Bộ Tài chính sửa đổi quy định kinh doanh bảo hiểm, tăng bảo vệ khách hàng

Trong 6 tháng đầu năm, tổng số tiền chi trả quyền lợi bảo hiểm ước đạt 52,3 nghìn tỷ đồng. Ảnh: Prudential

Hoàn thiện khung pháp lý cho hoạt động kinh doanh bảo hiểm

Bộ Tài chính vừa ban hành Thông tư số 96/2026/TT-BTC sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 67/2023/TT-BTC hướng dẫn thi hành Luật Kinh doanh bảo hiểm và Nghị định số 46/2023/NĐ-CP (đã được sửa đổi, bổ sung tại Nghị định số 97/2026/NĐ-CP). Thông tư có hiệu lực từ ngày 15/8/2026, đồng thời sửa đổi, bổ sung nhiều quy định quan trọng liên quan đến hoạt động kinh doanh bảo hiểm, quản trị doanh nghiệp, định phí, dự phòng nghiệp vụ, doanh thu, chi phí và quản lý đại lý bảo hiểm.

Một trong những nội dung đáng chú ý là việc hoàn thiện các quy định đối với hoạt động cung cấp sản phẩm bảo hiểm trên môi trường mạng. Theo đó, doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp môi giới bảo hiểm, đại lý bảo hiểm phải xây dựng quy chế hoạt động đầy đủ, bao gồm quy trình giao dịch, kiểm soát rủi ro, bảo đảm an ninh mạng, cơ chế giải quyết khiếu nại, chính sách bảo vệ dữ liệu cá nhân, phương án xử lý sự cố và lưu trữ dữ liệu. Đồng thời, các tổ chức phải triển khai phương án bảo đảm an toàn hệ thống thông tin theo quy định của pháp luật về an ninh mạng, giao dịch điện tử và an toàn thông tin.

Thông tư cũng bổ sung quy định nhằm tăng tính minh bạch đối với các sản phẩm bảo hiểm liên kết đầu tư và bảo hiểm hưu trí. Hợp đồng bảo hiểm phải quy định rõ phương thức phân bổ phí và các khoản phí khách hàng phải trả; trường hợp doanh nghiệp điều chỉnh phí, phải thông báo bằng văn bản cho bên mua bảo hiểm tối thiểu 3 tháng trước khi áp dụng mức phí mới.

Đối với chuyên gia tính toán bảo hiểm, Thông tư bổ sung trách nhiệm định kỳ rà soát các giả định tính phí, bảo đảm phù hợp với số liệu thống kê và thực tế triển khai; đồng thời phải kịp thời đề xuất điều chỉnh khi cần thiết. Việc trích lập dự phòng nghiệp vụ cũng được yêu cầu thực hiện đầy đủ theo quy định của pháp luật.

Tăng cường minh bạch về phí bảo hiểm, doanh thu và quản lý đại lý

Thông tư số 96/2026/TT-BTC dành nhiều nội dung sửa đổi liên quan đến phương pháp xác định phí bảo hiểm và cơ sở dữ liệu định phí nhằm nâng cao tính khoa học, minh bạch.

Đối với bảo hiểm nhân thọ, doanh nghiệp được sử dụng một trong các nguồn dữ liệu để xác định tỷ lệ tử vong, bao gồm bảng tỷ lệ tử vong CSO 1980, dữ liệu thực tế tối thiểu 10 năm của doanh nghiệp hoặc dữ liệu do công ty mẹ, doanh nghiệp tái bảo hiểm cung cấp. Trường hợp áp dụng tỷ lệ tử vong hoặc phí rủi ro cao hơn mức quy định, doanh nghiệp phải giải trình rõ tính hợp lý và đặc điểm của nhóm khách hàng áp dụng. Đồng thời, Thông tư quy định trần phí rủi ro đối với các sản phẩm bảo hiểm liên kết đầu tư và bảo hiểm hưu trí nhằm tăng cường bảo vệ quyền lợi người tham gia bảo hiểm.

Đối với bảo hiểm xe cơ giới, doanh nghiệp phải công khai căn cứ tăng, giảm phí bảo hiểm. Việc tăng phí chỉ được thực hiện khi có yếu tố làm gia tăng rủi ro được bảo hiểm; trong khi việc giảm phí phải bảo đảm mức phí sau điều chỉnh không thấp hơn phí bảo hiểm thuần và phải dựa trên các yếu tố giảm rủi ro, giảm chi phí hoặc nâng cao hiệu quả khai thác. Đối với trường hợp bán hàng trực tiếp, mức giảm phí không được vượt quá tỷ lệ hoa hồng đại lý theo quy định.

Thông tư cũng hoàn thiện quy định về doanh thu và chi phí. Đối với bảo hiểm phi nhân thọ, doanh thu phí bảo hiểm chỉ được ghi nhận khi phát sinh trách nhiệm bảo hiểm và đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định, qua đó bảo đảm phản ánh trung thực tình hình tài chính của doanh nghiệp bảo hiểm.

Một điểm mới đáng chú ý khác là việc bổ sung quy định về chi hỗ trợ, chi thù lao cho nhân viên hoặc thành viên của các tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp, hợp tác xã được doanh nghiệp bảo hiểm ủy quyền tư vấn và thu xếp hợp đồng bảo hiểm vi mô. Thông tư quy định rõ nguyên tắc xây dựng quy chế, công khai áp dụng trong doanh nghiệp và khống chế mức chi tối đa không vượt quá 5% mức hoa hồng đại lý tương ứng.

Bên cạnh đó, Thông tư sửa đổi nhiều quy định về phân bổ doanh thu, chi phí, công khai thông tin, tỷ lệ hoa hồng đại lý, quản lý đại lý bảo hiểm cá nhân, tăng cường trách nhiệm giám sát hoạt động tư vấn bảo hiểm, xử lý khiếu nại và yêu cầu doanh nghiệp bảo hiểm phải có biện pháp xử lý đối với đại lý vi phạm. Đồng thời, Thông tư gia hạn một số quy định chuyển tiếp đến hết ngày 31/12/2030 nhằm tạo điều kiện để doanh nghiệp có lộ trình triển khai phù hợp.

Việc ban hành Thông tư số 96/2026/TT-BTC góp phần hoàn thiện hệ thống văn bản hướng dẫn Luật Kinh doanh bảo hiểm sau khi được sửa đổi, bổ sung, đồng thời tăng cường kỷ luật thị trường, nâng cao chất lượng quản trị doanh nghiệp bảo hiểm và bảo vệ tốt hơn quyền, lợi ích hợp pháp của người tham gia bảo hiểm trong bối cảnh thị trường tiếp tục phát triển theo hướng minh bạch, hiện đại và bền vững.