăng 33,8%, và lợi nhuận sau thuế 1.326,4 tỷ đồng, tăng 112,5%.Bên cạnh tác động từ giá urê và NPK, doanh nghiệp đang mở rộng sang các sản phẩm phân bón khác như DAP (phân diamoni phosphat), đồng thời phát triển mảng hóa chất, qua đó từng bước đa dạng hóa nguồn thu. Mirae Asset dự báo lợi nhuận sau thuế năm 2026 đạt 1.963 tỷ đồng, tăng 82,9%.

Về định giá, cổ phiếu DCM và DPM đều đang thấp hơn P/E trung bình 5 năm. DCM có P/E 6,3 lần so với mức trung bình 10,2 lần, còn DPM ở mức 8,5 lần so với 13,7 lần lịch sử. Theo Công ty cổ phần Chứng khoán Mirae Asset (Việt Nam), giá mục tiêu 12 tháng đối với DCM là 40.600 đồng/cổ phiếu, so với giá đóng cửa 31.250 đồng ngày 26/8; với DPM, giá mục tiêu là 26.700 đồng, so với mức 22.100 đồng ngày 25/8.

Tuy nhiên, định giá thấp cũng phản ánh sự thận trọng của thị trường trước khả năng lợi nhuận ngành đang ở vùng cao của chu kỳ. Nếu giá urê duy trì tương đối cao và nhu cầu trong nước phục hồi đúng mùa vụ, nhóm sản xuất urê có thể tiếp tục được hỗ trợ. Ngược lại, nguồn cung từ Trung Quốc và Nga phục hồi mạnh, kéo giá urê giảm sâu, sẽ gây áp lực lên doanh thu và biên lợi nhuận, nhất là khi lợi thế tồn kho giá thấp không còn.

Do đó, cổ phiếu phân bón nhiều khả năng sẽ phân hóa thay vì tăng đồng thuận theo ngành. Những doanh nghiệp có lợi thế về chi phí, cơ cấu sản phẩm và đầu ra sẽ có khả năng chống chịu tốt hơn khi chu kỳ giá điều chỉnh. Phân bón Dầu khí Cà Mau và Phân bón và Hóa chất Dầu khí là hai trường hợp được Công ty cổ phần Chứng khoán Mirae Asset (Việt Nam) đưa ra mức giá mục tiêu cao hơn thị giá, nhưng diễn biến thực tế của cổ phiếu vẫn phụ thuộc vào mức độ duy trì giá phân bón và khả năng hiện thực hóa các dự báo lợi nhuận trong những quý tới.